უკრაინის გენერალური პროკურორი გადადგა სამსახურიდან ნაბუ-ს წინააღმდეგ ბრალდების გამოცხადებისა და ქვეყნიდან გაქცევის შემდეგ
უკრაინის გენერალურმა პროკურორმა რუსლან კრავჩენკომ 14 სექტემბერს ბრალი წაუყენა ეროვნული ანტიკორუფციული ბიუროს (ნაბუ) დირექტორ სემენ კრივონოსს და სპეციალიზებული ანტიკორუფციული პროკურატურის (საპ) უფროსთან დაახლოებულ პირს, შემდეგ კი ღამით სამსახურებრივი ავტომობილით დატოვა უკრავინა ლიეტუვა-საფრანგეთის მიმართულებით, თითქოს საბჭოს ასამბლეის სხდომაზე მონაწილეობის მიზნით. იმავე საღამოს პრეზიდენტმა ზელენსკიმ მას გენერალური პროკურორის თანამდებობიდან დაკიდების ბრძანებულება გამოსცა. 15 სექტემბერს უმაღლესმა რადამ კონსტიტუციური უმრავლესობით, 317 ხმით მხარი დაუჭირა კრავჩენკოს გადადგომას, რის შემდეგაც ზელენსკიმ მისი გათავისუფლების ბრძანებულებას მოაწერა ხელი. ფაქტი ემთხვევა ნაბუ-სა და სააპ-ის მიერ ჩატარებულ „კართაგენის" სახელწოდების ოპერაციას, რომელმაც გენერალურ პროკურატურაში კორუფციული სქემა გამოააშკარავა.
მთავარი მომენტები
- 14 სექტემბერს გენერალურმა პროკურორმა რუსლან კრავჩენკომ ბრალი წაუყენა ნაბუ-ს დირექტორ სემენ კრივონოსს და სააპ-ის უფროს ოლექსანდრ კლიმენკოსთან დაახლოებულ პირს.
- კრივონოსმა საქმე გაყალბებული უწოდა და განაცხადა, რომ ბრალი არავის წაუყენებია; ნაბუ-მ ეს ნაბიჯი ანტიკორუფციული ორგანოების წინააღმდეგ თავდასხმის გაგრძელებად შეაფასა.
- იმავე საღამოს გენერალური პროკურატურის ოფისმა გამოაქვეყნა განცხადება, რომ არცერთ პირს ბრალი არ წაუყენებია და ერთიან წინასწარი გამოძიების რეესტრში შესაბამისი ჩანაწერები გაუქმდა.
- პრეზიდენტმა ზელენსკიმ კრავჩენკო 14 სექტემბერს საღამოს გენერალური პროკურორის თანამდებობიდან დააკიდა; 15 სექტემბერს უმაღლესმა რადამ 317 ხმით მხარი დაუჭირა მის გათავისუფლებას.
- კრავჩენკო ღამით სამსახურებრივი მანქანით დატოვა უკრაინა - ჯერ ლიეტუვაში, შემდეგ ხუთი დღით საფრანგეთში, თითქოს საბჭოს ასამბლეის სხდომაში მონაწილეობის მიზნით, თუმცა მისი გვარი ასამბლეის დღის წესრიგში არ ფიგურირებდა.
- „კართაგენის" ოპერაცია ნაბუ-მ და სააპ-მა ჩაატარეს და მასში გენერალური პროკურატურის ოფისის წარმომადგენლები, მათ შორის საერთაშორისო თანამშრომლობის დეპარტამენტის მოადგილე სერჰიი კროპივა, ფიგურირებენ.
