უკრაინამ ევროკავშირისგან კიდევ 1,2-1,24 მილიარდი ევრო მიიღო — თანხა უკრაინული წარმოების დრონებსა და რაკეტებზე მიიმართება
უკრაინის პრემიერ-მინისტრმა სერგეი კორეცკიმ 7 ოქტომბერს განაცხადა, რომ ევროკავშირმა უკრაინის მხარდაჭერის სესხის პროგრამის ფარგლებში ახალი ტრანში — დაახლოებით 1,2-1,24 მილიარდი ევრო — გადაურიცხა. ევროკომისიამ თანხა 1,24 მილიარდ ევროდ დააზუსტა. სახსრები უკრაინული კომპანიების მიერ წარმოებული დრონების, დრონ-ჩამქრობელების, დრონის საბრძოლო მასალისა და რაკეტების შესაძენად არის განკუთვნილი. ამ ტრანშის ჩათვლით, უკრაინამ პროგრამის ფარგლებში თითქმის 13 მილიარდი ევროს ოდენობის თავდაცვითი დაფინანსება მიიღო.
მთავარი მომენტები
- უკრაინამ ევროკავშირისგან დამატებით 1,2-1,24 მილიარდი ევრო მიიღო უკრაინის მხარდაჭერის სესხის პროგრამის ფარგლებში.
- ტრანში 7 ოქტომბერს პრემიერ-მინისტრმა სერგეი კორეცკიმ გამოაცხადა.
- თანხა უკრაინული წარმოების დრონების, დრონ-ჩამქრობელების, დრონის საბრძოლო მასალისა და რაკეტების შესაძენად არის განკუთვნილი.
- ამ ტრანშის ჩათვლით, პროგრამის ფარგლებში უკრაინამ თითქმის 13 მილიარდი ევროს თავდაცვითი დაფინანსება მიიღო.
- პროგრამა 2026-2027 წლებში სესხის სახით 90 მილიარდ ევრომდე ითვალისწინებს: 60 მილიარდი თავდაცვისთვის, 30 მილიარდი ბიუჯეტის მხარდაჭერისთვის.
- 2026 წლის ბოლოსთვის უკრაინას ევროკავშირისგან 32,5 მილიარდი ევროს მოცულობის ფინანსური მხარდაჭერა რჩება ხელმისაწვდომი.
- სესხის დაფარვა მომავალი რუსული რეპარაციებით არის დაგეგმილი; გამოყოფა პირობადებულია კანონის უზენაესობის, ანტიკორუფციული ვალდებულებებისა და გამჭვირვალობის შესრულებაზე.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
ახალი ტრანში უკრაინის მხარდაჭერის სესხის ფარგლებში მიღებულ თავდაცვით დაფინანსებას თითქმის 13 მილიარდ ევრომდე აჰყავს და პირდაპირ უკრაინული დრონების, ჩამქრობელების, საბრძოლო მასალისა და რაკეტების წარმოების მხარდაჭერას ემსახურება. თანხის დაფარვა მომავალი რუსული რეპარაციებით არის დაგეგმილი, რაც უკრაინისთვის ფინანსურად ნეიტრალურ მხარდაჭერად არის წარმოდგენილი. ეს გადახდა 2026 წლის თავდაცვის კომპონენტის ფარგლებში მომდევნო კვირებში დაგეგმილ შემდგომ გადარიცხვებს უძღვის. ამავდროულად, დაფინანსება პირობადებულია კანონის უზენაესობის, ანტიკორუფციისა და გამჭვირვალობის მოთხოვნებზე, ხოლო ვერხოვნა რადა მომდევნო კვირაში პრიორიტეტულ ვალდებულებებზე ხმის მიცემას გეგმავდა. გადახდა ევროკომისიის მიერ უკრაინის იმ მოთხოვნის მოგვარების შემდეგ მოვიდა, რომელიც 2027 წლის სესხის ნაწილის წინასწარ მობილიზებას ითხოვდა — ბრიუსელმა ეს უარყო და ნაცვლად ამისა აუცილებელი რეფორმების მიღება მოითხოვა, რაც რეფორმებთან დაკავშირებული პირობების ირგვლივ მიმდინარე დაძაბულობას უსვამს ხაზს.
