უკრაინის გენერალური პროკურორი საეჭვო ხელმოწერისა და ქვეყნიდან გაქცევის გამო თანამდებობიდან გადაყრის მოლოდინში
2026 წლის 14 სექტემბერს უკრაინის გენერალურმა პროკურორმა რუსლან კრავჩენკომ, რომელმაც ერთი კვირით ადრე გადადგომის განაცხადი წარადგინა, ვიდეომიმართვაში განაცხადა, რომ НАБУ-ს დირექტორ სემენ კრივონოსისთვის ბრალდების შეტყობინება გამოუცხადა. იმავე ღამეს ის სამსახურებრივი ავტომობილით ქვეყნიდან გავიდა. პრეზიდენტმა ზელენსკიმ მისი დაუყოვნებლივ გადაყრის მოთხოვნით ვერხოვნა რადას მიმართა, ხოლო ევროკომისიამ უკრაინის დამოუკიდებელი ანტიკორუფციული ორგანოების დაცვის მნიშვნელობა კიდევ ერთხელ დაადასტურა.
მთავარი მომენტები
- 14 სექტემბერს კრავჩენკომ НАБУ-ს დირექტორ კრივონოსისთვის ბრალდების შეტყობინება გამოუცხადა და იმავე ღამეს სამსახურებრივი ავტომობილით უკრაინიდან გავიდა
- 7 სექტემბერს კრავჩენკომ გენერალური პროკურორის თანამდებობიდან გადადგომის განაცხადი НАБУ-სა და САП-ის „კართაგენის“ სპეცოპერაციის ფონზე წარადგინა
- პრეზიდენტმა ზელენკიმ კრავჩენკოს გადაყრის მოტივით ვერხოვნა რადას მიმართა და №905/2026 ბრძანებროც მისი დათხოვნა განახორციელა
- НАБУ-მ და САП-მ განაცხადეს, რომ კრივონოსს ბრალდება ოფიციალურად არ ჩაბარებია და კრავჩენკოს ქმედებები დამოუკიდებელ ანტიკორუფციულ ორგანოებზე სისტემურ თავდასხმად შეაფასეს
- ვერხოვნა რადა კრავჩენკოს გადაყრის საკითხს 15 სექტემბერს განიხილავს; საკანონმდებლო დეპარტამენტი პრეზიდენტის წარდგინებას უჭერს მხარს
- ევროკომისიის წარმომადგენელმა გიომ მერსიემ კიდევ ერთხელ დაადასტურა, რომ კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლა ევროკავშირში გაწევრიანების კლასტერის ერთ-ერთი ძირითადი პირობაა
რატომ არის მნიშვნელოვანი
კრავჩენკოს მიერ НАБУ-ს დირექტორისთვის ბრალდების გამოცხადება და მისი გაქცევა ქვეყნიდან პირდაპირ საქართველოსთვის ნაკლებად რელევანტურია, მაგრამ უკრაინის ევროინტეგრაციისთვის მნიშვნელოვანი ტესტია — ანტიკორუფციული ორგანოების დამოუკიდებლობის საკითზე ევროკომისია განსაკუთრებით მგრძნობიარეა.
რა მოხდა
14 სექტემბრის დილით გენერალურმა პროკურორმა რუსლან კრავჩენკომ ვიდეომიმართვაში განაცხადა, რომ НАБУ-ს დირექტორ სემენ კრივონოსისთვის ბრალდების შეტყობინება გამოუცხადა ოფიციალური დოკუმენტების გაყალბებისთვის, განსაკუთრებით დიდი ოდენობით უკანონო სარგებლის მისაღებად და ფიქტიური შვილად აყვანისთვის. იმავე დღეს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ღამით კრავჩენკომ სამსახურებრივი ავტომობილით უკრაინის საზღვარი დატოვა, რაც დაკავშირებულია НАБУ/САП-ის „კართაგენის“ სპეცოპერაციასთან, რომლითაც ოფისის თანამშრომელი სერჰეი კროპივა დააკავეს. პრეზიდენტმა ზელენსკიმ რამდენიმე საათში განაცხადა, რომ კრავჩენკოს „მხოლოდ ერთი გზა აქვს — თანამდებობიდან გადაყრა“ და ვერხოვნა რადას მიმართა გადაყრის თაობაზე, რასაც საკანონმდებლო დეპარტამენტმა მხარი დაუჭირა. ვერხოვნა რადა საკითხს 15 სექტემბერს განიხილავს. НАБУ-მ და САП-მ განაცხადეს, რომ კრივონოსს ბრალდება ოფიციალურად არ ჩაბარებია და მიიჩნევენ კრავჩენკოს ქმედებებს ანტიკორუფციულ ორგანოებზე სისტემურ თავდასხმად. ევროკომისიის სპიკერმა გიომ მერსიემ ხაზი გაუსვა დამოუკიდებელი ანტიკორუფციული ორგანოების დაცვის აუცილებლობას ევროკავშირში გაწევრიანების პერსპექტივიდან.
როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები
ევროკომისიის წარმომადგენელმა გიომ მერსიემ ბრიუსელში გამართულ ბრიფინგზე განაცხადა, რომ ევროკომისია ეროვნულ საქმეებზე კომენტარს არ გააკეთებს, მაგრამ კიდევ ერთხელ დაადასტურა, რომ კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლა ნებისმიერი ევროკავშირის წევრობის მსურველი ქვეყნისთვის ერთ-ერთი ძირითადი პირობაა. მისი თქმით, „კანონის უზენაესობის ქვაკუთხედია“ დამოუკიდებელი ანტიკორუფციული ორგანოების არსებობა და მათი თავისუფლად მუშაობის უზრუნველყოფა, ხოლო გენერალური პროკურორის კონკურსული შერჩევის პრინციპი კვლავ ძალაშია „ფუნდამენტების“ კლასტერის ფარგლებში.
სად განსხვავდება გაშუქება
განხსვეული რამდენიმე საკითხი რჩება. ერთი მხარე — კრავჩენკო და პროკურატურის კომუნიკაციების სამსახური — ამტკიცებს, რომ ბრალდება ხელმოწერილი და სამართლებრივად გაგზავნილია ფოსტით; მეორე მხარე — НАБУ, САП და თავად კრივონოსი — აცხადებს, რომ ქაღალდის დოკუმენტი პირადად არავის ჩაბარებია; 14 სექტემბრის საღამოს პროკურატურამ განაცხადა, რომ ერთიან რეესტრში ჩანაწერები გაუქმებულია. გარდა ამისა, მედიაში გავრცელდა ვერსიები, რომ გაქცევის ოფიციალური მიზეზი არც PACE-ის პარიზის შეხვედრა ყოფილა, არამედ — სხვადასხვა წყაროს მიხედვით — ლიტვაში, ბრიუსელში ან ვარშავაში გამგზავრების ბრძანება.
კონტექსტი
НАБУ და САП, უკრაინის დამოუკიდებელი ანტიკორუფციული ორგანოები, 2014 წლის მაიდანის რევოლუციის შემდეგ ევროკავშირისა და საერთაშორისო სავალუტო ფონდის მხარდაჭერით შეიქმნა და ევროინტეგრაციის ერთ-ერთ მთავარ პირობად რჩება. 2025 წლის ივლისში უკვე იყო მცდელობა მათი დამოუკიდებლობის შეზღუდვისა, რამაც საერთაშორისო რეზონანსი გამოიწვია. „კართაგენის“ ოპერაცია, რომელიც 4 სექტემბერს გამოცხადდა, სამიზნეში აქცია პროკურატურის ოფისის შიდა კორუფციულ სქემას.