- კრავჩენკო ზელენსკის პრეზიდენტობის პერიოდში უკრაინის ისტორიაში ყველაზე ახალგაზრდა გენერალური პროკურორი იყო და თანამდებობის დატოვების შემდეგ ქვეყნიდან წასული მეოთხე პროკურორია რიაბოშაპკის, ვენედიქტოვას და კოსტინის შემდეგ.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
მოქმედმა გენერალურმა პროკურორმა ქვეყნის ორი წამყვანი ანტიკორუფციული ორგანოს ხელმძღვანელობის წინააღმდეგ ბრალი წაუყენა და შემდეგ ქვეყანა დატოვა. უმაღლესმა რადამ გენერალური პროკურორი განცხადებიდან ერთ დღეში კონსტიტუციური უმრავლესობით, 317 ხმით გაათავისუფლა, რაც პრეზიდენტის ოფისსა და გენერალურ პროკურატურას შორის გარღვევაზე მეტყველებს. „კართაგენის" ოპერაცია გენერალური პროკურატურის თანამდებობის პირებს კორუფციულ სქემაში ამხელს და აგენტურაში შიდა შეკავების მექანიზმების უმოქმედობას აჩვენებს. მემკვიდრეობის საკითხი და დანიშვნის პროცედურის შესახებ მოსაზრებების სხვადასხვაობა, მათ შორის ევროკავშირთან ინტეგრაციისთვის საერთაშორისო ექსპერტთა გადამწყვეტი ხმით კონკურსის ჩატარება, უშუალოდ უკრაინის კანონის უზენაესობის რეფორმასა და ევროინტეგრაციის პერსპექტივაზე მოქმედებს.
რა მოხდა
რუსლან კრავჩენკომ, რომელმაც გენერალური პროკურორის თანამდებობიდან გადადგომა 7 სექტემბერს წარადგინა, 14 სექტემბერს განაცხადა, რომ ბრალი წაუყენა ნაბუ-ს დირექტორ სემენ კრივონოსსა და სააპ-ის უფროს ოლექსანდრ კლიმენკოსთან დაახლოებულ პირს. კრივონოსმა ეს ბრალდება უარყო, საქმე გაყალბებული უწოდა და აღნიშნა, რომ ანტიკორუფციული ორგანოების წინააღმდეგ თავდასხმა გრძელდება. იმავე საღამოს გენერალური პროკურატურის ოფისმა განცხადება გამოაქვეყნა, რომლის მიხედვითაც არცერთ პირს, მათ შორის ნაბუ-ს ხელმძღვანელს, ბრალი არ წაუყენებია და სამართლებრივი საფუძვლები არ არსებობდა; ერთიან წინასწარი გამოძიების რეესტრში ჩანაწერები გაუქმდა. ამავე საღამოს პრეზიდენტმა ზელენსკიმ კრავჩენკო თანამდებობიდან დააკიდა. 15 სექტემბერს უმაღლესმა რადამ 317 ხმით მხარი დაუჭირა მის გათავისუფლებას, რის შემდეგაც პრეზიდენტმა შესაბამის ბრძანებულებას მოაწერა ხელი. კრავჩენკო ღამით, 14 სექტემბრისთვის, სამსახურებრივი მანქანით დატოვა უკრაინა ლიეტუვა-საფრანგეთის მიმართულებით, თითქოს საბჭოს ასამბლეის სხდომაში მონაწილეობის მიზნით, მიუხედავად იმისა, რომ მისი გვარი დღის წესრიგში არ იყო. ფაქტი ემთხვევა ნაბუ-სა და სააპ-ის „კართაგენის" სახელწოდების ოპერაციას, რომელმაც გენერალური პროკურატურის ოფისში კორუფციული სქემა გამოააშკარავა; ოპერაციაში ფიგურირებს საერთაშორისო თანამშრომლობის დეპარტამენტის მოადგილე სერჰიი კროპივა. 