მარჩენკომ 2027 წლისთვის უკრაინის ბიუჯეტის 32,6 მილიარდი დოლარის დეფიციტი დაასახელა
უკრაინის ფინანსთა მინისტრმა სერჰიი მარჩენკომ განაცხადა, რომ ქვეყნის ბიუჯეტის მდგომარეობა 2022 წლის შემდეგ ყველაზე რთულია, ხოლო 2027 წლისთვის დაუფინანსებელი საჭიროება 32,6 მილიარდ დოლარად არის შეფასებული. მან ევროპელ პარტნიორებს მოუწოდა გამონახონ დამატებითი წყაროები, მათ შორის ახალი წინადადება გაყინული რუსული აქტივების ევროკავშირის წევრ ქვეყნებზე გადანაწილების შესახებ.
მთავარი მომენტები
- ფინანსთა მინისტრმა სერჰიი მარჩენკომ 2027 წლისთვის დაუფინანსებელი საჭიროება 32,6 მილიარდ დოლარად შეაფასა — ეს მაჩვენებელი შეესაბამება საერთაშორისო ვალუტის ფონდის შეფასებებს.
- მარჩენკომ ბიუჯეტის მდგომარეობა ყველაზე მძიმედ 2022 წლის შემდეგ შეაფასა; 2027 წლის ბიუჯეტი იმ ვარაუდით მზადდება, რომ ომი გაგრძელდება.
- 2026 წლისთვის საჭირო 45 მილიარდი დოლარიდან დადასტურებულია 35 მილიარდი; აშშ-ის მხარდაჭერის პერსპექტივა გაურკვეველი რჩება.
- უკრაინა ითხოვს ბელგიაში მყოფი გაყინული რუსული აქტივების (დაახლოებით, 300 მილიარდი დოლარი) პასუხისმგებლობის ევროკავშირის 27 წევრ ქვეყანაზე გადანაწილებას.
- ევროკავშირმა 2025 წლის დეკემბერში მსგავსი უკრაინული გეგმა უარყო და სანაცვლოდ 2026–2027 წლებისთვის 90 მილიარდ ევროს საერთო სესხი დაამტკიცა.
- ბიუჯეტის კომიტეტის თავმჯდომარის როქსოლანა პიდლასას თქმით, წლის ბოლომდე საჭიროა დამატებით 29,5 მილიარდი დოლარის საერთაშორისო დახმარება.
- საერთაშორისო პროგრამების ფარგლებში მინიმუმ 36 რეფორმასთან დაკავშირებული ვალდებულება დროულად შეუსრულებელი რჩება.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
32,6 მილიარდი დოლარის დაუფინანსებელი საჭიროება 2027 წლისთვის აჩვენებს, რომ უკრაინა სრულმასშტაბიანი შეჭრის დაწყების შემდეგ ყველაზე რთულ ფინანსურ მდგომარეობაშია. მარჩენკოს მონაცემები შეესაბამება საერთაშორისო ვალუტის ფონდის შეფასებებს, რაც განაპირობებს დეფიციტის საერთაშორისო აღიარებას. უკრაინა რამდენიმე ვიწრო წყაროზეა დამოკიდებული — აშშ-ის ERA პროგრამა და ევროკავშირის სესხები — და ნებისმიერი არხის შეფერხება რისკს ქმნის. გაყინული რუსული აქტივების ევროკავშირის წევრ ქვეყნებზე გადანაწილების წინადადება სტრუქტურულ ცვლილებას გულისხმობს პასუხისმგებლობისა და იურიდიული რისკების განაწილებაში. რეფორმების შეუსრულებლობამ შეიძლება დამატებით შეაფერხოს საერთაშორისო გადახდები.
