კორეცკი: უკრაინის თავდაცვის ბიუჯეტს 27 მლრდ დოლარის დეფიციტი აქვს, 20 მლრდ პარტნიორებისგან უნდა მოძიებულიყოს
უკრაინის პრემიერ-მინისტრმა სერჰიი კორეცკიმ 27 სექტემბრის ინტერვიუში განაცხადა, რომ უკრაინის თავდაცვის ბიუჯეტს 27 მლრდ დოლარის დეფიციტი აქვს, რაც თებერვლის რამშტაინის ფორმატის შეხვედრაზე დასახელებული 155 მლრდ დოლარის საერთო საომარი საჭიროების ნაწილია. დაახლოებით 7 მლრდ შიდა გამკაცრებითა და გადანაწილებით უნდა დაიფაროს, ხოლო დარჩენილ 20 მლრდ-ს საერთაშორისო პარტნიორებისგან ელოდებიან.
მთავარი მომენტები
- თავდაცვის ბიუჯეტის დეფიციტი 27 მლრდ დოლარია, ხოლო საერთო საომარი საჭიროება 155 მლრდ დოლარი — ბოლო ციფრი თებერვლის რამშტაინის ფორმატზე დასახელდა.
- დაახლოებით 7 მლრდ შიდა გამკაცრებით და ბიუჯეტის გადანაწილებით დაიფარება, 20 მლრდ კი საერთაშორისო პარტნიორებისგან უნდა მოძიებულიყოს.
- პარტნიორებისგან მოსალოდნელი 20 მლრდ უკრაინის თავდაცვის ძალებისთვის იარაღის, დრონების, რაკეტების და სამხედრო ტექნიკის შესყიდვა-წარმოებისთვის არის განკუთვნილი.
- მთავრობამ კულტურული პროგრამების დაფინანსება და „მდგრადობის გეგმების“ ფარგლებში გზების მშენებლობისა და რემონტის ვალდებულებების გადახდა შეაჩერა.
- 2027 წლის ბიუჯეტის პროექტში დონისძიების გადასახადის (VAT) 1 პროცენტით გაზრდა იგეგმება.
- გადაუდებელი გადაწყვეტილებების შესრულების ვადა თავდაპირველი 1 ნოემბრიდან 15 ოქტომბრისთვის გადაიწყა; ამის მიღწევაზეა დამოკიდებული 29,5 მლრდ დოლარის საერთაშორისო დაფინანსება.
- პრეზიდენტმა ზელენსკიმ განაცხადა, რომ დეფიციტის გამო უკრაინამ შესაძლოა იანვარ-თებერვლის დრონების შეკვეთა ვერ გადაიხადოს, რაც ზამთარში არმიისთვის „სერიოზულ გამოწვევებს“ შექმნის.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
კორეცკის განცხადება ხაზს უსვამს, თუ რამხელა დამატებით საერთაშორისო დახმარებაზეა დამოკიდებული უკრაინის საომარი ძალისხმევა. მთავრობა უკვე შიდა გამკაცრების ზომებზე გადადის — კულტურული პროგრამების და ინფრასტრუქტურული პროექტების დაფინანსების შეჩერებით, ასევე 2027 წლისთვის VAT-ის 1 პროცენტით გაზრდის გეგმით — რომ დაახლოებით 7 მლრდ დოლარის დაფარვა შეძლოს. ნაკლებად სამი კვირის შემდეგ, 15 ოქტომბრისთვის, უკრაინამ 42 სამთავრობო გადაწყვეტილება უნდა შეასრულოს, რაც 29,5 მლრდ დოლარის დაპირებული პარტნიორული დაფინანსების გამოყოფის წინაპირობაა. ეს პროცესი მნიშვნელოვან ზეწოლას ახდენს ვერხოვნა რადაზე შესაბამისი კანონპროექტების მიღების თხოვნით და აფართოებს პარტნიორთა წრეს ევროკავშირის ფარგნებს გარეთ — დიდ ბრიტანეთში, კანადასა და იაპონიაში. პრეზიდენტ ზელენსკის გაფრთხილება იანვარ-თებერვლის დრონების შეკვეთის გადაუხდელობის რისკის შესახებ კიდევ ერთხელ ხაზს უსვამს, რომ დეფიციტის დაუფარებლობას ოპერატიული შედეგები ექნება.
