ვერხოვნა რადა კვირას იწყებს პლენარულ კვირას — 29.5 მილიარდის განბლოკვის საკანონმდებლო პაკეტზე კენჭისყრით

რატომ არის მნიშვნელოვანი

უკრაინა ლიკვიდობის კრიზისის წინაშე დგას — სექტემბრიდან არაკრიტიკული ხარჯების დაფინანსება შეჩერებულია და ოქტომბრიდან მხოლოდ თავდაცვა, პენსიები, ხელფასები და სოციალური გასასყიდი ფინანსდება. დაახლოებით 29.5 მილიარდი ევროს ოდენის დაფინანსება გაყინულია საერთაშორისო ვალდებულებების შეუსრულებლობის გამო, რაც ზეწოლას ახდენს სახელმწიფო ბიუჯეტზე და დაგეგმილ შემოსავალზე. ამ დაფინანსების განბლოკვა დამოკიდებულია პარლამენტის მიერ 12 ოქტომბრის კვირას კონკრეტული კანონპროექტების მიღებაზე — ფოსტობლოკების დაბეგვრა, სარაგო პალატის წევრების დანიშვნა, ქონების შეფასების კანონმდებლობა და საჯარო სამსახურში კონკურსების აღდგენა. საერთაშორისო დახმარება თვეში საშუალოდ მხოლოდ 1.5 მილიარდ დოლარს შეადგენს ნაცვლად მოსალოდნელი 4.5 მილიარდი დოლარისა, მათ შორის გადადებული 4.25 მილიარდი დოლარის მაკროფინანსური ტრანშით. კრიზისს ამძაფრებს 2026 წლის პირველ 9 თვეში 50 მილიარდი გრივნის შემოსავლის დეფიციტი (მათ შორის 32 მილიარდი აგვისტო-სექტემბერში), თუმცა პირველი ნახევრის საერთო ფონდის შემოსავლები წინა წელთან შედარებით 46%-ით გაიზარდა.

რა მოხდა

12 ოქტომბრის ორშაბათს უკრაინის უმაღლესი რადა — ვერხოვნა რადა — იწყებს პლენარულ კვირას, რომლის ფარგლებშიც დეპუტატებმა უნდა მიიღონ კანონპროექტები, რომლებიც აუცილებელია IMF-ის, Ukraine Facility-ის, მსოფლიო ბანკის და სხვა საერთაშორისო პროგრამების ფარგლებში ვალდებულებების შესასრულებლად. ფინანსთა მინისტრ სერჰიი მარჩენკოს განცხადებით, საერთაშორისო ვალდებულებების დროულად შეუსრულებლობის გამო ბიუჯეტმა ვერ მიიღო 29.5 მილიარდი დაგეგმილი დაფინანსება; მინისტრმა აღნიშნა, რომ ეს ციფრი ბოლო ტრანშების გათვალისწინებით შეიძლება კორექტირებას საჭიროებდეს, მაგრამ წლის ბოლომდე დარჩენილი თანხა მაინც ძალიან დიდია.

მარჩენკომ როგორც მაგალითი დაასახელა 4.25 მილიარდი დოლარის მაკროფინანსური დახმარების ტრანში, რომელიც უკრაინას აგვისტო-სექტემბერში უნდა მიეღო და რომელიც დაახლოებით 1.5 თვის საბაჟო შემოსავალს ფარავს. მან ჩამოთვალა შესასრულებელი ვალდებულებები: ფოსტობლოკების დაბეგვრის დანერგვა, სარაგო პალატის (უკრაინის ანგარიშსწორების პალატის) წევრების დანიშვნა, ქონების შეფასების კანონპროექტი და საჯარო სამსახურში კონკურსების აღდგენა.

ოქტომბერში უკრაინა ლიკვიდობის კრიზისში შევიდა, სადაც ფინანსდება მხოლოდ თავდაცვის ხარჯები, პენსიები, ხელფასები და სოციალური გასასყიდი. სექტემბერში მთავრობამ არაკრიტიკული ხარჯების დაფინანსება შეაჩერა და მიიღო გადაწყვეტილება სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯების პრიორიტეტიზაციის შესახებ. 2026 წლის პირველ 9 თვეში სახელმწიფო ბიუჯეტმა ვერ მიიღო 50 მილიარდი გრივნა დაგეგმილი შემოსავლიდან, აქედან 32 მილიარდი გრივნა — აგვისტო-სექტემბერში.

