„კარფაგენის“ ფიგურანტი კროპივა ფორმალურად პროკურატურაში თანამდებობაზე რჩებოდა დაკავების შემდეგაც
სერჰიი კროპივა, რომელიც NABU-ს და SAP-ის ოპერაცია „კარფაგენის“ ფარგლებში სამსახურებრივი მოვალეობის შეუსრულებლობისთვის დააკავეს, ფორმალურად უკრაინის გენერალური პროკურორის ოფისში თანამდებობაზე რამდენიმე კვირის განმავლობაში რჩებოდა, მიუხედავად იმისა, რომ ყოფილი გენერალური პროკურორი რუსლან კრავჩენკო საჯაროდ აცხადებდა მის შეჩერებას. საბოლოოდ, მისი დეპარტამენტი რეორგანიზაციას დაექვემდებარა და თანამდებობა გაუქმდა.
მთავარი მომენტები
- 4 სექტემბერს NABU-მ და SAP-მა გამოაცხადეს სპეცოპერაცია „კარფაგენი“ — გამოაშკარავდა ორგანიზებული დანაშაულებრივი ჯგუფი, რომელიც, გამოძიების ვერსიით, თაღლითურ კოლ-ცენტრებს ფარავდა
- 6 სექტემბერს ВАКС-მა კროპივას 2 ნოემბრამდე პატიმრობა შეუფარდა ალტერნატიული 120 მილიონი გრივნიანი გირაოს სანაცვლოდ (ბრალდების მხარე 200 მილიონს ითხოვდა)
- კროპივა ფორმალურად თანამდებობაზე 17 სექტემბრამდე რჩებოდა — მისი შეჩერების ან გათავისუფლების ბრძანება „არ დარეგისტრირებულა“, რაც ეწინააღმდეგება კრავჩენკოს 6 სექტემბრის საჯარო განცხადებას
- 8 სექტემბერს გენერალური პროკურორის ოფისის გენერალურმა ინსპექციამ კროპივასთან დაკავშირებით დისციპლინარული საჩივარი КДКП-ში გაგზავნა, 10 სექტემბერს კი დისციპლინარული წარმოება გაიხსნა
- 18 სექტემბერს მოვალეობის შემსრულებელმა გენერალურმა პროკურორმა ანტონ კოვალსკიმ რეორგანიზაცია ჩაუტარა საერთაშორისო თანამშრომლობის დეპარტამენტს და კროპივას თანამდებობა გააუქმა; იმავე დღეს გაათავისუფლა მძღოლი სერჰიი კუცი, რომელიც ასევე ფიგურანტია საქმეში
- 6 სექტემბერს გენერალურმა პროკურორმა კრავჩენკომ განაცხადა, რომ კროპივა შეჩერებული იყო; 7 სექტემბერს მან გადადგომა გამოაცხადა, 14 სექტემბერს პრეზიდენტმა ზელენსკიმ იგი სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებიდან გაათავისუფლა, ხოლო 15 სექტემბერს უმაღლესმა რადამ 317 ხმით მისი გადადგომა დაამტკიცა
რატომ არის მნიშვნელოვანი
ეს შემთხვევა ხაზს უსვამს განხსობას საჯარო განცხადებებსა და რეალურ კადრულ მდგომარეობას შორის — გენერალური პროკურორი ამტკიცებდა, რომ მაღალჩინოსანი შეჩერებული იყო, მაგრამ დოკუმენტი არ არსებობდა. ეს საკითხავს იმას, თუ რამდენად სწრაფად შეუძლია უკრაინის მთავარ სამართალდამცავ ორგანოს საკუთარი თანამშრომლების წინააღმდეგ მოქმედება მსხვილი კორუფციული სკანდალის ფონზე. საქმე უკავშირდება ОГП-ს მაღალჩინოსნის მიერ თაღლითური კოლ-ცენტრების სქემის ორგანიზებულ დაფარვას და მან გამოიწვია გენერალური პროკურორ კრავჩენკოს გადადგომა.
