უკრაინის მთავრობამ 2027 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის პროექტი უმაღლეს რადაში წარადგინა
2026 წლის 15 სექტემბერს უკრაინის მინისტრთა კაბინეტმა დაამტკიცა და უმაღლეს რადაში წარადგინა 2027 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის პროექტი (კანონპროექტი №16000). თავდაცვასა და უსაფრთხოებაზე 4 ტრლნ 885 მლრდ გრივნაა გათვალისწინებული (დაახლოებით მშპ-ის 43,8–44%). საერთო ხარჯები 7 ტრლნ 272 მლრდ გრივნაა, შემოსავლები — 5 ტრლნ 648 მლრდ გრივნა. უკრაინას 2027 წლისთვის 52,6 მლრდ დოლარის საერთაშორისო დახმარება ესაჭიროება, საიდანაც დადასტურებულია მხოლოდ 20 მლრდ.
მთავარი მომენტები
- 15 სექტემბერს მინისტრთა კაბინეტმა 2027 წლის ბიუჯეტის პროექტი (№16000) უმაღლეს რადაში წარადგინა.
- თავდაცვასა და უსაფრთხოებაზე გათვალისწინებულია 4 ტრლნ 885 მლრდ გრივნა (დაახლოებით მშპ-ის 43,8–44%).
- შემოსავლები 5 ტრლნ 648 მლრდ გრივნა (+8,7%), ხარჯები — 7 ტრლნ 272 მლრდ გრივნა (+13,5%) 2026 წლის გეგმასთან შედარებით.
- 2027 წლისთვის საერთაშორისო დაფინანსების საჭიროება 52,6 მლრდ დოლარია, დადასტურებულია 20 მლრდ, ნაკლები — 32,6 მლრდ.
- მინიმალური ხელფასი 2027 წლის 1 იანვრიდან 9 546 გრივნა იქნება (+899 გრივნა, +10,4%).
- განათლებაზე — 328,5 მლრდ გრივნა, ჯანდაცვაზე — 292,5 მლრდ გრივნა (მათ შორის 225 მლრდ სამედიცინო გარანტიების პროგრამაზე).
- დეპუტატ იაროსლავ ჟელეზნიაკის თქმით, პროექტი მეხუთე წელს ზედიზედ სამხედროების ხელფასის რეალურ ზრდას არ ითვალისწინებს.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
2027 წლის ბიუჯეტის პროექტი ომის ეკონომიკის გავლენას ასახავს: თავდაცვაზე მშპ-ის დაახლოებით 44% იხატჯება, ხოლო თავდაცვა/უსაფრთხოება მთლიანი ხარჯების 66,8%-ს შეადგენს. 52,6 მლრდ დოლარის საერთაშორისო დახმარებიდან მხოლოდ 20 მლრდაა დადასტურებული, რაც ფინანსურ მდგრადობას დონორებთან კოორდინაციაზე აქცევს. მიუხედავად თავდაცვის ნომინალური ზრდისა, დეპუტატ იაროსლავ ჟელეზნიაკის შეფასებით, მეხუთე წელს ზედიზედ სამხედროების ხელფასი რეალურად არ იზრდება — ეს გახდა პოლიტიკურად მგრძნობიარე საკითხი. პროექტი საგადასახადო ცვლილებებსაც (დღგ-ის 20%-დან 21%-მდე, საწვავის აქციზის +4 პპ) და 544,4 მლრდ გრივნის შიდა სესხების მოზიდვას ითვალისწინებს, რაც მთლიან ვალს 12,3 ტრლნ გრივნამდე გაზრდის.
