ევროკავშირის ელჩებმა რუსეთის სანქციების გაგრძელებაზე კიდევ ვერ შეთანხმდნენ — ფრანგეთი და სლოვაკეთი უსმანოვის სიიდან ამოღებას მოითხოვენ
ევროკავშირის მუდმივი წარმომადგენელთა კომიტეტმა (Coreper) 18 სექტემბერს კიდევ ერთხელ ვერ შეთანხმდა რუსეთის წინააღმდეგ პერსონალური სანქციების 12 თვით გაგრძელებაზე. ფრანგეთი და სლოვაკეთი რუსი-უზბეკი მილიარდერ ალიშერ უსმანოვის სიიდან ამოღებას ითხოვენ. ფრანგეთის მოთხოვნა აზერბაიჯანში ფრანგი მოქალაქეების გათავისუფლებასთანაა დაკავშირებული. სანქციები 22 სექტემბრის საღამოს იწურება, ამიტომ მათი მოქმედება უკვე ერთი კვირით გაგრძელდა. შემდეგი შეხვედრა 21 სექტემბერს დაინიშნა.
მთავარი მომენტები
- 18 სექტემბერს ევროკავშირის Coreper-მა ვერ შეთანხმდა რუსეთის პერსონალური სანქციების 12 თვით გაგრძელებაზე — ფრანგეთისა და სლოვაკეთის წინააღმდეგობის გამო.
- ფრანგეთი ალიშერ უსმანოვის სიიდან ამოღებას ითხოვს აზერბაიჯანში ფრანგი მოქალაქეების გათავისუფლების სანაცვლოდ.
- 14 სექტემბერს სანქციები სასწრაფოდ ერთი კვირით გაგრძელდა; მათი მოქმედება 22 სექტემბრის საღამოს იწურება.
- ირლანდიის თავმჯდომარეობამ და EEAS-მა კომპრომისული წინადადება შემოიტანეს: უსმანოვი სიაში რჩება, მაგრამ მისი აქტივების გაყინვა და ევროკავშირში შესვლის აკრძალვა მოიხსნება.
- გერმანია და იტალია კომპრომისზე შეთანხმების შესაძლებლობას განიხილავენ; ბევრი სხვა ქვეყანა სკეპტიკურადაა განწყობილი ევროკავშირის სანქციების ეროვნული ინტერესებისთვის გამოყენების მიმართ.
- სანქციების რეჟიმი მოიცავს დაახლოებით 3,000 ფიზიკურ და იურიდიულ პირს, მათ შორის ვლადიმერ პუტინს და სერგეი ლავროვს.
- შემდეგი Coreper-ის შეხვედრა 21 სექტემბერს, ორშაბათს დაინიშნა.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
პერსონალური სანქციების რეჟიმი 22 სექტემბერს იწურება და თითქმის 3,000 პირსა და ორგანიზაციას მოიცავს, მათ შორის ვლადიმერ პუტინს და სერგეი ლავროვს. თუ ევროკავშირი ვერ შეთანხმდება, ეს რეჟიმი ავტომატურად მოიხსნება, რაც რუსეთზე ზეწოლის ერთ-ერთ მთავარ ინსტრუმენტს შეასუსტებს. ფრანგეთის პოზიცია აჩვენებს, რომ ევროკავშირის სანქციები უფრო ფართო დიპლომატიური გარიგებების საშუალებად გამოიყენება, ხოლო კომპრომისმა, სხვა ქვეყნების შეშფოთებით, შეიძლება სასამართლო პრეცედენტი შექმნას სხვა ოლიგარქებისთვის, რომლებიც ევროკავშირის სანქციებს სასამართლოში გაასაჩიორებენ. სლოვაკეთის განმეორებითი ბლოკირება კი აშკარად აჩვენებს შიდა განხეთქილებას სანქციების რეჟიმის მიმართ.
