ტრამპმა და სი ჯინპინმა თეთრ სახლში ვახშამი გამართეს — შეთანხმებები ხელოვნურ ინტელექტზე, ვაჭრობასა და ტაივანზე ვერ მიაღწიეს

რატომ არის მნიშვნელოვანი

ეს არის მიმდინარე ტერმინში ყველაზე მაღალი დონის აშშ-ჩინეთის შეხვედრა, რომელიც ვაჭრობის, ტექნოლოგიების, ტაივანისა და სამხედრო დაპირისპირების ტრაექტორიას განსაზღვრავს. ზელენსკის მოთხოვნა, რომ ჩინეთი რუსეთზე ზემოქმედებისთვის ჩაერთოს, ომის შემდგომი დიპლომატიის ახალ არხს ხსნის. ტაივანზე სი ჯინპინის განმეორებითი მოწოდებები აშშ-ს დამოუკიდებლობის წინააღმდეგ გამოსვლისკენ, ასევე ტრამპის მიერ მაისის შემდეგ ტაივანისთვის დაახლოებით 14 მილიარდი დოლარის სამხედრო პაკეტის გადადება, აჩვენებს, რომ ტაივანი კვლავ ცენტრალური საკითხია. დემოკრატი სენატორების მოწოდება „გრეჰემის კანონის“ გამოყენებისკენ სამიტს უკრაინასთან დაკავშირებულ პოლიტიკასთან აკავშირებს.

რა მოხდა

25 სექტემბერს პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა ჩინეთის ლიდერი სი ჯინპინი თეთრ სახლში უმასპინძლა. ვიზიტი ფართოდ გაშუქდა როგორც ვრცელი სამიტი, რომელსაც ოფიციალური სახელმწიფო ვახშამი მოჰყვა ტექნოლოგიური კომპანიების ხელმძღვანელების მონაწილეობით. მიუხედავად ვახშმისა და პროტოკოლისა, ხელოვნურ ინტელექტთან, ვაჭრობასთან, ტაივანთან და ირანთან ომთან დაკავშირებულ საკითხებზე მნიშვნელოვანი შედეგები ვერ დაფიქსირდა. ტრამპმა ვახშამზე განაცხადა, რომ ორ ქვეყანას „არასოდეს ჰქონია უკეთესი ურთიერთობა“, ხოლო სი ჯინპინმა თქვა, რომ მან და ტრამპმა „მრავალ საკითხზე საერთო შეთანხმებას“ მიაღწიეს და ჩინეთ-აშშ ურთიერთობებს „ახალი სტრატეგიული მიმართულება“ შესძინეს. სი ჯინპინმა მოუწოდა ჩინეთს და აშშ-ს „პასუხისმგებლიანი დიდი სახელმწიფოების“ როლში მოქმედებისკენ, ხაზგასასმელად, რომ მათი ინტერესები ღრმად არის გადაჯაჭვული და კონკურენცია „ჯანსაღი“ უნდა იყოს. მან ასევე წარადგინა ინიციატივა, რომლის მიხედვითაც ჩინეთი საგანმანათლებლო და სტუდენტური პროგრამების ფარგლებში 100 000-მდე ამერიკელ ახალგაზრდას მიიღებს. ტრამპმა სტუმრებს ასევე ახლომდებარე ახალი სამოთხე დარბაზის მშენებლობის ადგილი დაათვალიერებინა. თეთრი სახლის მიმდებარე ტერიტორიაზე მომიტინგეები შეიკრიბნენ, მათ შორის სლოგანით „ჩინეთი ჰონგ-კონგიდან გაემგზავროს“.

