საქართველოს ვერხოვნა რადამ 317-0 ხმით გენერალური პროკურორი რუსლან კრავჩენკო გაათავისუფლა
უკრაინის ვერხოვნა რადამ 2026 წლის 15 სექტემბერს 317-დან 0 ხმით მხარი დაუჭირა გენერალური პროკურორ რუსლან კრავჩენკოს გათავისუფლებას. იმავე დღეს პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ ხელი მოაწერა ბრძანებულებას №932/2026 მისი თანამდებობიდან განთავისუფლების შესახებ. კრავჩენკო 14 სექტემბერს საღამოს უკრაინიდან წავიდა, წინა დღეს კი პრეზიდენტმა ის საომარი მდგომარეობის რეჟიმის შესახებ კანონის საფუძველზე თანამდებობიდან დათხოვნილ იქნა.
მთავარი მომენტები
- 15 სექტემბერს ვერხოვნა რადამ 317-დან 0 ხმით მხარი დაუჭირა კრავჩენკოს გათავისუფლებას; წინააღმდეგ და თავშეკავებული არავინ იყო.
- 15 სექტემბერს პრეზიდენტმა ზელენსკიმ ხელი მოაწერა ბრძანებულებას №932/2026 კრავჩენკოს თანამდებობიდან განთავისუფლების შესახებ.
- 14 სექტემბერს ზელენსკიმ კრავჩენკო საომარი მდგომარეობის რეჟიმის შესახებ კანონის მე-11 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე დათხოვნილ იქნა.
- 13-14 სექტემბრის ღამეს კრავჩენკომ უკრაინა დატოვა; მისი თქმით, ის სამსახურებრივ მივლინებაში იყო საზღვრებს გარეთ.
- 14 სექტემბერს კრავჩენკომ ვიდეომიმართვაში განაცხადა, რომ ხელი მოაწერა НАБУ-ს დირექტორ სემენ კრივონოსისთვის ბრალდების წარდგენის შეტყობინებას; იმავე საღამოს გენერალური პროკურატურის ოფისმა განაცხადა, რომ ბრალდება კანონით დადგენილი წესით არ წარუდგენიათ და შესაბამისი ჩანაწერები ერთიან რეესტრში გაუქმდა.
- 5 სექტემბერს НАБУ-მ და САП-მა ოპერაცია „კართაგენის" ფარგლებში გამოაშკარავეს კრიმინალური ორგანიზაცია, რომლის ხელმძღვანელად მიიჩნევა გენერალური პროკურატურის საერთაშორისო-სამართლებრივი თანამშრომლობის დეპარტამენტის უფროსის მოადგილე სერგიი კროპივა; 6 სექტემბერს მაღალმა ანტიკორუფციულმა სასამართლომ მას პატიმრობა 120 მლნ გრივნიანი გარანტიის ალტერნატივით შეუფარდა.
- НАБУ-მ და САП-მ კრავჩენკოს მოქმედებები და კრივონოსისთვის ბრალდების წარდგენა „დამოუკიდებელ ანტიკორუფციულ ორგანოებზე სისტემური თავდასხმის გაგრძელებად" შეაფასეს.
- Reuters-მა განაცხადა, რომ კონფლიქტმა შეიძლება საფრთხე შეუქმნას უკრაინის საერთაშორისო რეპუტაციას, ანტიკორუფციულ რეფორმაზე დამოკიდებულ ათეულობით მილიარდ დოლარის გარე დაფინანსებას და ევროკავშირში გაწევრიანების მოლაპარაკებებს; კირილო ბუდანოვმა განაცხადა, რომ „ამათგან არაფერია ნორმალური და უდიდეს ზიანს აყენებს უკრაინის იმიჯს მსოფლიოში".
- კრავჩენკო გენერალურ პროკურორად 2025 წლის 17 ივნისს დაინიშნა.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
გენერალური პროკურორის თითქმის ერთსულოვანი გადადგომა კრავჩენკოს წინააღმდეგ НАБУ/САП-სთან საჯარო კონფრონტაციის ფონზე, „კართაგენის" ოპერაციის შედეგად, რომელმაც გენერალური პროკურატურის უფროსი ჩინოვნიკი გამოაშკარავა, კითხვებს აჩენს პროკურატურის ხელმძღვანელობის მთლიანობასთან დაკავშირებით. Reuters-ის ცნობით, ეს კონფლიქტი რისკავს ანტიკორუფციულ რეფორმაზე დამოკიდებულ ათეულობით მილიარდი დოლარის საერთაშორისო დაფინანსების შეჩერებას და ევროკავშირთან მოლაპარაკებების გართულებას.
