უკრაინის რადამ უცხოური მარკეტფლეისებიდან შეძენილი საქონლის დაბეგვრის შესახებ კანონპროექტი მიიღო
15 ოქტომბერს ვერხოვნა რადამ მეორე მოსმენით მიიღო საკანონმდებლო პროექტი №16051-1, რომელიც უცხოური მარკეტფლეისებიდან შეძენილ საქონელზე დღგ-ს დაწესებას ითვალისწინებს მისი ღირებულების მიუხედავად და აუქმებს 150 ევრომდე საერთაშორისო გზავნილებისთვის დღგ-ს განბაჟების შეღავათს. მის სასარგებლოდ 252 დეპუტატმა მისცა ხმა. ახალი წესები, რომლებიც 150 ევრომდე ღირებულების შესყიდვებზე დღგ-ს გადამხდელად თავად ელექტრონულ პლატფორმას ან მის შუამავლებს განსაზღვრავს, ამოქმედდება არა უადრეს 2027 წლის 1 ივლისისა და მხოლოდ მთავრობის შესაბამისი გადაწყვეტილების შემდეგ. კანონი უკრაინის ვალდებულებების ნაწილია მსფ-სა და ევროკავშირის წინაშე.
მთავარი მომენტები
- 15 ოქტომბერს ვერხოვნა რადამ მეორე მოსმენით მიიღო საკანონმდებლო პროექტი №16051-1; მის სასარგებლოდ 252 დეპუტატმა მისცა ხმა.
- კანონი აუქმებს 150 ევრომდე ღირებულების საერთაშორისო გზავნილებისთვის დღგ-ს განბაჟების შეღავათს და დღგ-ს ვალდებულებას ათავსებს მარკეტფლეისზე ან მის შუამავალზე.
- 45 ევრომდე ღირებულების ფიზიკურ პირთა შორის უსასყიდლოდ გაგზავნილი არაკომერციული გზავნილები დღგ-სგან გათავისუფლებული რჩება.
- ახალი ნორმები ამოქმედდება არა უადრეს 2027 წლის 1 ივლისისა და მხოლოდ მთავრობის შესაბამისი გადაწყვეტილების შემდეგ.
- კანონი უკრაინის ვალდებულებათა ნაწილია მსფ-სა და ევროკავშირის წინაშე და უკავშირდება დაახლოებით 700 მლნ დოლარის მსფ-ს მესამე ტრანშს და 3,7 მლრდ ევროს ევროკავშირის მაკროფინანსურ ტრანშს.
- სამინისტროს შეფასებით, ახალი მოდელი ბიუჯეტს დაახლოებით 10 მლრდ გრივნას დამატებით შემოსავალს მოუტანს წელიწადში.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
კანონი ათწლეულების განმავლობაში არსებულ შეღავათს აუქმებს, რომელიც უცხოური ონლაინ-მარკეტფლეისებიდან (AliExpress, Temu, Amazon და სხვ.) დაბალი ღირებულების საქონლის შეუბეგვრელად შეტანის საშუალებას იძლეოდა. მისი მიღება პირობაა მსფ-ს მესამე ტრანშის (დაახლოებით 700 მლნ დოლარი) და ევროკავშირის მაკროფინანსური დახმარების მეორე ტრანშის (3,7 მლრდ ევრო) გამოყოფისთვის, რაც კანონს ფისკალურ პოლიტიკას გარე ფინანსურ მხარდაჭერას აკავშირებს. ამავე დროს, ცვლილება უკრაინის რეგულაციას ევროკავშირის საბაჟო და დღგ-ის წესებთან აახლოებს. ფინანსთა სამინისტროს მონაცემებით, უკრაინაში წელიწადში დაახლოებით 75 მლნ გზავნილი მუშავდება, და ამჟამად მათ 1%-ზე ნაკლებზე იხდის დღგ-ს.