წლის დასაწყისში მთავრობას ერთიან სახაზინო ანგარიშსა და საბანკო ანგარიშებზე 477 მილიარდი გრივნის ფინანსური ბალიში ჰქონდა. საერთაშორისო დახმარების საშუალო თვიური შემოდინება იანვრიდან 1.5 მილიარდ დოლარს შეადგენდა ნაცვლად მოსალოდნელი 4.5 მილიარდი დოლარისა. მინისტრმა თვეების მიხედვით შემოსავლებიც დაასახელა: იანვარი — 2.4 მილიარდი დოლარი, თებერვალი — 1.5 მილიარდი, მარტი — 1.7 მილიარდი, აპრილი — 1.3 მილიარდი, მაისი — 500 მილიონი, ივნისი — 11.3 მილიარდი დოლარი. წლის საერთაშორისო დახმარების საჭიროება დაახლოებით 50 მილიარდ დოლარად იყო შეფასებული. სახელმწიფო სახაზინო სამსახურის წინასწარი მონაცემებით, 2026 წლის იანვარ-სექტემბერში სახელმწიფო ბიუჯეტის საერთო ფონდმა 2.49 ტრილიონი გრივნა მიიღო, მათ შორის 195.9 მილიარდი გრივნა — სექტემბერში. პირველი ნახევრის საერთო ფონდის შემოსავლები 2 ტრილიონ გრივნამდე შეადგინა, რაც 2025 წლის იანვარ-ივნისის მაჩვენებელს 46%-ით აღემატება.

როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები

უკრაინული მედია ფოკუსირებულია ვერხოვნა რადის საკანონმდებლო დღის წესრიგზე და კონკრეტულ კანონპროექტებზე, რომლებიც საჭიროა გარე დაფინანსების განსაბლოკად. რეპორტაჟებში ხაზგასასმელია შიდა ფისკალური სტრესი — ლიკვიდობის კრიზისი, არაკრიტიკული ხარჯების შეჩერება, 50 მილიარდი გრივნის შემოსავლის დეფიციტი და კონტრასტი თვიური 1.5 მილიარდი დოლარის საშუალო დახმარებასა და მოსალოდნელ 4.5 მილიარდ დოლარს შორის. ფინანსთა მინისტრი ციტირებულია, როგორც ძირითადი წყარო, რომელიც აკავშირებს შეუსრულებელ ვალდებულებებს 29.5 მილიარდის დეფიციტთან და გადადებულ 4.25 მილიარდი დოლარის მაკროფინანსურ ტრანშთან. მედია ასევე თვეების მიხედვით ასახავს დახმარების შემოდინებას (მათ შორის ივნისის გამორჩეულად მაღალ 11.3 მილიარდ დოლარს), რათ კონტექსტი შექმნას მოსალოდნელ და მიღებულ დახმარებას შორის სხვაობისთვის.

სად განსხვავდება გაშუქება

ერთ-ერთ სტატიაში დეფიციტის მოცულობა ევროთი (29.5 მილიარდი ევრო) არის მოცემული, ხოლო მეორეში — დოლარით (29.5 მილიარდი დოლარი). მინისტრმა მარჩენკომ ასევე აღნიშნა, რომ ციფრი ბოლო ტრანშების გათვალისწინებით შეიძლება კორექტირებას საჭიროებდეს.

კონტექსტი

2026 წლის დასაწყისში მთავრობას ერთიან სახაზინო ანგარიშსა და საბანკო ანგარიშებზე 477 მილიარდი გრივნის ფინანსური ბალიში ჰქონდა. უკრაინის მთლიანი საგარეო დახმარების საჭიროება მიმდინარე წელს დაახლოებით 50 მილიარდ დოლარად იყო შეფასებული. განულებული 29.5 მილიარდი ევრო დაკავშირებულია IMF-ის, Ukraine Facility-ის, მსოფლიო ბანკის და სხვა პროგრამებთან და პირობად იყო წარმოდგენილი კონკრეტული რეფორმებისა და სავალოვო ნოტებთან დაკავშირებული ნაბიჯების შესრულება.