უკრაინული კონტექსტი აშკარა იყო: პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ ტრამპს სთხოვა, სი ჯინპინზე ზემოქმედება მოეხდინა ვლადიმირ პუტინზე, რათა რუსეთის ომი დასრულებულიყო ან შერბილებულიყო. ამავდროულად, აშშ-ის სენატის საგარეო ურთიერთობათა კომიტეტის დემოკრატმა სენატორებმა ერთობლივ განცხადებაში ტრამპს „გრეჰემის კანონის“ გამოყენებისკენ მოუწოდეს, რომელიც რუსეთის სანქციებს და რუსული ენერგორესურსების მყიდველებზე სანქციურ ტარიფებს გულისხმობს. ტრამპმა განაცხადა, რომ ამ საკითხს სი ჯინპინთან განიხილავდა.

როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები

სამივე წყარო უკრაინულენოვანი მედიაა (ZN.UA, უკრაინსკა პრავდა, NV), რომლებიც ტრამპ-სი სამიტს უკრაინისთვის რელევანტური პრიზმით აშუქებენ. ისინი წინა პლანზე წამოწევენ ზელენსკის მოთხოვნას, რომ ტრამპმა სი ჯინპინზე ზემოქმედება მოახდინოს პუტინზე რუსეთის ომის დასასრულებლად ან შესარბილებლად, ასევე დემოკრატი სენატორების მოწოდებას „გრეჰემის კანონის“ გამოყენებისკენ რუსეთის სანქციებთან და რუსული ენერგორესურსების მყიდველებზე ტარიფებთან დაკავშირებით. მათ ასევე მოჰყავთ უკრაინის ელჩი ჩინეთში, სერგეი კორჟუნი, რომელმაც ტრამპის მიერ სი ჯინპინის მიღება უპრეცედენტოდ შეაფასა და ისაუბრა იმაზე, თუ როგორ შეიძლება უკრაინამ ჩინეთი მოლაპარაკებებში ჩაერთოს. გარდა ამისა, მედია ხაზს უსვამს შედეგების არარსებობას ვაჭრობის, ხელოვნური ინტელექტის, ტაივანისა და ირანის საკითხებზე, რაც აჩქარებს კითხვას, თუ რას ნიშნავს ეს უკრაინისთვის.

სად განსხვავდება გაშუქება

ტრამპმა ვახშამზე განაცხადა, რომ აშშ-სა და ჩინეთს „არასოდეს ჰქონია უკეთესი ურთიერთობა“ და ხალხთა შორის კავშირები ძლიერი რჩება. ამის საპირისპიროდ, ყოფილმა თეთრი სახლის აღმოსავლეთ აზიის მიმართულების ყოფილმა მრჩეველმა ედგარ კაგანმა შეაფასა, რომ ტრამპის რიტორიკა სი ჯინპინთან პირად ურთიერთობებზეა ფოკუსირებული, სი ჯინპინი კი მნიშვნელოვნად უფრო ფრთხილად გამოჩნდა.

კონტექსტი

შეხვედრა გაიმართა იმ დროს, როცა ათეულობით მსოფლიო ლიდერი გაეროს გენერალური ასამბლეის სესიის ფარგლებში ნიუ-იორკში იმყოფებოდა. კვირის განმავლობაში ტრამპმა გაეროში სიტყვით გამოსვლისას სამხედრო ძალის გამოყენება მკვეთრად გაამართლა და მინიშნება გააკეთა, რომ ირანი „შეიძლება გაანადგუროს“. მაისში ჩინეთში ვიზიტის შემდეგ ტრამპმა ტაივანისთვის დაახლოებით 14 მილიარდი დოლარის ახალი სამხედრო პაკეტის დამტკიცება გადაავადა და ის „ძალიან კარგი სავაჭრო ფიგურად“ შეაფასა. სი ჯინპინმა სამიტზე „თუკიდიდეს ხაფანგს“ მოიხსენია და თქვა, რომ მისი გადალახვა მშვიდობიანი თანაარსებობით შესაძლებელია. უკრაინის ელჩმა ჩინეთში, სერგეი კორჟუნმა, ტრამპის მიერ სი ჯინპინის მიღება უპრეცედენტოდ მიიჩნია.