რა მოხდა
15 ოქტომბერს ვერხოვნა რადამ მეორე მოსმენით და მთლიანად მიიღო საკანონმდებლო პროექტი №16051-1, რომელიც საქართველოს საგადასახადო კოდექსში ცვლილებებს შეიტანს. მის სასარგებლოდ 252 დეპუტატმა მისცა ხმა, 3 წინააღმდეგ იყო. კანონი უცხოური მარკეტფლეისებიდან შეძენილ საქონელზე დღგ-ს დაწესებას ითვალისწინებს მისი ღირებულების მიუხედავად, რითაც 150 ევრომდე საერთაშორისო გზავნილებისთვის არსებული შეღავათი უქმდება. 150 ევრომდე ღირებულების ონლაინ-შესყიდვებზე დღგ-ს გადამხდელი თავად ელექტრონული პლატფორმა ან მისი შუამავალი იქნება, მყიდველი კი არა. 45 ევრომდე ღირებულების არაკომერციული, ფიზიკურ პირთა შორის უსასყიდლოდ გაგზავნილი გზავნილები დღგ-სგან გათავისუფლებული რჩება. ახალი ნორმები ამოქმედდება არა უადრეს 2027 წლის 1 ივლისისა და მხოლოდ მთავრობის შესაბამისი გადაწყვეტილების შემდეგ. ამავე პროექტში შეტანილ შესწორებას შორის ოლენა შულიაკის მიერ მომზადებული ცვლილებაც შედის, რომელიც ქონების გაქირავების შემთხვევაში ფიზიკური პირების საშემოსავლო გადასახადს 18%-დან 5%-მდე ამცირებს (5%-იანი სამხედრო � сборი შენარჩუნებულია). საკანონმდებლო პროცესი 1 სექტემბერს პირველი მოსმენით ჩავარდნით დაიწყო (194 ხმა საჭირო 226-დან), შემდეგ განმეორებითი კენჭისყრისას 216 ხმა მიიღო და დოკუმენტი დასამუშავებლად გაიგზავნა; 16 სექტემბერს პირველ მოსმენაში 273 დეპუტატის მხარდაჭერით მიიღეს, 6 ოქტომბერს შესაბამისმა კომიტეტმა მეორე მოსმენით მიღება რეკომენდაცია გაუწია.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინული მედია კანონს ფისკალური პოლიტიკის კუთხით წარმოგიდგენთ და ხაზს უსვამს, რომ ის მსფ-სა და ევროკავშირის წინაშე აღებული ვალდებულებების ნაწილია და ევროპულ საგადასახადო და საბაჟო წესებთან დაახლოების ნაბიჯია. რეპორტაჟებში გამოყოფილია საკანონმდებლო პროცედურა: 1 სექტემბრის ჩავარდნიდან განმეორებით კენჭისყრამდე და 16 სექტემბრის პირველი მოსმენით მიღებამდე 273 ხმით, 15 ოქტომბრის მეორე მოსმენით 252 ხმით მიღებამდე. რამდენიმე გამოცემა გამოყოფს ქონების გაქირავების საშემოსავლო გადასახადის შემცირების შესწორებას, რომელიც ოლენა შულიაკს მიეწერება. საპარლამენტო ფინანსთა კომიტეტის თავმჯდომარე დანილო ჰეტმანცევი კანონის მიზნად დამატებითი შემოსავლის არმიისთვის უზრუნველყოფას ასახელებს. „ნოვა ფოშტას" თანადამფუძნებლის ვოლოდიმირ პოპერეშნიუკის კრიტიკულ შეფასებებს ფინანსთა სამინისტრო უპასუხა, რომ ახალი მოდელი მიზნად უკანონო საგადასახადო ოპტიმიზაციასთან ბრძოლას ისახავს და მიწოდების ვადებზე გავლენას არ მოახდენს.
სად განსხვავდება გაშუქება
წყაროებს შორის რამდენიმე განსხვავება ფიქსირდება. ერთ-ერთი სტატიის მიხედვით, მეორე მოსმენით კენჭისყრისას სასარგებლოდ 255 დეპუტატმა მისცა ხმა, თუმცა უმეტესობა 252-ს ასახელებს. პირველი მოსმენით წარმატებული კენჭისყრის თარიღთან დაკავშირებით ერთი წყარო 16 ოქტომბერს ასახელებს, ხოლო უმეტესობა 16 სექტემბერს. ახალი ნორმების ამოქმედების ვადასთან დაკავშირებით უმეტესობა მიუთითებს არა უადრეს 2027 წლის 1 ივლისისა, ერთი სტატია 1 იანვრის თარიღს ასახელებს, ხოლო რამდენიმე წყარო მხოლოდ „მომდევნო წელს" მიუთითებს კონკრეტული თარიღის გარეშე. ასევე, ერთი გამოცემა აცხადებს, რომ ჯერ კიდევ უცნობია, შეინარჩუნა თუ არა საბოლოო ტექსტმა 45 ევრომდე ფიზიკურ პირთა შორის არაკომერციული გზავნილებისთვის დღგ-ს გათავისუფლება, რასაც სხვა წყაროები ეთანხმებიან.
კონტექსტი
წინა რეჟიმით, 150 ევრომდე ღირებულების საერთაშორისო ფოსტის გზავნილები უკრაინაში დღგ-სგან გათავისუფლებული იყო. საკანონმდებლო პაკეტი უკრაინის ევროინტეგრაციის ფარგლებში მსფ-სა და ევროკავშირის წინაშე აღებული ვალდებულებების ნაწილია, მათ შორის Ukraine Facility პროგრამის ფარგლებში. უკრაინა გეგმავს უცხოური მარკეტფლეისებისთვის ქვეყანაში რეგისტრირებული წარმომადგენლობების შექმნის მოთხოვნას, რომლებიც დღგ-ს დარიცხვას და გადახდას განახორციელებენ. ამავე პროექტში შეტანილი შესწორება აუქმებს პოლიტიკურად მნიშვნელოვანი პირების (PEP) გაძლიერებული ფინანსური მონიტორინგის შესუსტების წინა დებულებებს, რაც ევროკომისიის მოთხოვნა იყო და ცალკე ციფრული პლატფორმების დაბეგვრის კანონპროექტის (№15460) ხელმოწერას ამოხსნის. ამავე დროს, კანონპროექტში ოლენა შულიაკის შესწორებაც შედის, რომელიც ქონების გაქირავებისთვის საშემოსავლო გადასახადს 18%-დან 5%-მდე ამცირებს, 5%-იანი სამხედრო сборი შენარჩუნებულია.