უკრაინის გენერალური პროკურორი კრავჩენკო თანამდებობას ტოვებს „კარფაგენის" ფონზე

რატომ არის მნიშვნელოვანი

კრავჩენკოს გადადგომა უკრაინის საპროკურორო სისტემის ხელმძღვანელს აშორებს მიმდინარე საწინააღმდეგო კორუფციული გამოძიების ფონზე, რომელშიც საკუთარი ოფისის თანამშრომლები არიან ეჭვმიტანილი. ეს არის ზელენსკის პრეზიდენტობის პერიოდში გენერალური პროკურორის თანამდებობაზე მეოთხე კადრული ცვლა, რაც ინსტიტუციური მდგრავობის პრობლემაზე მიუთითებს. „კარფაგენის" საქმე ეხება თაღლითურ ქოლ-ცენტრებთან სისტემატური ქრთობის აღებას და მოპარული ასეულობით მილიონი გრივნის ლეგალიზაციას, რაც საზოგადოების ნდობას სამართალდამცავი სისტემის მიმართ შეარყევს. ევროკომისიამ გადადგომას გამოხმაურება მისცა, რაც ადასტურებს, რომ საქმე უკრაინის ევროინტეგრაციის საწინააღმდეგო კორუფციის სტანდარტებთან კავშირშია.

რა მოხდა

2026 წლის 7 სექტემბერს საღამოს უკრაინის გენერალურმა პროკურორმა რუსლან კრავჩენკომ თანამდებობიდან გადადგომის განცხადება წარადგინა და ამის შესახებ Telegram-ში დაწერა. იმავე დღეს, დილით, ჟურნალისტებთან საუბარში ის ამბობდა, რომ საკუთარი ნებალური განცხადებით გადადგომას არ აპირებდა, თუმცა მზად იყო თანამდებობა დაეტოვებინა, თუ პრეზიდენტი ვოლოდიმირ ზელენსკი ან ვერხოვნა რადა მოითხოვდა. 7 სექტემბერს პრეზიდენტმა ზელენსკიმ, კრავჩენკომ და ფრაქცია „სლუგა ნაროდას" თავმჯდომარემ დავიდ არახამიამ შეხვედრა გამართეს; LIGA.net-ის ცნობით, წყაროებზე დაყრდნობით, ზელენსკიმ პირადად სთხოვა კრავჩენკოს განცხადების დაწერა.

გადადგომის ფონია NABU-ს და SAP-ის სპეცოპერაცია „კარფაგენი", რომელიც 4 სექტემბერს გამოცხადდა. გამოძიების ვერსიით, 2025 წლის შუაში გენერალური პროკურორის ოფისის სტრუქტურული ერთეულის ხელმძღვანელმა, მედიის ცნობით საერთაშორისო თანამშრომლობის დეპარტამენტის უფროსის მოადგილე სერჰიი კროპივამ, შექმნა და ჩაუდგა სათავეში დანაშაულებრივი ორგანიზაცია, რომელიც თაღლითური ქოლ-ცენტრებისგან სისტემატურად იღებდა ქრთობებს მათი უკანონო საქმიანობისთვის „გარანტიის" სანაცვლოდ და ლეგალიზაციას უკეთებდა მიღებულ თანხებს. 4-5 სექტემბრის ღამეს NABU-მ ჩხრეშა ჩაატარა კრავჩენკოს სამსახურებრივ კაბინეტსა და სახლში, ასევე მის მოადგილე მარია ვდოვიჩენკოსთან და ოდესის ოლქის სამხედრო ადმინისტრაციის ხელმძღვანელ ოლეგ კიპერთან; კრავჩენკომ ჩხრეშები დაადასტურა, თუმცა თქვა, რომ „კარფაგენის" საქმეში არც მოწმის და არც ბრალდებულის სტატუსი არ აქვს. 6 სექტემბერს ვაკს-მა კროპივას 120 მლნ გრივნიანი გირაოს სანაცვლოდ პატიმრობა შეუფარდა; 7 სექტემბერს იმავე სასამართლომ იელიზავეტა „მუზა" ივახნენკო — 20 მლნ გრივნის, ხოლო კროპივას მძღოლი სერჰიი კუცი — 3 მლნ გრივნის გირაოს სანაცვლოდ პატიმრობაში გაუშვა.

როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები

უკრაინული მედია ფართოდ აშუქებს კრავჩენკოს გადადგომის მისეულ „შეგნებულ პოლიტიკურ გადაწყვეტილებად" წარმოჩენას და მის უარყოფას ნებისმიერ კავშირთან ქოლ-ცენტრების „გარანტიებთან", ასევე მის მიერ „კარფაგენის" საქმის პოლიტიკურ შეკვეთად წარმოჩენას. გამოცემები დეტალურად გადმოსცემენ NABU-ს და SAP-ის მიერ გამოვლენილ სქემას, მათ შორის კროპივას, ივახნენკოს და კუცის მიმართ სასამართლოს მიერ შეფარდებულ პატიმრობებს და გირაოს ოდენობებს, ასევე ანტიკორუფციული პროკურორების ბრალდებებს კროპივას მიერ კრავჩენკოს კოზინში მდებარე სახლის რემონტის კოორდინაციისა და ესპანეთში მოგზაურობის ორგანიზების შესახებ. უკრაინული წყაროები ასევე აღნიშნავენ კრავჩენკოს თანამშრომლობას ჩხრეშებისას, მის მიერ კროპივას წრის შვიდი პროკურორის წინააღმდეგ დისციპლინური წარდგინებების მომზადების დაწყებას და ზელენსკის როლს გადადგომის ინიცირებაში.

როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები

გერმანულენოვანი გამოცემა საქმეს „კორუფციულ სკანდალად" წარმოაჩენს და აღნიშნავს, რომ „კარფაგენი" ქოლ-ცენტრულ თაღლითობას და პროკურორის ოფისის ჩართვას ეხება; ის ასევე ხაზს უსვამს, რომ ეს ზელენსკის პრეზიდენტობაში თანამდებობის მეოთხე გადანაცვლებაა ანდრიი კოსტინის გადადგომის შემდეგ. არაბულენოვანი კატარული წყარო ფოკუსირებულია კორუფციული ეჭვების ფონზე უკრაინის გენერალური პროკურორის გადადგომის ფაქტზე, კრავჩენკოს პოლიტიკურ ჩარჩოში ჩაუღრმავებლად.

სად განსხვავდება გაშუქება

წყაროები კრავჩენკოს გენერალურ პროკურორად დანიშვნის თარიღს სხვადასხვანაირად ასახელებენ — უმეტესობა 2025 წლის 21 ივნისს, ზოგიერთი კი 17 ივნისს რადას მხარდაჭერის თარიღად. 4 სექტემბრის საღამოს გენერალური პროკურორის ოფისი ჯერ უარყოფდა კრავჩენკოსთან ჩხრეშების ჩატარებას, მეორე დღეს კი დაადასტურა; თავად კრავჩენკომ მოგვიანებით აღიარა მის კაბინეტსა და სახლში ჩხრეშები. „უკრაინსკა პრავდა" „კარფაგენის" დაწყების შემდეგ კრავჩენკოს ვერ პოულობდა, ZN.UA-ს წყაროები კი ამტკიცებდნენ, რომ ის კიევში კერძო კლინიკაში იმყოფებოდა; გენერალური პროკურორის ოფისმა ეს უარყო და პრესსპიკერმა ნატალია ბაიურკომ 5 სექტემბერს განაცხადა, რომ კრავჩენკო სამსახურებრივ ადგილზე იყო. იმავე დღეს, დილით, კრავჩენკო ჟურნალისტებთან ამბობდა, რომ საკუთარი ნებით არ წავიდოდა, საღამოს კი Telegram-ში გადადგომა გამოაცხადა; LIGA.net-ის წყაროებზე დაყრდნობით, ზელენსკიმ პირადად სთხოვა მას განცხადების დაწერა.

კონტექსტი

2026 წლის 4 სექტემბერს NABU-მ და SAP-მა სპეცოპერაცია „კარფაგენი" გამოაცხადეს. გამოძიების ვერსიით, 2025 წლის შუაში გენერალური პროკურორის ოფისის სტრუქტურული ერთეულის ხელმძღვანელმა, მედიაში საერთაშორისო თანამშრომლობის დეპარტამენტის უფროსის მოადგილედ დასახელებულმა სერჰიი კროპივამ, შექმნა და ჩაუდგა სათავეში დანაშაულებრივი ორგანიზაცია, რომელიც თაღლითური ქოლ-ცენტრებისგან ქრთობებს იღებდა და მიღებულ თანხებს ლეგალიზაციას უკეთებდა. 6 სექტემბერს ვაკს-მა კროპივას 120 მლნ გრივნიანი გირაოს სანაცვლოდ პატიმრობა შეუფარდა; 7 სექტემბერს იმავე სასამართლომ იელიზავეტა „მუზა" ივახნენკო (გირაო 20 მლნ გრივნა) და კროპივას მძღოლი სერჰიი კუცი (გირაო 3 მლნ გრივნა) პატიმრობაში მოათავსა. 4-5 სექტემბრის ღამეს NABU-მ ჩხრეშა ჩაატარა კრავჩენკოს, მისი მოადგილე მარია ვდოვიჩენკოსა და ოდესის ოლქის სამხედრო ადმინისტრაციის ხელმძღვანელ ოლეგ კიპერთან; კრავჩენკომ ჩხრეშები მოგვიანებით დაადასტურა. რუსლან კრავჩენკო 2025 წლის ივნისში დაინიშნა გენერალურ პროკურორად (რადამ პრეზიდენტის წარდგინება 273 ხმით მხარი დაუჭირა), წინათ კი ხელმძღვანელობდა სახელმწიფო საგადასახადო სამსახურს (2024 წლის დეკემბრიდან 2025 წლის ივნისამდე), კიევის ოლქის სამხედრო ადმინისტრაციას (2023 წლის აპრილიდან 2024 წლის დეკემბრამდე) და ბუჩის რაიონულ პროკურატურას. ის ანდრიი კოსტინის შემცვლელი გახდა, რომელიც 2024 წლის შემოდგომაზე პარლამენტმა პროკურორებისთვის შეზღუდული შესაძლებლობის დანიშნულების სკანდალის გამო გაათავისუფლა.