რა მოხდა
2026 წლის 15 სექტემბერს უკრაინის ვერხოვნა რადამ 317-0 ხმით დაუჭირა მხარი გენერალური პროკურორ რუსლან კრავჩენკოს გათავისუფლებას; წინააღმდეგ და თავშეკავებული არავინ იყო. იმავე დღეს პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ ხელი მოაწერა ბრძანებულებას №932/2026 მისი განთავისუფლების შესახებ. ერთი დღით ადრე, 14 სექტემბერს, პრეზიდენტმა კრავჩენკო საომარი მდგომარეობის რეჟიმის შესახებ კანონის მე-11 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე თანამდებობიდან დათხოვნილ იქნა და რადაში შეიტანა მისი განთავისუფლების წინადადება. 13-14 სექტემბრის ღამეს კრავჩენკომ უკრაინა დატოვა; მისი თქმით, სამსახურებრივ მივლინებაში იყო. 14 სექტემბერს მან ვიდეომიმართვაში განაცხადა, რომ НАБУ-ს დირექტორ სემენ კრივონოსისთვის ბრალდების შეტყობინებას ხელი მოაწერა; იმავე საღამოს გენერალური პროკურატურის ოფისმა განაცხადა, რომ ბრალდება კანონით დადგენილი წესით არ წარუდგენიათ და შესაბამისი ჩანაწერები ერთიან რეესტრში გაუქმდა. კრავჩენკო გენერალურ პროკურორად 2025 წლის 17 ივნისს დაინიშნა და 7 სექტემბერს გადადგომის წერილი შეიტანა.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინული მედია ფოკუსირებულია НАБУ/САП-სთან ინსტიტუციურ კონფრონტაციაზე და „კართაგენის" ოპერაციაზე, რომელმაც სერგიი კროპივა, გენერალური პროკურატურის საერთაშორისო-სამართლებრივი თანამშრომლობის დეპარტამენტის უფროსის მოადგილე, გამოაშკარავა. უკრაინული გამოცემები დეტალურად განიხილავენ კრავჩენკოს ქვეყნიდან წასვლას, მის თვითმიზნურ პარიზის მივლინებას, პარლამენტთან ქსელის ღონისძიებაზე მისი რეგისტრაციის არარსებობას და მისი მეუღლის, ოლექსანდრა შოვკოპლიასის გამგზავრებას. ოპოზიციონერი დეპუტატები, მათ შორის ირინა ჰერაშჩენკო, ზელენსკის პრეზიდენტობისას დანიშნულ ყველა ოთხ გენერალურ პროკურორს ლოიალობაზე დაფუძნებულ, პროფესიონალიზმზე არა დაფუძნებულ დანიშვნად მიიჩნევენ და კონკურსული შერჩევის აღდგენას ითხოვენ.
როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები
ერთადერთი არაუკრაინული წყარო მასალაში აზერბაიჯანული სააგენტოს ინგლისურენოვანი სტატიაა, რომელიც ზელენსკის ბრძანებულების ხელმოწერას აშკარავებს. Reuters-ი, როგორც ციტირებული წყარო, ხაზს უსვამს საერთაშორისო დაფინანსების რისკს: გენერალურ პროკურატურასა და დამოუკიდებელ ანტიკორუფციულ ორგანოებს შორის კონფლიქტი შეიძლება საფრთხეს უქმნიდეს უკრაინის საერთაშორისო რეპუტაციას, ანტიკორუფციულ რეფორმაზე დამოკიდებულ ათეულობით მილიარდი დოლარის გარე დაფინანსებას და ევროკავშირთან გაწევრიანების მოლაპარაკებებს; კირილო ბუდანოვი ციტირებულია, რომ „ამათგან არაფერია ნორმალური და უდიდეს ზიანს აყენებს უკრაინის იმიჯს მსოფლიოში".