15 სექტემბერს კაბინეტ მინისტრებმა კრავჩენკოს ყოფილ მოადგილეს, სახელმწიფო საგადასახადო სამსახურის ყოფილ მოვალეობის შემსრულებელ ლესია კარნაუხს უფლებამოსილება შეუწყვიტა, ხოლო იმავე დღეს ნაბუ-მ და სააპ-მა მასთან ჩხრეკა ჩაატარა.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინული მედია ყურადღებას ამახვილებს პრეზიდენტის ოფისსა (ბანკოვა) და ანტიკორუფციულ ინფრასტრუქტურას (ნაბუ, სააპ) შორის კონფლიქტზე. პოლიტოლოგი ვოლოდიმირ ფესენკო და ანტიკორუფციის ცენტრის (ЦПК) ხელმძღვანელი დარია კალენიუკი გვთავაზობენ სიღრმისეულ ანალიზს კრავჩენკოს დანიშვნის მოტივზე, მის გაქცევაზე და ბანკოვას კრიზისმენეჯმენტის სტრატეგიაზე. წყაროები „კართაგენის" ოპერაციას გენერალური პროკურატურის შიგნით ჩაბურგული კორუფციის გამოაშკარავებად ასახელებენ და ხაზს უსვამენ, რომ ევროინტეგრაციის მოთხოვნა - გენერალური პროკურორის საკონკურსო დანიშვნის პროცედურის დანერგვა - უფრო მნიშვნელოვანია, ვიდრე მომდევნო დანიშნულის ვინაობა. ცნობილი კანდიდატები არიან ოლექსიი ხომენკო, გიუნდუზ მამედოვი, ვიქტორ ტრეპაკი და ანტონ კოვალსკი; ბოლო მათგანი მოვალეობის შემსრულებლად დაინიშნა. კონკურსის ჩატარების ვალდებულება, რომელიც უკრაინამ ევროკავშირთან 2014 წლიდან აიღო და „კაჩკა-კოსის გეგმის" ნაწილია, ჯერ კიდევ შეუსრულებელია - კაბინეტ მინისტრებმა საკუთარი კანონპროექტი არ შეიტანეს.
სად განსხვავდება გაშუქება
უთანხმოება არსებობს იმის შესახებ, ბრალი ნამდვილად წაუყენეს თუ არა ნაბუ-ს დირექტორ სემენ კრივონოსს: კრავჩენკომ 14 სექტემბერს საჯაროდ განაცხადა ბრალის წაყენების შესახებ, კრივონოსმა ეს უარყო და საქმე გაყალბებული უწოდა, ხოლო გენერალური პროკურატურის ოფისმა შემდგომ განაცხადა, რომ ბრალი სათანადო წესით არავის წაუყენებია და სამართლებრივი საფუძვლები არ არსებობდა, ერთიან რეესტრში ჩანაწერები კი გაუქმდა. ასევე განსხვავებულია შეფასებები კრავჩენკოს გაქცევის ხასიათზე: პოლიტოლოგი ფესენკო ბანკოვასთან შეთანხმებული ვერსიის სარწმუნოობას გამოხატავს (ჟურნალისტ მიხაილო ტკაჩის ინფორმაციაზე დაყრდნობით, თითქოს ბაზებში კრავჩენკოს წინააღმდეგ „მაიაჩოკი" იყო დაყენებული და ამაზე დავიდ არახამია ინფორმირებული იყო), თუმცა კრივონოსისთვის ბრალის ერთდროულ გამოცხადებას კრავჩენკოს „საკუთარ ინიციატივად" მიიჩნევს, რომელმაც ბანკოვას გეგმები შეარყია; კალენიუკი კიდევ უფრო შორს მიდის და ამტკიცებს, რომ კრავჩენკოს გაქცევა ნებადართული იყო, რათა მას მომზადებული ბრალდებები საზღვარგარეთ გამოეცხადებინა. დამატებით, არსებობს მცირე შეუსაბამობა კრავჩენკოს საზღვრის გადლის თარიღთან დაკავშირებითაც: ზოგიერთი წყარო მის გამგზავრებას 14 სექტემბრის ღამეს ათავსებს, ზოგი კი 14 სექტემბერს.