ტრამპმა აშშ-ში საწვავის გაძვირება უკრაინის რუსულ ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე დარტყმებს დააბრალა
აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა 5 ოქტომბერს, ორშაბათს, Truth Social-ზე გამოქვეყნებულ პოსტში აშშ-ში ბენზინის ფასების ზრდა უკრაინის მიერ რუსეთის ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე დარტყმებს დააბრალა. მან ასევე დემოკრატიული პარტია დაადანაშაულა „ლურჯი შტატების" ტერიტორიაზე ამერიკული ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნების დახურვაში, კალიფორნია მოიყვანა მაგალითად. ტრამპი ამავე დროს პოლიტიკური ზეწოლის ქვეშ რჩება ირანის ომთან დაკავშირებული ენერგოკრიზის გამო. ტრამპსა და ზელენსკის შორის რჩება წინააღმდეგობა იმის შესახებ, სთხოვა თუ არა ტრამპმა კიევს რუსულ ქარხნებზე თავდასხმების შეჩერება.
მთავარი მომენტები
- 5 ოქტომბერს, ორშაბათს, ტრამპმა Truth Social-ზე უკრაინის დარტყმები აშშ-ში ბენზინის გაძვირების მიზეზად დაასახელა
- ტრამპის თქმით, ჰორმუზის სრუტე აღარ არის ფასების ზრდის მიზეზი, რადგან ბაზარზე რეკორდული მოცულობის ნავთობი ყოველდღიურად შედის
- ტრამპმა „ლურჯ შტატებში" ამერიკული ქარხნების დახურვა დემოკრატიულ პარტიას დააბრალა და კალიფორნია მოიყვანა მაგალითად
- Reuters-ის ცნობით, უკრაინის დარტყმებმა ფასებზე გავლენა მოახდინა, განსაკუთრებით დიზელის საწვავზე
- 22 სექტემბრის შემდეგ უკრაინულმა დრონებმა რუსეთში მინიმუმ ხუთი ნავთობგადამამუშავებელი ქარხანა დაარტყეს
- აშშ-ის ფინანსთა მდივანმა სკოტ ბესენტმა უკრაინის დარტყმები ენერგეტიკული კრიზისის მიზეზად დაასახელა; ენერგეტიკის მდივანმა კრის რაიტმა რუსული ქარხნების დაზიანებას რეკორდული დიზელის ფასები დაუკავშირა
- ტრამპსა და ზელენსკის შორის წინააღმდეგობაა, სთხოვა თუ არა ტრამპმა კიევს რუსულ ქარხნებზე თავდასხმების შეჩერება
რატომ არის მნიშვნელოვანი
ტრამპი ღიად აბრალებს აშშ-ში საწვავის ფასების ზრდას უკრაინის შეიარაღებული ძალების მიერ რუსულ ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურაზე დარტყმებს, რაც ახალ პოლიტიკურ წნეხს ახდენს კიევზე მისი სტრატეგიის გამო. ეს პოსტი წინა ტრამპის მოწოდებებს ერთვის, რომლებშიც ის უკრაინას რუსეთის ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე თავდასხმების შეჩერებისკენ მოუწოდებდა. ამავე დროს, აშშ-ის ადმინისტრაციის მაღალჩინოსნები — ფინანსთა და ენერგეტიკის მდივნები — უკრაინულ დარტყმებს ენერგეტიკულ კრიზისთან აკავშირებენ, ხოლო ტრამპი ირანის ომთან დაკავშირებული ფასების ზრდის პოლიტიკური წნევის ქვეშ რჩება.
