უკრაინას 2027 წლისთვის 52,6 მილიარდი დოლარის საგარეო დაფინანსება სჭირდება — 32,6 მილიარდი ჯერ კიდევ დაუდასტურებელია
უკრაინის ფინანსთა მინისტრ სერგიი მარჩენკოს ცნობით, ქვეყანას 2027 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის დეფიციტის დასაფარად 52,6 მილიარდი დოლარის საგარეო დაფინანსება ესაჭიროება, საიდანაც დაახლოებით 32,6 მილიარდი დოლარი დაუდასტურებელი რჩება. ნოემბერში მოსალოდნელია სსრდ-ს მისია ეფექტს პროგრამის მეორე მიმოხილვისთვის, რომლისთვისაც საჭიროა ბიუჯეტის მომავალი წლისთვის დაფინანსების დადასტურება. უკრაინა ევროკავშირისგან საჭირო თანხის ორ მესამედს, დაახლოებით 17,5 მილიარდ დოლარს, ელოდება.
მთავარი მომენტები
- უკრაინას 2027 წლისთვის 52,6 მილიარდი დოლარის საგარეო დაფინანსება სჭირდება, მათ შორის 32,6 მილიარდი ჯერ კიდევ დაუდასტურებელია
- ნოემბერში უკრაინაში სსრდ-ს მისია ეფექტს პროგრამის მეორე მიმოხილვისთვის ჩამოვა, რომლისთვისაც 12 თვის ბიუჯეტის დაფინანსების დადასტურებაა საჭირო
- უკრაინა ევროკავშირისგან დაახლოებით 17,5 მილიარდ დოლარს ელოდება, დანარჩენი დაახლოებით 15 მილიარდი ორმხრივი დაფინანსებით, პარტნიორების გარანტიებით და საერთაშორისო საფინანსო ორგანიზაციებთან პროგრამებით უნდა მოძიებულ იქნას
- სსრდ-მ ახალი ოთხწლიანი ეფექტს პროგრამა 2026 წლის თებერვალში 8,1 მილიარდ დოლარზე დაამტკიცა; 2026 წლის ივლისში პირველი მიმოხილვის შემდეგ დაახლოებით 690 მილიონი დოლარი გამოყო, ჯამში 2,2 მილიარდი დოლარი
- ვერხოვნა რადის საფინანსო კომიტეტის თავმჯდომარემ დანილო ჰეტმანცევმა სსრდ-ს მისიასთან მოლაპარაკებები "უკიდურესად რთულად" შეაფასა
- 31 აგვისტოს – სექტემბრის დასაწყისში კიევში ვიზიტის შემდეგ მისიამ მოლაპარაკებები შეთანხმების გარეშე დაასრულა
რატომ არის მნიშვნელოვანი
უკრაინის 2027 წლის ბიუჯეტი დამოკიდებულია ათობით მილიარდ დოლარზე, რომელიც ჯერ კიდევ დადასტურებული არ არის. სსრდ-ს ნოემბრის მიმოხილვა მოითხოვს მომავალი წლის ბიუჯეტის სრულად დაფინანსების დადასტურებას, რაც ამ დაფინანსების პირობაა. დაფინანსების დაუდასტურებლობამ შეიძლება საფრთხე შეუქმნას როგორც ახალ სსრდ-ს გადახდებს, ასევე უკვე შეთანხმებულ საერთაშორისო თანხებს. ეს საკითხი გადამწყვეტია ადრეული 2027 წლისთვის იარაღის შეძენისა და საჰაერო თავდაცვის სისტემების უზრუნველყოფისთვის.
