სანქციების განახლება ჩაიშვა: ევროკავშირი ვერ თანხმდება უსმანოვისა და ფრიდმანის სიიდან მოხსნაზე
21 სექტემბერს ევროკავშირის მუდმივი წარმომადგენლების კომიტეტმა (Coreper) ვერ მიაღწია შეთანხმებას რუსეთის წინააღმდეგ ინდივიდუალური სანქციების გაგრძელების შესახებ. სლოვაკეთი და საფრანგეთი ოლიგარქების — ალიშერ უსმანოვისა და მიხეილ ფრიდმანის — სიიდან მოხსნას მოითხოვდნენ. ირლანდიის თავმჯდომარეობის კომპრომისული წინადადება, რომელიც 36 თვით სანქციების გაგრძელებას მათ სიიდან ამოღების სანაცვლოდ ითვალისწინებდა, ლატვიის წინააღმდეგობის გამო ჩავარდა. 22 სექტემბერს, საღამოს 12 საათამდე ვადის გასავლის წინ, დიპლომატები კვლავ შეიკრიბებიან შეთანხმების მოსაძებნად.
მთავარი მომენტები
- 21 სექტემბერს Coreper-მა რუსეთის წინააღმდეგ ინდივიდუალური სანქციების გაგრძელების საკითხზე შეთანხმებას ვერ მიაღწია, 36 თვით გაგრძელების წერილობითი პროცედურა კენჭისყრის შედეგების არასრული წარდგენის გამო ჩავარდა.
- სლოვაკეთი მოითხოვდა უსმანოვისა და ფრიდმანის სიიდან მოხსნას, საფრანგეთი — მხოლოდ უსმანოვისას, ეროვნული ინტერესების მოტივით; ლუქსემბურგი ფრიდმანის მოხსნას ითხოვდა.
- კომპრომისული პაკეტი ითვალისწინებდა ორივე ოლიგარქის სიიდან ამოღებას სანაცვლოდ 36 თვით სანქციების გაგრძელებისა; ლატვიის პრემიერ-მინისტრმა ანდრის კულბერგსმა ეს წინადადება ღიად დაბლოკა.
- სანქციების რეჟიმი დაახლოებით 3 000 ფიზიკურ პირსა და იურიდიულ პირს მოიცავს, მათ შორის ვლადიმერ პუტინს, სერგეი ლავროვს, ვიქტორ მედვედჩუკს და ვიქტორ იანუკოვიჩს.
- გაგრძელებას საჭიროებს 27 ქვეყნის ერთსულოვანი თანხმობა; წინააღმდეგ შემთხვევაში რეჟიმი 22 სექტემბრის საღამოს 12 საათზე ვადაგასული გახდება და გაყინული აქტივები განბლოკდება.
- 14 სექტემბერს სანქციები უკვე მხოლოდ 7 დღით — 22 სექტემბრამდე — გაგრძელდა, წინა რეგულარული გაგრძელება კი 14 მარტს მოხდა.
- უკრაინის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ანდრიი სიბიჰამ სოციალურ ქსელ X-ში განაცხადა, რომ ორივე ოლიგარქის სიიდან მოხსნა მიუღებელი იქნებოდა და მოსკოვისთვის არასწორი სიგნალს გაუგზავნიდა.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
დაახლოებით 3 000 ფიზიკურ პირსა და იურიდიულ პირზე გავრცელებული რეჟიმის გაგრძელების ჩავარდნა 22 სექტემბრის საღამოს 12 საათზე ნიშნავს, რომ ვლადიმირ პუტინის, სერგეი ლავროვის, ვიქტორ მედვედჩუკის, ვიქტორ იანუკოვიჩის და სხვა სანქცირებული პირების მიმართ ევროკავშირში შესვლის აკრძალვა მოიხსნება და გაყინული აქტივები განბლოკდება. ამავე დროს, ერთსულოვანი პრინციპის გამო ერთმა ქვეყანამაც კი შეიძლება ხელი შეუშალოს პაკეტს. უკრაინის მთავრობა ღიად ეწინააღმდეგება უსმანოვისა და ფრიდმანის სიიდან მოხსნას და სანაცვლოდ 12-თვიანი ვადით გაგრძელებას და სიების გაფართოებას ითხოვს.