რა მოხდა
7 ოქტომბერს უკრაინის პრემიერ-მინისტრმა სერგეი კორეცკიმ X სოციალურ ქსელში გამოაცხადა, რომ ევროკავშირმა უკრაინის მხარდაჭერის სესხის პროგრამის ფარგლებში ახალი ტრანში — დაახლოებით 1,2 მილიარდი ევრო — გადაურიცხა. ევროკომისიამ თანხა 1,24 მილიარდ ევროდ დააზუსტა. სახსრები უკრაინული კომპანიების მიერ წარმოებული დრონების, დრონ-ჩამქრობელების, დრონის საბრძოლო მასალისა და რაკეტების შესაძენად არის განკუთვნილი. ამ ტრანშის ჩათვლით, უკრაინამ პროგრამის ფარგლებში თითქმის 13 მილიარდი ევროს ოდენობის თავდაცვითი დაფინანსება მიიღო. ევროკომისიის პრეზიდენტმა ურსულა ფონ დერ ლაიენმა განაცხადა, რომ რუსეთი განგრძობს ტერორის წინა განზრახულ სტრატეგიას, რომლის მიზანიც უკრაინელებისთვის ყოველდღიური ცხოვრება შეუძლებელი გახადოს, და აღნიშნა, რომ გადარიცხვა უკრაინის თავდაცვის მრეწველობის გაძლიერებას შეუწყობს ხელს. კორეცკიმ მადლობა გადაუხადა ფონ დერ ლაიენს, ევროკომისარ ანდრიუს კუბილიუსს და ევროკავშირის ყველა წევრ სახელმწიფოს. ევროკომისიის ცნობით, 2026 წლის თავდაცვის კომპონენტის ფარგლებში მომდევნო კვირებში დამატებითი გადარიცხვებია მოსალოდნელი.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინული მედია ტრანშს უკრაინის თავდაცვის მრეწველობის პირდაპირ მხარდაჭერად წარმოაჩენს, ხაზს უსვამს, რომ სახსრები უკრაინული წარმოების დრონებსა და რაკეტებზე მიიმართება. პრემიერ-მინისტრ კორეცკის განცხადება, რომელშიც მადლობას უხდის ევროკომისიისა და ევროკავშირის წევრი ქვეყნების ლიდერებს, გადახდას პოლიტიკური მხარდაჭერის ნაწილად ასახავს. ამავდროულად, უკრაინული წყაროები ასახავენ ვერხოვნა რადას მომდევნო კვირაში დაგეგმილ სხდომას, სადაც პრიორიტეტულ ვალდებულებებზე ხმის მიცემა იგეგმება, რომლებზეც დაფინანსებაა დამოკიდებული. მოცემულია ფონი თავდაცვის ბიუჯეტის დაანონსებული 27 მილიარდ ევროს დეფიციტის შესახებ და პრეზიდენტ ზელენსკის მიერ 2027 წლის სესხის ნაწილის წინასწარ მობილიზების მოთხოვნა, რომელიც ბრიუსელმა უარყო და ნაცვლად ამისა რეფორმების მიღება მოითხოვა.
როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები
ევროკომისიის კომუნიკაცია ტრანშს უკრაინის თავდაცვის მრეწველობის გაძლიერებისა და ევროპულ თავდაცვის-ტექნოლოგიურ ბაზაში მისი თანდათანობითი ინტეგრაციის კონტექსტში წარმოაჩენს. პრეზიდენტ ფონ დერ ლაიენის განცხადება რუსეთის ტერორის სტრატეგიაზე კომენტარში აერთიანებს უსაფრთხოების დახმარებისა და კრიტიკული ინფრასტრუქტურის დაცვის საკითხებს. ევროკომისია ასევე აცხადებს, რომ მომდევნო კვირებში 2026 წლისთვის თავდაცვის კომპონენტის ფარგლებში დამატებითი გადახდებია მოსალოდნელი. გამოყოფა პირობადებულია კანონის უზენაესობის, ანტიკორუფციისა და გამჭვირვალობის შესრულებაზე, ხოლო სესხის დაფარვა მომავალი რუსული რეპარაციებით არის დაგეგმილი. 2026 წლის ბოლოსთვის უკრაინას 32,5 მილიარდი ევროს მოცულობის ფინანსური მხარდაჭერა რჩება ხელმისაწვდომი, მათ შორის 28,1 მილიარდი ევრო უკრაინის მხარდაჭერის სესხის ფარგლებში და 4,4 მილიარდი ევრო უკრაინის ფასილიტის პროგრამით. 2022 წლიდან ევროკავშირისა და მისი წევრი სახელმწიფოების მთლიანი მხარდაჭერა უკრაინისთვის 228,7 მილიარდ ევროს აღწევს, მათ შორის 3,8 მილიარდი ევრო გაყინული რუსული აქტივებიდან მიღებული შემოსავლიდან.
