ევროკავშირის ელჩები შეთანხმდნენ რუსეთის წინააღმდეგ ახალ სანქციებზე — 743 პირი და 826 კომპანია

რატომ არის მნიშვნელოვანი

ეს შეთანხმება აღწერილია, როგორც რუსეთის წინააღმდეგ დღემდე ყველაზე დიდი პერსონალური სანქციების პაკეტი, რომელიც მოიცავს 1500-ზე მეტ პირსა და კომპანიას. პაკეტი მიზნად ისახავს რუსეთის სამხედრო-სამრეწველო კომპლექსის მენეჯერებსა და საწარმოებს გემთმშენებლობის, რაკეტებისა და კოსმოსის, ავიაციის, არტილერიის, ავტომობილების, ელექტრონიკის, ნავიგაციის, ქიმიური მრეწველობისა და საბრძოლო მასალების სექტორებში, რაც პოტენციურად გამორიცხავს ამ ფირმებისთვის სახელმწიფო სუბსიდიების მიწოდებას. სანქციები ასევე მოქმედებს უკრაინის ოკუპირებული ტერიტორიებიდან რუსეთის სახელმწიფო დუმაში „არჩეულ" 77 პირზე, რაც კიდევ ერთხელ ადასტურებს EU-ის პოზიციას ამ არჩევნების არაღიარების შესახებ. სანქციებს აქვს პირდაპირი ეკონომიკური ეფექტი: აქტივების გაყინვა EU-ში, ფინანსური რესურსების გადაცემის აკრძალვა და პირებისთვის EU-ში შესვლის აკრძალვა. ფორმალური დამტკიცება დაგეგმილია 12 ოქტომბრის EU-ის საგარეო საქმეთა საბჭოზე, რაც მნიშვნელოვანი შემდგომი ნაბიჯია EU-ის შემზღუდველი ზომების პროცესში.

რა მოხდა

EU-ის წევრი ქვეყნების ელჩებმა 7 ოქტომბერს შეთანხმდნენ რუსეთის სამხედრო-სამრეწველო კომპლექსთან დაკავშირებული 743 პირისა და 826 კომპანიის EU-ის სანქციების სიაში დამატებაზე. წინასწარი პროექტი, რომელიც EU-ის უმაღლესმა წარმომადგენელმა კაია კალასმა წარადგინა, 744 პირსა და 827 იურიდიულ პირს მოიცავდა, მაგრამ 7 ოქტომბრის ვერსია ერთი პირითა და ერთი იურიდიული პირით ნაკლებია — ვინ მოხსნეს, ჟურნალისტებმა ჯერჯერობით ვერ დაადგინეს. სიაში შემავალი კომპანიები რუსეთის მთავრობის მიერ შედგენილ სამხედრო-სამრეწველო საწარმოების რეესტრში შედიან და შესაბამისად სახელმწიფო სუბსიდიების მიღების უფლება აქვთ. პირები დაემატნენ როგორც ამ საწარმოების ხელმძღვანელები, რომლებსაც EU აფასებს რუსეთის თავდაცვის მრეწველობის მხარდამჭერებად.

კონკრეტულად დასახელებულ პირებს შორის არიან სევმაშის ხელმძღვანელი მიხაილ ბუდნიჩენკო, რუბინის ცენტრალური საზღვაო ტექნიკის საკონსტრუქტორო ბიუროს გენერალური დირექტორი იგორ ვილნიტი, მალახიტის ხელმძღვანელი ვლადიმირ დოროფეევი, ასევე ადმირალტეისკიე ვერფის, ვზიოზდოჩკას გემთსარემონტო ცენტრის, გაერთიანებული სარაკეტო-კოსმოსური კორპორაციის, რუსეთის სარაკეტო-კოსმოსური ინსტრუმენტებისა და საინფორმაციო სისტემების კორპორაციის, კაზანის ძრავთმშენებელი წარმოების ასოციაციის, მოტოვილიხინსკის ქარხნების, KAMAZ-ის სტრუქტურებისა და რადიოელექტრონული და ქიმიური საწარმოების ხელმძღვანელები.

ელჩებმა ცალკე შეთანხმდნენ უკრაინის დროებით ოკუპირებული ტერიტორიებიდან რუსეთის სახელმწიფო დუმაში „არჩეული" 77 პირის, ასევე რუსეთის ფედერაციის ცენტრალური საარჩევნო კომისიის სამი წევრის სანქცირებაზე. გარდა ამისა, შეთანხმება მიიღწია ქიმიური იარაღის გავრცელებისა და გამოყენების რეჟიმის სანქციების გაგრძელებაზე, რომელიც მოქმედებს 31 პირსა და ექვს ორგანიზაციაზე. სანქციები ძალაში შევა EU-ის საბჭოში ფორმალური პროცედურის დასრულებისა და ოფიციალურ ჟურნალში გამოქვეყნების შემდეგ და ითვალისწინებს აქტივების გაყინვას, ფინანსური რესურსების გადაცემის აკრძალვას, ხოლო პირებისთვის — EU-ში შესვლისა და ტრანზიტის აკრძალვას. ფორმალური დამტკიცება დაგეგმილია 12 ოქტომბერს ლუქსემბურგში საგარეო საქმეთა საბჭოს სხდომაზე. უკრაინის საგარეო საქმეთა სამინისტროს პრესსპიკერმა ჰეორჰიი ტიხიიმ ბრიფინგზე განაცხადა, რომ პაკეტი მოიცავს 1500-ზე მეტ პირსა და კომპანიას.

როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები

ყველა შვიდი მოწოდებული სტატია უკრაინული წყაროდანაა და თანმიმხრილად ახასიათებს 7 ოქტომბრის შეთანხმებას რუსეთის წინააღმდეგ EU-ის ყველაზე დიდ სანქციების პაკეტად. ისინი ხაზს უსვამენ რუსეთის სამხედრო-სამრეწველო კომპლექსის მენეჯერებისა და საწარმოების სამიზნედ არჩევას და ოკუპირებული უკრაინული ტერიტორიებიდან სახელმწიფო დუმაში „არჩეული" 77 დეპუტატის სანქცირებას. მათ გამოჰყოფენ ფორმალურ დამტკიცებას 12 ოქტომბერს ლუქსემბურგში და ასახელებენ კონკრეტულ რუს თავდაცვის საწარმოთა ხელმძღვანელებს, რომლებიც სიაში მოხვდნენ — მათ შორის სევმაშის, რუბინის, მალახიტის, ადმირალტეისკიე ვერფის ხელმძღვანელებს. გარდა ამისა, წყაროები წინა პლანზე წამოიწევენ ფრიდმანისა და უსმანოვის სიიდან მოხსნის ფაქტს და ავრცელებენ უკრაინის საგარეო საქმეთა მინისტრი ანდრიი სიბიჰას პასუხს, რომ უკრაინა საკუთარ სიებში კიდევ ოც რუს ოლიგარქს დაამატებს. მათი ცნობით, მოხსნის ინიციატივა სლოვაკიის, საფრანგეთისა და ლუქსემბურგის მხარდაჭერით მოხდა და უკრაინასთან არ იყო შეთანხმებული — ეს წარმოჩინდება როგორც უკრაინასა და EU-ის ნაწილებს შორის უთანხმოების წერტილი.

სად განსხვავდება გაშუქება

წყაროები ვერ თანხმდებიან, რამდენად უნდა ჩაითვალოს 7 ოქტომბრის შეთანხმება ყველაზე დიდ სანქციების პაკეტად — მთლიანობაში თუ მხოლოდ რუსეთის წინააღმდეგ ყველაზე დიდ პერსონალურ სანქციების პაკეტად. ასევე განსხვავდება ჯამური რიცხვი: ზოგი წყარო 1569 ჩანაწერს ასახელებს, ზოგი კი 1646-ს (1569 სამხედრო-სამრეწველო პაკეტიდან + 77 დუმის/საარჩევნო ჩანაწერი). ნავთობის ფასის ჭერის ჩანაწერების რაოდენობაც არ არის ერთგვაროვანი: 21-ე პაკეტი არსებულ ჭერს 12 თვით აგრძელებდა, მაგრამ ერთ-ერთი სტატია ამას ყველაზე დიდი სანქციების პაკეტის „მიღების" ნაწილად წარმოადგენს, რაც ბუნდოვანებას ქმნის იმის შესახებ, რა იყო რეალურად ახლად მიღებული და რა — გაგრძელებული.

კონტექსტი

პაკეტი პირველად აგვისტოს ბოლოს EU-ის უმაღლესმა წარმომადგენელმა კაია კალასმა დაანონსა. იგი მიღებულია EU-ის სანქციების რეჟიმის ფარგლებში, რომელიც დაწესდა უკრაინის ტერიტორიული მთლიანობის, სუვერენიტეტისა და დამოუკიდებლობის შელახვაზე ან მუქარაზე პასუხად. 22 სექტემბერს EU-ის საბჭომ ეს რეჟიმი კიდევ 36 თვით, 2029 წლის 22 სექტემბრამდე გააგრძელა, მაგრამ ამავე დროს სიიდან მოხსნა რუსი ბიზნესმენები მიხაილ ფრიდმანი და ალიშერ უსმანოვი; გაერთიანებულმა სამეფომ თავისი სანქციები ამ ორ ოლიგარქზე მოხსნაზე უარი განაცხადა. სიიდან მოხსნის საპასუხოდ უკრაინის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ანდრიი სიბიჰამ განაცხადა, რომ უკრაინა საკუთარ სანქციების სიებში კიდევ ოც რუს ოლიგარქს დაამატებს. EU-ის წინა, 21-ე სანქციების პაკეტი რუსეთის წინააღმდეგ 2026 წლის ივლისში მიიღეს და მოიცავდა რუსული ნავთობის ფასის ჭერის 12 თვით გაგრძელებას. 16 სექტემბერს ევროპის გარე ქმედებათა სამსახურმა (EEAS) რუსეთის სამხედრო-სამრეწველო კომპლექსის წინააღმდეგ პერსონალური სანქციების ახალი პაკეტი 1576 ჩანაწერით წარადგინა.