რა მოხდა
5 ოქტომბერს, ორშაბათს, აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა Truth Social-ზე გამოქვეყნებულ პოსტში აშშ-ში ბენზინის ფასების ზრდა უკრაინის მიერ რუსული ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნების დაბომბვას დააბრალა. მისი თქმით, ფასების ზრდა აღარ უკავშირდება ჰორმუზის სრუტეს, რადგან ბაზარზე რეკორდული მოცულობის ნავთობი ყოველდღიურად შედის, და საკვანძო სიტყვა „ქარხნებია". ტრამპმა „ლურჯ შტატებში" ამერიკული ქარხნების დახურვაში დემოკრატიული პარტია დაადანაშაულა და ამგვარ შტატად კალიფორნია მოიყვანა. Reuters-ის ცნობით, უკრაინის დარტყმებმა ფასებზე გავლენა მოახდინა, განსაკუთრებით დიზელის საწვავზე. 22 სექტემბრის შემდეგ უკრაინულმა დრონებმა რუსეთში მინიმუმ ხუთი ნავთობგადამამუშავებელი ქარხანა დააზარალეს. აშშ-ის ფინანსთა მდივანმა სკოტ ბესენტმა უკრაინული დარტყმები ენერგეტიკული კრიზისის ერთ-ერთ მიზეზად დაასახელა; ენერგეტიკის მდივანმა კრის რაიტმა კი რუსული ქარხნების დაზიანებას აშშ-ში დიზელის რეკორდული ფასები დაუკავშირა. ტრამპი ამავდროულად ირანის ომით გამოწვეული ენერგეტიკული ფასების პოლიტიკური წნევის ქვეშ რჩება.
სად განსხვავდება გაშუქება
ტრამპი ამტკიცებს, რომ სექტემბრის ბოლოს ზელენსკის სთხოვა რუსულ ქარხნებზე დარტყმების შენელება და რომ ზელენსკი დათანხმდა (წყაროს ცნობით, სიტყვებით „ალბათ ასეც გავაკეთებთ"). ზელენსკი კი აცხადებს, რომ დახურულ მოლაპარაკებებზე კიევისთვის თავდასხმების ცალხმივლად შეჩერების მოთხოვნის მცდელობა არ ყოფილა და ნიუ-იორკში შეხვედრის შემდეგაც თქვა, რომ ტრამპმა თავდასხმების შეჩერება არ მოსთხოვა. უკრაინული მედია — უკრაინსკა პრავდა, ნვ, ჰრომადსკე, ZN.UA და ევროპეისკა პრავდა — ამ ორ ვერსიას შორის წინააღმდეგობას ასახავს.
კონტექსტი
ნორმალურ პირობებში გლობალური ნავთობის მიწოდების დაახლოებით მეხუთედი ჰორმუზის სრუტეზე გადის. 13 სექტემბერს ტრამპმა ზელენსკის რუსეთის დიზელის საწვავზე დარტყმების შეჩერებისკენ მოუწოდა, ირწმუნებოდა, რომ ამან დეფიციტი გამოიწვია. სექტემბრის ბოლოს მან განაცხადა, რომ ზელენსკისთვის რუსულ ქარხნებზე დარტყმების შენელება სთხოვა და რომ ზელენსკი დათანხმდა; ზელენსკიმ 22 სექტემბერს თქვა, რომ დახურულ მოლაპარაკებებზე ასეთი მოთხოვნა არ ყოფილა. 20 სექტემბრის სატელეფონო საუბრის შემდეგ გადაწყდა შეხვედრა ნიუ-იორკში გაეროს გენერალური ასამბლეის ფარგლებში; შეხვედრის შემდეგ ზელენსკიმ თქვა, რომ ტრამპმა თავდასხმების შეჩერება არ მოსთხოვა. 22 სექტემბრის შემდეგ უკრაინულმა დრონებმა რუსეთში მინიმუმ ხუთი ნავთობგადამამუშავებელი ქარხანა დააზარალეს. მოსკოვმა შემცირების საპასუხოდ მწარმოებლებისთვის დიზელის ექსპორტის აკრძალვა ოქტომბრის ბოლომდე გაახანგრძლივა და ბენზინისა და საავიაციო საწვავის ექსპორტიც შეაზღუდა. ტრამპის ადმინისტრაცია ფასების დასაქვეითებლად რამდენიმე ვარიანტს განიხილავს — მათ შორის დიზელის ექსპორტის შეზღუდვას ან აკრძალვას და ევროკავშირისთვის სტრატეგიული დიზელის რეზერვების გამოყენების მოწოდებას; ტრამპმა ადრე განაცხადა, რომ აშშ-ის დიზელის ექსპორტის აკრძალვას განიხილავდა.