რა მოხდა
უკრაინის ფინანსთა მინისტრ სერგიი მარჩენკოს ცნობით, 2027 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის დეფიციტის დასაფარად 52,6 მილიარდი დოლარის საგარეო დაფინანსებაა საჭირო, საიდანაც 32,6 მილიარდი დოლარი ჯერ კიდევ დაუდასტურებელია. ქვეყანა ევროკავშირისგან საჭირო თანხის ორ მესამედს, დაახლოებით 17,5 მილიარდ დოლარს, ელოდება, ხოლო დანარჩენ 15 მილიარდს ორმხრივი დაფინანსებით, პარტნიორების გარანტიებითა და საერთაშორისო საფინანსო ორგანიზაციებთან პროგრამებით გეგმავს. ნოემბერში უკრაინაში სსრდ-ს მისია ეფექტს პროგრამის მეორე მიმოხილვისთვის ჩამოვა, რომლისთვისაც საჭიროა 12 თვის ბიუჯეტის დაფინანსების დადასტურება. მარჩენკომ აღნიშნა, რომ უკრაინის მიერ სსრდ-ს პროგრამის ვალდებულებების შესრულება საჭიროა როგორც ახალი, ისე უკვე შეთანხმებული თანხების მისაღებად. ვერხოვნა რადის საფინანსო კომიტეტის თავმჯდომარემ დანილო ჰეტმანცევმა მოლაპარაკებები "უკიდურესად რთულად" მიიჩნია, ხოლო აგვისტოს ბოლოს – სექტემბრის დასაწყისში კიევში ვიზიტის შემდეგ მისიამ შეთანხმების გარეშე დაასრულა ეს რაუნდი.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
ყველა ოთხი წყარო უკრაინული მედიაა და ისტორიას ერთგვაროვანი კალკით გადმოსცემს, როგორც შიდა ფისკალურ გადაუდებლობას, რომელიც სსრდ-ს მიმოხილვის კალენდარს და ვერხოვნა რადის საკანონმდებლო საქმიანობას უკავშირდება. მათი ყურადღების ცენტრში ფინანსთა მინისტრი სერგიი მარჩენკო და პრემიერ-მინისტრი სერგიი კორეცკი არიან; აქცენტი კეთდება იმ რისკზე, რომ შიდა ვადების გამოტოვებამ შეიძლება უკრაინა უკვე დაპირებული საერთაშორისო თანხების ნაწილს დააკარგვინოს. უკრაინული მედია ვერხოვნა რადას შესაძლო ვიწრო გასასავლისად გამოკვეთს, ევროკავშირის მხარდაჭერის აუცილებლობას ხაზს უსვამს და ზელენსკის მიერ 24 აგვისტოს „ნებისმიერი მზა კოალიციის" შეხვედრაზე დასახელებულ 27 მილიარდ დოლარს 52,6 მილიარდიან ბიუჯეტურ სხვაობასთან ერთად განიხილავს.
სად განსხვავდება გაშუქება
წყაროები ორ საკითხზე მცირედ განსხვავდებიან. 2027 წლისთვის საჭირო საგარეო დაფინანსების ოდენობა ფინანსთა მინისტრ მარჩენკოს/სსრდ-სთან დაკავშირებულ ჩარჩოში 52,6 მილიარდ დოლარად, ხოლო ფინანსთა სამინისტროს მაკროფინანსური სტაბილურობის ჩარჩოში 52,5 მილიარდ დოლარად არის მოცემული. სამხედრო დაფინანსების საჭიროებაც სხვადასხვანაირად არის ჩამოყალიბებული: ზელენსკიმ 24 აგვისტოს ჯარისთვის 27 მილიარდი დოლარი დაასახელა (მათ შორის იანვარ-თებერვლისთვის იარაღზე 8–10 მილიარდი, მათ შორის საჰაერო თავდაცვის სისტემებზე), მარჩენკოს 52,6 მილიარდი კი 2027 წლის ბიუჯეტის საერთო დეფიციტს ეხმიანება, ჰეტმანცევმა კი ვერხოვნა რადის შეფერხების გამო რისკის ქვეშ მყოფ 29,5 მილიარდ დოლარზე ისაუბრა.
კონტექსტი
სსრდ-მ ახალი ოთხწლიანი ეფექტს პროგრამა 2026 წლის თებერვალში 8,1 მილიარდ დოლარზე დაამტკიცა; პირველი მიმოხილვა 2026 წლის ივლისში დასრულდა და გამოყოფილ იქნა დაახლოებით 690 მილიონი დოლარი, რითაც ახალი პროგრამის ფარგლებში ჯამური გადახდები დაახლოებით 2,2 მილიარდ დოლარამდე გაიზარდა. უკრაინა გაყინული რუსული აქტივების მეშვეობით დაფინანსების გაზრდის შესაძლობასაც სწავლობს, მათ შორის ბელგიური იურისდიქციიდან ევროკავშირის იურისდიქციაში გადატანას და უფრო მაღალშემოსავლიან ინსტრუმენტებში განთავსებას, თუმცა გადაწყვეტილება ჯერ მიღებული არ არის. პრემიერ-მინისტრმა სერგიი კორეცკიმ 14 სექტემბერს განაცხადა, რომ საჯარო ფინანსების მდგომარეობა "კრიტიკულთან ახლოსაა" და ვერხოვნა რადის შეფერხებამ შესაბამისი კანონპროექტების მიღების საქმეში შეიძლება უკრაინა 29,5 მილიარდ დოლარიანი საერთაშორისო დაფინანსების მნიშვნელოვანი ნაწილი დააკარგვინოს. ნორვეგიამ სრულმასშტაბიანი შეჭრის დაწყებიდან მსოფლიო ბანკის მექანიზმებით 1,2 მილიარდ დოლარზე მეტი გამოყო, საიდანაც დაახლოებით 717 მილიონი პირდაპირი ბიუჯეტური დახმარება იყო; უკრაინა შემდგომ თანამშრომლობას, მათ შორის SPUR 2.0 მექანიზმს და PEACE პროექტს, განიხილავს.