რა მოხდა
27 სექტემბერს TSN-ის ჟურნალისტ ალა მაზურთან ინტერვიუში უკრაინის პრემიერ-მინისტრმა სერჰიი კორეცკიმ განაცხადა, რომ უკრაინის თავდაცვის ბიუჯეტს 27 მლრდ დოლარის დეფიციტი აქვს. ეს თანხა ახალი საჭიროება არ არის — ის შედის 155 მლრდ დოლარის საერთო საომარი საჭიროების ფარგლებში, რომელიც თებერვლის რამშტაინის ფორმატის შეხვედრაზე დაასახელა უკრაინამ და რომელიც მოიცავს როგორც პირდაპირ ბიუჯეტის ხარჯებს, ისე პარტნიორების სამხედრო დახმარებას (Patriot-ის რაკეტებს, გამშვებ სისტემებს, საფრენ აპარატებს და სხვა ტექნიკას). მთავრობის გეგმით, დაახლოებით 7 მლრდ დოლარი შიდა გამკაცრებით, ხარჯების ოპტიმიზაციით და ბიუჯეტის შიდა გადანაწილებით დაიფარება. კორეცკიმ აღნიშნა, რომ უკვე შეჩერებულია რიგი კულტურული პროგრამის დაფინანსება და „მდგრადობის გეგმების“ ფარგლებში გზების რემონტისა და ახალი ინფრასტრუქტურის ვალდებულებების გადახდა, ხოლო 2027 წლის ბიუჯეტის პროექტში VAT-ის 1 პროცენტით გაზრდა იგეგმება. დარჩენილ 20 მლრდ-ს საერთაშორისო პარტნიორებისგან ელოდებიან და ის უკრაინის თავდაცვის ძალებისთვის იარაღის, დრონების, რაკეტების და სამხედრო ტექნიკის შესყიდვა-წარმოებისთვის არის განკუთვნილი, მათ შორის 2027 წლის პირველი კვარტლის მიწოდებებისთვის წინასწარი გადახდებისთვის. პრემიერ-მინისტრმა საჯაროდ შეჰპირდა, რომ 15 ოქტომბრისთვის 42 გადაწყვეტილება (დადგენილება, რეზოლუცია, ბრძანებულება და სხვ.) სრულად შესრულდება — ეს 29,5 მლრდ დოლარის პარტნიორული დახმარების მიღების წინაპირობაა. მან ხაზი გაუსვა, რომ სამხედროების ხელფასები, პენსიები და ექიმებისა და მასწავლებლების ხელფასები დროულად გაიცემა. კორეცკიმ ასევე მოუწოდა დეპუტატებს, პოლიტიკური კუთვნილების მიუხედავად, მხარი დაუჭირონ შესაბამის კანონპროექტებს. შესაძლო დამატებით წყაროებად დასახელდა Ukraine Support Loan-ის პროგრამის დაჩქარება, გაყინული რუსული აქტივების გამოყენება, დამატებითი პარტნიორული სესხები და შიდა გამკაცრების გაგრძელება; დახმარების მოთხოვნით უკრაინა დიდ ბრიტანეთს, კანადას და იაპონიასაც მიმართა. პრეზიდენტმა ზელენსკიმ განაცხადა, რომ დეფიციტის გამო უკრაინამ შესაძლოა იანვარ-თებერვლის დრონების შეკვეთა ვერ გადაიხადოს.
როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები
სინთეზში მოცემულია, რომ ევროპელი ჩინოვნიკები ამხელს დეფიციტს არ ელოდებოდნენ — ზოგიერთმა პარტნიორმა ხარჯვის ეფექტიანობა და საჭიროებების შესაძლო გაზვიადება ეჭვქვეშ დააყენა. ამასთან, უკრაინა თავდაცვის ბიუჯეტის დახმარების მოთხოვნით ევროკავშირის პარტნიორების ფარგნებს გარეთაც — დიდ ბრიტანეთში, კანადასა და იაპონიაში — მიმართა, დამატებით წყაროებად კი Ukraine Support Loan-ის დაჩქარება, გაყინული რუსული აქტივების გამოყენება და დამატებითი სესხები სახელდება.
კონტექსტი
155 მლრდ დოლარის საერთო ციფრი თებერვლის რამშტაინის ფორმატის შეხვედრაზე დაასახელა უკრაინამ და იგი მოიცავს როგორც პირდაპირ ბიუჯეტის ხარჯებს, ისე პარტნიორებისგან მიღებულ სამხედრო დახმარებას, მათ შორის Patriot-ის ტიპის რაკეტებს, გამშვებ სისტემებს და საფრენ აპარატებს. პრემიერ-მინისტრმა კორეცკიმ დეფიციტის მიზეზებად დაასახელა ომის ტექნოლოგიური ხარჯების ზრდა, თავდაცვის სამინისტროს მიერ 2026 წლის პირველი ნახევრის ხარჯების მეორე ნახევრის ფონდებით დაფინანსება და პარტნიორების წინაშე არსებული ვალდებულებების არასრული შესრულება. თავდაცვის მინისტრმა ევჰენი ხმარამ 27 მლრდ დოლარის თავდაცვის დეფიციტზე ადრეც ისაუბრა.