რა მოხდა
21 სექტემბერს ევროკავშირის მუდმივი წარმომადგენლების კომიტეტმა (Coreper) რუსეთის წინააღმდეგ ინდივიდუალური სანქციების გაგრძელების საკითხზე მოლაპარაკებების სერია ჩაატარა. სლოვაკეთი ორივე — ალიშერ უსმანოვისა და მიხეილ ფრიდმანის — სიიდან მოხსნას მოითხოვდა, საფრანგეთი — მხოლოდ უსმანოვისას, ხოლო ლუქსემბურგი ფრიდმანის მოხსნას ითხოვდა ჰონგ-კონგში მიმდინარე 16 მილიარდ დოლარიანი არბიტრაჟის საქმის გამო. ირლანდიის თავმჯდომარეობის კომპრომისული პაკეტი ითვალისწინებდა ორივე ოლიგარქის სიიდან ამოღებას სანაცვლოდ რეჟიმის 36 თვით გაგრძელებისა. დიპლომატები წინასწარ შეთანხმდნენ ამ პაკეტზე, თუმცა ლატვიის პრემიერ-მინისტრმა ანდრის კულბერგსმა ის ღიად დაბლოკა, ხოლო საღამოს წერილობითი პროცედურის კენჭისყრაზე ყველა ქვეყანამ ვერ ჩააბარა შედეგები. 22 სექტემბერს 9:00 საათზე (კიევის დროით) კომიტეტი კვლავ შეიკრიბა, მაგრამ უსმანოვ-ფრიდმანის საკითხზე შეთანხმება კვლავ ვერ შედგა. უკრაინის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ანდრიი სიბიჰამ სოციალურ ქსელ X-ში ორივე ოლიგარქის სიიდან მოხსნა მოსკოვისთვის "არასწორ სიგნალად" შეაფასა და 12 თვიანი ვადით გაგრძელება შესთავაზა, პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ და ვიცე-პრემიერმა ვსევოლოდ ჩენცოვმა კი მსგავსი გამონაკლისები ღიად გააკრიტიკეს.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
ყველა მიწოდებული წყარო უკრაინულია და ისინი ერთსულოვანად გამოხატავს კიევის მთავრობის კატეგორიულ წინააღმდეგობას უსმანოვისა და ფრიდმანის სიიდან მოხსნის მიმართ. საგარეო საქმეთა მინისტრი ანდრიი სიბიჰა სანქციების შესუსტებას "მოსკოვისთვის არასწორ სიგნალად" მიიჩნევს და 6 თვის ნაცვლად 12 თვიან ვადას და სიების გაფართოებას ითხოვს. ვიცე-პრემიერი ვსევოლოდ ჩენცოვი და პრეზიდენტი ვოლოდიმირ ზელენსკი გამონაკლისებს ევროკავშირის ავტორიტეტის შერყევდომად და რუსეთისთვის ხელის შეწყობად აფასებენ; პრეზიდენტის კანცელარიის ხელმძღვანელი კირილო ბუდანოვიც იმავე პოზიციას იჭერს. უკრაინული მედია განსაკუთრებულ ყურადღებას აქცევს სლოვაკეთის, საფრანგეთის, ლუქსემბურგისა და ლატვიის როლს და ამ ეროვნულ დღის წესრიგებს რუსეთის ინტერესებზე მორგებულ კომპრომისებად წარმოაჩენს.
კონტექსტი
ევროკავშირის სანქციური რეჟიმი, რომელიც უკრაინის ტერიტორიული მთლიანობისა და სუვერენიტეტის წინააღმდეგ მოქმედებებისთვის პასუხისმგებელ პირებს მოიცავს, 2014 წლიდან ფორმირდება და ყოველ ექვს თვეში ერთხელ ერთსულოვანი გადაწყვეტილებით განახლდება. 2022 წლიდან სიაში შედის ვლადიმირ პუტინი, რუსეთის ხელმძღვანელობა, წამყვანი ოლიგარქები, სერგეი ლავროვი, ვიქტორ მედვედჩუკი და ყოფილი უკრაინის პრეზიდენტი ვიქტორ იანუკოვიჩი. უსმანოვი და ფრიდმანი სიაში 2022 წელს შევიდნენ; ფრიდმანი "Альфа ჯგუფის" თანადამფუძნებელია და უკრაინაში Sense Bank-ის (ყოფილი ალფა-ბანკი უკრაინა) თანამფლობელი იყო, რომელიც სახელმწიფომ 2023 წელს ნაციონალიზაცია გაუკეთა. წინა რეგულარული გაგრძელება 14 მარტს მოხდა, 14 სექტემბერს კი Coreper-მა რეჟიმი მხოლოდ 7 დღით — 22 სექტემბრამდე — გაახანგრძლივა, რადგან სლოვაკეთი და საფრანგეთი ორივე ოლიგარქის სიიდან ამოღებას არ თმობდნენ. 11 ქვეყანა სანქციების გადაწყვეტილებებში ერთსულოვანობის პრინციპის გაუქმებას ითხოვს, რაც ცალკეულ ქვეყნებს პაკეტების დაბლოკვის საშუალებას აძლევს.