რა მოხდა
18 სექტემბერს ევროკავშირის მუდმივი წარმომადგენელთა კომიტეტმა (Coreper) მეორედ ვერ მიაღწია შეთანხმებას რუსეთის პერსონალური სანქციების 12 თვით გაგრძელებაზე. ფრანგეთი და სლოვაკეთი მოითხოვენ რუსი-უზბეკი მილიარდერ ალიშერ უსმანოვის სიიდან ამოღებას. ფრანგეთის მოთხოვნა დაკავშირებულია აზერბაიჯანში ფრანგი მოქალაქეების გათავისუფლების სანაცვლოდ დაგეგმილ გარიგებასთან. წინა კვირას, 14 სექტემბერს, სანქციები სასწრაფოდ ერთი კვირით გაგრძელდა; მათი მოქმედება 22 სექტემბრის საღამოს იწურება. ირლანდიის თავმჯდომარეობამ და ევროკავშირის საგარეო ქმედებათა სამსახურმა (EEAS) კომპრომისული წინადადება შემოიტანეს, რომელიც Financial Times-მა გააშუქა: უსმანოვი სიაში რჩება, მაგრამ მისი აქტივების გაყინვა და ევროკავშირში შესვლის აკრძალვა მოიხსნება. გერმანია და იტალია მზად არიან ამ ვარიანტს დაუჭირონ მხარი, მაგრამ მრავალი სხვა ქვეყანა სკეპტიკურადაა განწყობილი ევროკავშირის სანქციების ეროვნული ინტერესებისთვის გამოყენების მიმართ, ხოლო მესამე ჯგუფი მტკიცედ ეწინააღმდეგება ნებისმიერ ნაბიჯს, რომელიც სანქციების რეჟიმს შეასუსტებს და „სახიფათო პრეცედენტს“ შექმნის. ერთ-ერთმა ევროკავშირის დიპლომატმა განაცხადა, რომ სანქციების შერბილება სასამართლო პრეცედენტს შექმნის სხვა ოლიგარქებისთვის და ვერ ხედავს გზას ყველა მხარის დასაკმაყოფილებლად. შემდეგი Coreper-ის შეხვედრა 21 სექტემბერს, ორშაბათს დაინიშნა.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
ყველა ექვსი წყარო უკრაინულენოვანი მედიაა, რომლებიც ერთსა და იმავე სანქციების პარალიზის შესახებ იუწყებიან. მათი ყურადღება გამახვილებულია სანქციების ვადის გასვლის რისკზე და ფრანგეთისა და სლოვაკეთის მოთხოვნებს რუსეთზე ზეწოლის შენარჩუნების წინაღობად წარმოაჩენს. სათაურები ხაზს უსვამს ევროკავშირის ელჩების მოლაპარაკებების ჩავარდნას და კომპრომისის ძიებას, რაც უკრაინისთვის დიპლომატიური რისკების სიგნალს აძლევს.
სად განსხვავდება გაშუქება
წყაროები ვერ თანხმდებიან ევროკავშირის ელჩების შემდეგი შეხვედრის ზუსტ თარიღზე: ზოგიერთი მათგანი 18 სექტემბერს ასახელებს, ზოგი — პარასკევს, ხოლო Coreper-ის ბოლო შედეგის მიხედვით, შემდეგი შეხვედრა 21 სექტემბერს, ორშაბათს დაინიშნა.
კონტექსტი
ალიშერ უსმანოვი ევროკავშირის სანქციების ქვეშ 2022 წლიდან, რუსეთის უკრაინაში სრულმასშტაბიანი შეჭრის დაწყებიდან იმყოფება; მას რუსეთში გრძელვადიანი ბიზნესინტერესები და კავშირები აქვს ვლადიმერ პუტინთან. პერსონალური სანქციები ბოლოს 14 მარტს გაგრძელდა, რა დროსაც სლოვაკეთმა ბოლო წუთამდე მიხეილ ფრიდმანისა და უსმანოვის სიიდან ამოღება მოითხოვა. 16 სექტემბერს ევროკომისიის პრეზიდენტმა ურსულა ფონ დერ ლაიენმა ევროპარლამენტში განაცხადა, რომ რუსეთის წინააღმდეგ სანქციები უნდა გაგრძელდეს. კომპრომისული წინადადება ირლანდიის თავმჯდომარეობამ და EEAS-მა შეიმუშავეს.