სად განსხვავდება გაშუქება
წყაროები ტრანშის ზუსტ თანხასთან დაკავშირებით განსხვავდებიან: უმეტესობა დაახლოებით 1,2 მილიარდ ევროზე მიუთითებს, ხოლო ევროკომისია 1,24 მილიარდ ევროს ასახელებს. წყაროები ასევე განსხვავდებიან პროგრამის პირველი ტრანშის თარიღთან დაკავშირებით — ზოგიერთი 2026 წლის ივნისს (3,2 მილიარდი ევრო) მიანიჭებს პრიორიტეტს, ზოგი კი 2026 წლის ივლისს (3,47 მილიარდი ევრო), ორივე თარიღი პროგრამის საწყის გადარიცხვად არის მითითებული. გარდა ამისა, ტრანშის დანიშნულების ფორმულირება განსხვავდება: ზოგიერთი წყარო ფართო "თავდაცვით საჭიროებებზე" მიუთითებს, ზოგი კი კონკრეტულად უკრაინული კომპანიების მიერ წარმოებულ დრონებს, დრონ-ჩამქრობელებს, დრონის საბრძოლო მასალას და რაკეტებს გამოყოფს.
კონტექსტი
უკრაინის მხარდაჭერის სესხი არის ევროკავშირის 2026-2027 წლებისთვის 90 მილიარდ ევრომდე სესხის პროგრამა, რომელიც დადგინდა რეგულაციით (EU) 2026/467, მიღებული ევროპარლამენტისა და ევროკავშირის საბჭოს მიერ 2026 წლის თებერვალში. პროგრამა მიზანშობით იყოფა: 60 მილიარდი ევრო თავდაცვისთვის და 30 მილიარდი ევრო ბიუჯეტის მხარდაჭერისთვის 2026-2027 წლებში, ხოლო 2026 წელს მხოლოდ უკრაინის თავდაცვის-მრეწველური პოტენციალის გაძლიერებისთვის 28,3 მილიარდი ევროს გამოყოფა იგეგმება. 2026 წლის წინა ტრანშები მოიცავს 3,2 მილიარდ ევროს 2026 წლის ივნისში, 3,47 მილიარდ ევროს 2026 წლის ივლისში და 3,3 მილიარდ ევროს 2026 წლის 18 სექტემბერს დრონებისა და რაკეტების შესაძენად. ევროკომისიის ცნობით, პროგრამა მიზნად ისახავს უკრაინის თავდაცვის-მრეწველური კომპლექსის აღდგენას და მოდერნიზებას, მის თანდათანობით ინტეგრაციას ევროპულ თავდაცვის-ტექნოლოგიურ ბაზაში. 2026 წლის ბოლოსთვის უკრაინას 32,5 მილიარდი ევროს ფინანსური მხარდაჭერა რჩება ხელმისაწვდომი, მათ შორის 28,1 მილიარდი ევრო უკრაინის მხარდაჭერის სესხის ფარგლებში და 4,4 მილიარდი ევრო უკრაინის ფასილიტის პროგრამის ფარგლებში. 2022 წლიდან ევროკავშირისა და მისი წევრი სახელმწიფოების მთლიანი მხარდაჭერა უკრაინისთვის 228,7 მილიარდ ევროს აღწევს, მათ შორის 3,8 მილიარდი ევრო გაყინული რუსული აქტივებიდან მიღებული შემოსავლიდან. უკრაინის თავდაცვის ბიუჯეტის დაანონსებული 27 მილიარდ ევროს დეფიციტის ფონზე, ვერხოვნა რადა მომდევნო კვირაში პრიორიტეტულ რეფორმის ვალდებულებებზე ხმის მიცემას გეგმავდა. წყარო მასალაში ასევე მოცემულია გაერთიანებული სამეფოს ცალკე განცხადება ზამთრის წინ PURL ინიციატივის ფარგლებში 100 მილიონი ფუნტ სტერლინგის (დაახლოებით 135 მილიონი აშშ დოლარი) საჰაერო თავდაცვის დახმარების შესახებ, მათ შორის Patriot რაკეტების ჩათვლით.