სად განსხვავდება გაშუქება
წყაროები ოთხ საკითხზე მნიშვნელოვნად განსხვავდებიან. პირველი, კრავჩენკოს სამსახურებრივი მივლინების დანიშნულების ქვეყანა: ერთი ჯგუფი პარიზს ასახელებს (Suspilne-ის წყაროებზე და გენერალური პროკურატურის ოფისის რადიო თავისუფლებისთვის დადასტურებაზე დაყრდნობით), მეორე ჯგუფი კი ლიეტუვას (УП-ის წყაროებზე დაყრდნობით, რომლებიც აცხადებენ, რომ მივლინების დოკუმენტებში სწორედ ლიეტუვა იყო მითითებული). მეორე, ბრალდების შეტყობინების წარდგენის ფაქტი: კრავჩენკო ამტკიცებს, რომ ხელი მოაწერა და Укрпошта-ს საშუალებით გაუგზავნა (საფოსტო ქვითრების მტკიცებით), კრივონოსი კი აცხადებს, რომ ქაღალდის დოკუმენტი პირადად ვერ მიიღო და НАБУ-ში ან САП-ში ვერ მოუტანიათ. მესამე, კრავჩენკოს გამგზავრების ხასიათი: კრავჩენკო და გენერალური პროკურატურა ამას სამსახურებრივ მივლინებად აღასახელებენ, ხოლო ანტიკორუფციული ცენტრი და კომენტატორები (ვიტალი შაბუნინი, ტეტიანა შევჩუკი) „გაქცევად" მიიჩნევენ და ამტკიცებენ, რომ მისი მეუღლე ორი დღით ადრე გაემგზავრა. მეოთხე, კრავჩენკოს მოქმედებების ბუნება: კრავჩენკო ბრალდების წარდგენას კანონიერ სამართალდაცვით მოქმედებად წარმოაჩენს და ამტობს, რომ ანტიკორუფციული ორგანოები პროკურატურაზე თავდასხმას ახორციელებენ; НАБУ და САП კი მას „დამოუკიდებელ ანტიკორუფციულ ორგანოებზე სისტემური თავდასხმის გაგრძელებად" და „კართაგენის" ოპერაციის საპასუხო ნაბიჯად აფასებენ.
კონტექსტი
რუსლან კრავჩენკო 2025 წლის 17 ივნისს დაინიშნა გენერალურ პროკურორად. 2026 წლის 4 სექტემბერს НАБУ-მ და САП-მა ჩხრეკა ჩაატარეს კრავჩენკოს, მის მოადგილე მარია ვდოვიჩენკოსა და ოდესის ოლქის სამხარეთმმართველოს ხელმძღვანელ ო�ეგ კიპერის სამსახურებრივ შენობებში. 5 სექტემბერს მათ გამოაცხადეს „კართაგენის" ოპერაცია, რომლის ფარგლებშიც გენერალური პროკურატურის საერთაშორისო-სამართლებრივი თანამშრომლობის დეპარტამენტის უფროსის მოადგილე სერგიი კროპივა გამოაშკარავეს, როგორც თაღლითური კოლ-ცენტრებისგან ქრთამების მიღების სქემის ორგანიზატორი; 6 სექტემბერს მაღალმა ანტიკორუფციულმა სასამართლომ კროპივას 120 მლნ გრივნიანი გარანტიის ალტერნატივით პატიმრობა შეუფარდა. 7 სექტემბერს კრავჩენკომ გადადგომის წერილი შეიტანა. 13 სექტემბერს მან НАБУ-ს დირექტორ სემენ კრივონოსისთვის ბრალდების შეტყობინებას ხელი მოაწერა; 14 სექტემბერს ეს საჯაროდ გამოაცხადა, ასევე САП-ის ხელმძღვანელ ოლექსანდრ კლიმენკოსთან ახლოს მყოფი პირისთვის ბრალდების წარდგენა გამოაცხადა; იმავე დღეს გენერალური პროკურატურის ოფისმა განაცხადა, რომ ბრალდება კანონით დადგენილი წესით არ წარუდგენიათ და შესაბამისი ჩანაწერები ერთიან რეესტრში გაუქმდა. 13-14 სექტემბრის ღამეს კრავჩენკომ უკრაინა დატოვა; მისი თქმით, სამსახურებრივ მივლინებაში იყო. წყაროები განსხვავდებიან, მივლინების დოკუმენტებში პარიზი იყო თუ ლიეტუვა მითითებული; ПАРЁ-მ განაცხადა, რომ კრავჩენკო და გენერალური პროკურატურის წარმომადგენლები არ იყვნენ რეგისტრირებული იმ ღონისძიებაზე, რომელსაც მოგზაურობის მიზნად დაასახელა.