რა მოხდა
უკრაინის ფინანსთა მინისტრმა სერჰიი მარჩენკომ განაცხადა, რომ 2027 წლისთვის ბიუჯეტის დაუფინანსებელი საჭიროება 32,6 მილიარდ დოლარს შეადგენს — ეს არის ყველაზე რთული ფინანსური მდგომარეობა 2022 წლის სრულმასშტაბიანი შეჭრის დაწყების შემდეგ. მინისტრმა აღნიშნა, რომ ეს ციფრი შეესაბამება საერთაშორისო ვალუტის ფონდის შეფასებებს, რომელიც კიევში მიმდინარე კვირაში მისიას ახორციელებდა. მარჩენკომ ევროპელ პარტნიორებს მოუწოდა დამატებითი დაფინანსების წყაროების მოძიებისკენ, მათ შორის გაყინული რუსული აქტივების გამოყენების გზით. უკრაინა წარადგენს ახალ გეგმას, რომელიც ბელგიაში მყოფი აქტივების პასუხისმგებლობას ევროკავშირის 27 წევრ ქვეყანაზე გადაანაწილებს და მიზნად ისახავს იურიდიული რისკების შემცირებას ბელგიის მთავრობისა და Euroclear-ის დეპოზიტარისთვის. 2025 წლის დეკემბერში ევროკავშირმა მსგავსი უკრაინული გეგმა უარყო და სანაცვლოდ 2026–2027 წლებისთვის 90 მილიარდ ევროს საერთო სესხი დაამტკიცა. მინისტრმა ასევე აღნიშნა, რომ ევროკავშირის მიმდინარე მრავალწლიანი საფინანსო ჩარჩო 2027 წელს მთავრდება და მის ფარგლებში დახმარების გაზრდის შესაძლებლობა შეზღუდულია. 2026 წლისთვის საჭირო 45 მილიარდი დოლარიდან დადასტურებულია 35 მილიარდი; აშშ-ის მხარდაჭერის პერსპექტივა გაურკვეველი რჩება. ბიუჯეტის კომიტეტის თავმჯდომარე როქსოლანა პიდლასა აცხადებს, რომ წლის ბოლომდე საჭიროა დამატებით 29,5 მილიარდი დოლარის საერთაშორისო დახმარება. საერთაშორისო პროგრამების ფარგლებში მინიმუმ 36 რეფორმასთან დაკავშირებული ვალდებულება დროულად შეუსრულებელი რჩება, რაც დამატებით რისკს ქმნის.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინული მედია ფოკუსირებს ფინანსთა მინისტრის გაფრთხილებებზე იმის შესახებ, რომ ბიუჯეტის მდგომარეობა 2022 წლის შემდეგ ყველაზე მძიმეა, და დეფიციტს რუსეთის მიერ ლოგისტიკისა და კრიტიკული ინფრასტრუქტურის გაძლიერებული თავდასხმების პირდაპირ შედეგად წარმოადგენს. სტატიები ხაზს უსვამს შიდა პოლიტიკურ კოორდინაციას — „ხალხის მსახურის" ფრაქციის შეხვედრას პრემიერ-მინისტრ კორეცკისთან, ფინანსთა მინისტრ მარჩენკოსთან და სხვა მთავრობის წევრებთან, ისევე როგორც ბიუჯეტის კომიტეტის თავმჯდომარის როლს. გაშუქება ასევე ანონსებს შეუსრულებელ რეფორმის ვალდებულებებს (მინიმუმ 36 ვადაგადაცილებული ვალდებულება) როგორც შიდა ფაქტორს, რომელიც შეიძლება კიდევ უფრო შეაფერხოს საერთაშორისო გადახდები.
სად განსხვავდება გაშუქება
უკრაინის ფინანსთა სამინისტრო მომავალი წლის ბიუჯეტის დეფიციტს 16 მილიარდ ევროდ შეაფასებს, ხოლო უკრაინის ეროვნული ბანკი გარე დაფინანსების საჭიროებას 12,7 მილიარდ დოლარად. ეს შეფასებები განსხვავდება როგორც მეტრიკით, ისე მასშტაბით და პირდაპირ შედარებას არ ექვემდებარება.
კონტექსტი
ევროკავშირის მიმდინარე მრავალწლიანი საფინანსო ჩარჩო 2027 წელს მთავრდება, რაც მის ფარგლებში დახმარების გაზრდის შესაძლებლობას ზღუდავს. 2025 წლის დეკემბერში ევროკავშირმა რუსული აქტივებთან დაკავშირებული უფრო ადრენული უკრაინული გეგმა უარყო და სანაცვლოდ 2026–2027 წლებისთვის 90 მილიარდ ევროს საერთო სესხი დაამტკიცა. უკრაინა 2027 წლის ბიუჯეტს იმ ვარაუდით ამზადებს, რომ ომი გაგრძელდება. 29 აგვისტოს თავდაცვის მინისტრმა ევჰენი ხმარამ 27 მილიარდი დოლარის თავდაცვის დაფინანსების დეფიციტი დააფიქსირა. 1 სექტემბერს პრემიერ-მინისტრმა სერჰიი კორეცკიმ განაცხადა, რომ მთავრობა თავდაცვისთვის განკუთვნილ ბიუჯეტის სახსრებზე მკაცრ მოკლების რეჟიმს აწესრიგებს. 2 სექტემბერს როქსოლანა პიდლასამ განაცხადა, რომ 2026 წლის იანვარ-აგვისტოში სახელმწიფო ბიუჯეტმა დაგეგმილთან შედარებით 33,1 მილიარდი ჰრივნიით ნაკლები შემოსავალი მიიღო.