რა მოხდა
4 სექტემბერს NABU-მ და SAP-მა გამოაცხადეს სპეცოპერაცია „კარფაგენი“, რომლის ფარგლებშიც გამოაშკარავდა ორგანიზებული დანაშაულებრივი ჯგუფი, რომელიც, გამოძიების ვერსიით, სისტემატურად იღებდა არაკანონიერ შემოსავალს თაღლითური კოლ-ცენტრების საქმიანობის ხელშეწყობისთვის. 6 სექტემბერს Высший антикоррупционный суд-მა (ВАКС) სერჰიი კროპივას, გენერალური პროკურორის ოფისის საერთაშორისო თანამშრომლობის დეპარტამენტის მოადგილის პოზიციაზე მყოფ პირს, 2 ნოემბრამდე პატიმრობა შეუფარდა ალტერნატიული 120 მილიონი გრივნიანი გირაოს სანაცვლოდ; ბრალდების მხარე 200 მილიონს ითხოვდა. იმავე დღეს გენერალურმა პროკურორმა რუსლან კრავჩენკომ საჯაროდ განაცხადა, რომ კროპივა შეჩერებული იყო და მისი გათავისუფლების პროცედურა დაიწყო. 8 სექტემბერს ОГП-ს გენერალურმა ინსპექციამ КДКП-ში დისციპლინარული საჩივარი შეიტანა, 10 სექტემბერს კი კომისიამ დისციპლინარული წარმოება გახსნა. თუმცა, 17 სექტემბრისთვის ЦПК-ს მოთხოვნის საპასუხოდ ОГП-მ განაცხადა, რომ კროპივას შეჩერების ან გათავისუფლების ბრძანება „არ დარეგისტრირებულა“ — პირდაპირ საპირისპირო კრავჩენკოს საჯარო განცხადებისა. საქმის მეორე ფიგურანტი — კროპივას მძღოლი სერჰიი კუცი — ასევე ფორმალურად ОГП-ში 17 სექტემბრამდე რჩებოდა. მოვალეობის შემსრულებელმა გენერალურმა პროკურორმა ანტონ კოვალსკიმ 18 სექტემბერს დეპარტამენტი რეორგანიზაციას დაქვემდებარა, რის შედეგადაც კროპივას თანამდებობა გაუქმდა, ხოლო კუცი გაათავისუფლა. პარალელურად, 14 სექტემბერს პრეზიდენტმა ზელენსკიმ კრავჩენკო სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებიდან გაათავისუფლა, ხოლო 15 სექტემბერს უმაღლესმა რადამ 317 ხმით დაამტკიცა მისი გადადგომა.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
ყველა წყარო უკრაინულენოვანი მედიაა, რომელიც შიდა ანტიკორუფციულ გამოძიებას აშუქებს. ყურადღება ფოკუსირებულია გენერალური პროკურორის ოფისის ინსტიტუციურ რეაგირებაზე — შიდა დოკუმენტებზე, ინფორმაციის მოთხოვნებზე და კადრულ გადაწყვეტილებებზე. მედია განსაკუთრებულ ყურადღებას აქცევს იმ წინააღმდეგობას, რომელიც არსებობს კრავჩენკოს საჯარო დაპირებებსა და შეჩერების/გათავისუფლების ბრძანების ფაქტობრივ არარსებობას შორის, და ამას ყოფილი გენერალური პროკურორის ნდობის საკითხად წარმოაჩენს. ასევე დეტალურად არის გაშუქებული პროცედურული ნაბიჯები (КДКП-ს საჩივარი, დეპარტამენტის რეორგანიზაცია, მოვალეობის შემსრულებლის წერილები), რაც ხსნის, რატომ რჩებოდა კროპივა ფორმალურად თანამდებობაზე. ნარატივი საქმეს უკავშირებს გენერალური პროკურორის პოლიტიკურ შედეგებთან — მის გამგზავრებას ქვეყნიდან, პრეზიდენტის შეჩერების ბრძანებას და პარლამენტის კენჭისყრას.
სად განსხვავდება გაშუქება
მთავარი წინააღმდეგობა — ყოფილი გენერალური პროკურორი კრავჩენკო 6 სექტემბერს საჯაროდ აცხადებდა, რომ კროპივა შეჩერებული იყო და მისი გათავისუფლება დაავალა, მაგრამ ОГП-ს ოფიციალურ პასუხში ნათქვამია, რომ ასეთი ბრძანება არ დარეგისტრირებულა. მეორე წინააღმდეგობა — კროპივა სასამართლოში აცხადებდა, რომ ლვოვში სამსახურებრივ ვალდებულებაში იმყოფებოდა და ლვოვის ოლქის პროკურორის უფროსს შეხვდა, მაგრამ ლვოვის ოლქის პროკურატურამ და SAP-ის პროკურორმა სასამართლოში ეს უარყვეს; გამოძიება ამტკიცებს, რომ კროპივა ლვოვში დასვენებაზე იყო თავის მეუღლესთან ელიზავეტა ივახნენკოსთან ერთად. მესამე წინააღმდეგობა — მძღოლ სერჰიი კუცის გათავისუფლების ვადებში: 17 სექტემბრისთვის ОГП ამბობდა, რომ მისი გათავისუფლების ბრძანება არ დარეგისტრირებულა, მაგრამ 18 სექტემბერს მოვალეობის შემსრულებელმა გენერალურმა პროკურორმა იგი გაათავისუფლა.
კონტექსტი
უკრაინის კანონმდებლობით, პროკურორის შეჩერება ან გათავისუფლება მხოლოდ ეჭვის მოწოდების ან პატიმრობის ზომის საფუძველზე შეუძლებელია — შეჩერება მოითხოვს სლიდჩის მოსამართლის გადაწყვეტილებას კრიმინალური წარმოების ფარგლებში ან КДКП-ს გადაწყვეტილებას დისციპლინარული წარმოების ფარგლებში. „კარფაგენის“ გამოძიება დაიწყო NABU-ს და SAP-ის მიერ 2025 წლის შუა პერიოდში; კროპივას სახელი NABU-ს ჩანაწერებში „კანცლერის“ ფსევდონიმით ფიგურირებს. გენერალური პროკურორი კრავჩენკო 7 სექტემბერს კორუფციული ბრალდებების ფონზე გადადგომას აცხადებდა, 14 სექტემბერს პრეზიდენტმა იგი შეაჩერა, ხოლო 15 სექტემბერს უმაღლესმა რადამ 317 ხმით მისი გადადგომა დაამტკიცა; ამავე დღეს კრავჩენკო, როგორც ცნობილი გახდა, უკრაინის საზღვარი გადაკვეთა. მოვალეობის შემსრულებელ გენერალურ პროკურორად ანტონ კოვალსკი დაინიშნა.