რა მოხდა
2026 წლის 15 სექტემბერს უკრაინის მინისტრთა კაბინეტმა, საბიუჯეტო კოდექსით დადგენილ ვადაში, 2027 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის პროექტი (კანონპროექტი №16000) დაამტკიცა და უმაღლეს რადაში წარადგინა. პროექტით გათვალისწინებულია 5 ტრლნ 648 მლრდ გრივნის შემოსავალი (+8,7% 2026 წლის გეგმასთან) და 7 ტრლნ 272 მლრდ გრივნის ხარჯი (+13,5%). თავდაცვასა და უსაფრთხოებაზე 4 ტრლნ 885 მლრდ გრივნა (მშპ-ის დაახლოებით 43,8–44%) გამოიყოფა. აქედან 1,8 ტრლნ სამხედრო ხელფასებზეა, 2,3 ტრლნ — იარაღსა და სამხედრო ტექნიკაზე, 264,9 მლრდ — რეზერვი, 30 მლრდ — სახელმწიფო გარანტიები, 499,9 მლრდ — სხვა ხარჯები; 1,73 ტრლნ გრივნა ევროპული სამიზნე სახსრებია იარაღისთვის. განათლებაზე 328,5 მლრდ, ჯანდაცვაზე 292,5 მლრდ (მ.შ. 225 მლრდ სამედიცინო გარანტიების პროგრამაზე), სოციალურ გადახდებზე 540,3 მლრდ, ბიზნესის მხარდაჭერაზე 96 მლრდ (თითქმის ორჯერ 2026 წლის დონეზე) გამოიყოფა. 2027 წლის 1 იანვრიდან მინიმალური ხელფასი 9 546 გრივნა იქნება (+10,4%), პროჟიტოჩნი მინიმუმი კი 3 559 გრივნამდე იზრდება. უკრაინას 52,6 მლრდ დოლარის საერთაშორისო დაფინანსება ესაჭიროება, დადასტურებულია 20 მლრდ. რადამ პროექტის განხილვა 16 სექტემბერს დაიწყო; შესწორებების ვადა 1 ოქტომბრამდეა, პირველი კითხვის კენჭისყრა ოქტომბრის ბოლოს იგეგმება.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
ყველა 24 წყარო უკრაინულია, ამიტომ სიუჟეტი მთლიანად შიდა პერსპექტივიდანაა მოწოდებული. მედია ხაზს უსვამს რადას, როგორც ბიუჯეტის მიღების ცენტრს, და სახელდებს კონკრეტულ თანამდებობის პირებს: პრემიერ-მინისტრ სერჰიი კორეცკის, ფინანსთა მინისტრ სერჰიი მარჩენკოს, თავდაცვის მინისტრ ევჰენ ხმარას და დეპუტატ იაროსლავ ჟელეზნიაკს. კრიტიკული აქცენტი — თავდაცვის ნომინალური ზრდის ფონზე სამხედროების ხელფასის მეხუთე წელს ზედიზედ გაუზრდელობა — მრავალ სტატიაში მეორდება ჟელეზნიაკის კომენტარებით. ბიუჯეტი მოხსენიებულია როგორც "ომში მყოფი ქვეყნის ბიუჯეტი", ხოლო დონორებზე დამოკიდებულების საკითხი ($52,6 მლრდ საჭიროებიდან $32,6 მლრდ დაუდასტურებელი) ფართოდ არის გაშუქებული. დეტალურად არის გარჩეული საგადასახადო ცვლილებები (დღგ-ის +1 პპ, საწვავის აქციზის +4 პპ), გადანაწილებები (უმუშევრობის ფონდის ნაშთი პენსიებზე, კონფისკებული აქტივები იარაღის შესყიდვაზე) და საკანონმდებლო კალენდარი (შესწორებები 1 ოქტომბრამდე, პირველი კითხვის კენჭისყრა ოქტომბრის ბოლოს).
სად განსხვავდება გაშუქება
წყაროებს შორის ორი შეუსაბამობა ფიქსირდება. პირველი — რეგისტრაციის თარიღთან დაკავშირებული: ერთი სტატია (Радіо Свобода) მიუთითებს, რომ კანონპროექტი საპარლამენტო საიტზე 15 აგვისტოს გამოჩნდა, მაშინ როცა კანონპროექტი №16000 თანმიმდევრულად 2026 წლის 15 სექტემბრის საღამოს რეგისტრაციას მიაწერს. მეორე — თავდაცვის სათაურებში სხვადასხვა ციფრი გვხვდება: ZN.UA და სხვები 4 ტრლნ 885 მლრდ გრივნას ასახელებენ მთლიანი თავდაცვა/უსაფრთხოებისთვის, ხოლო hromadske-ის ტიპის წყაროები 1,02 ტრლნ გრივნას — მხოლოდ უშუალოდ შეიარაღებული ძალების შენახვაზე. ეს ორი ციფრი სხვადასხვა ბიუჯეტის სტრიქონს ეხება, არა პირდაპირ წინააღმდეგობას, თუმცა წარმოდგენას რთული ხდის.
კონტექსტი
საბიუჯეტო კოდექსით, მთავრობამ მომდევნო წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის პროექტი 15 სექტემბრის ჩათვლით უნდა წარადგინოს. 2027 წლის პროექტი სწორედ ამ ვადაში, 15 სექტემბრის საღამოს შევიდა რადაში. 2026 წლის განმავლობაში სამხედრო ხელფასების დეფიციტის გამო ბიუჯეტი რამდენჯერმე შეიცვალა: ივნისში თავდაცვის ხარჯები 1,56 ტრლნ გრივნით გაიზარდა (მ.შ. 1,45 ტრლნ სამხედრო გასამრჯელოზე), სექტემბერში კიდევ 33,6 მლრდ გრივნა გადანაწილდა. დეპუტატ ჟელეზნიაკის შეფასებით, 2026 წლის სამხედრო გასამრჯელოს რეალური დეფიციტი 100–190 მლრდ გრივნა იყო. ამ ფონზე პრემიერ-მინისტრმა კორეცკიმ 14 სექტემბერს განაცხადა, რომ სახელმწიფო ფინანსები "კრიტიკულს უახლოვდება", ხოლო თავდაცვის მინისტრმა ხმარამ 29 აგვისტოს $27 მლრდ-იანი თავდაცვის დეფიციტი დაასახელა. ომის დღიური ხარჯი სახელმწიფოსთვის დაახლოებით 190 მლნ დოლარია (2022 წელს — 116 მლნ იყო).