ტრამპი ამბობს, რომ ზელენსკის რუსეთის ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე დარტყმების შენელება სთხოვა
პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა განაცხადა, რომ პრეზიდენტ ვოლოდიმირ ზელენსკის უკრაინის მიერ რუსეთის ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე დარტყმების შენელება სთხოვა და რომ ზელენსკიმ „სავარაუდოდ“ ამას გააკეთებდა. ტრამპმა დიზელის ფასების ზრდა უკრაინის დარტყმებს დააბრალა. ზელენსკიმ 21 სექტემბერს განაცხადა, რომ უკრაინა მზადაა, რუსეთის ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე თავდასხმები შეწყვიტოს, თუ რუსეთიც უკრაინის ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურაზე დარტყმებს შეწყვეტს. 22 სექტემბერს ნიუ-იორკში გამართული შეხვედრის შემდეგ რუსეთის ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე დარტყმები გაგრძელდა.
მთავარი მომენტები
- ტრამპმა განაცხადა, რომ ზელენსკის რუსეთის ნავთობგადამამუშაველ ქარხნებზე დარტყმების შენელება სთხოვა და რომ ზელენსკიმ „სავარაუდოდ გააკეთებდა“ ამას
- ტრამპმა დიზელის ფასების ზრდა „ნაკლებად შუა აღმოსავლეთის პრობლემად, უფრო რუსეთის პრობლემად“ შეაფასა
- ტრამპმა განაცხადა, რომ რუსეთის ნავთობგადამამუშაველ ქარხნებზე დარტყმებმა შეიძლება „მსოფლიო პრობლემამდე“ მიგვიყვანოს
- 21 სექტემბერს ზელენსკიმ განაცხადა, რომ უკრაინა მზადაა, შეწყვიტოს რუსეთის ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე თავდასხმები, თუ რუსეთი უკრაინის ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურაზე დარტყმებს შეწყვეტს
- ტრამპი და ზელენსკი ნიუ-იორკში 22 სექტემბერს შეხვდნენ; ერთ-ერთი თემა ენერგეტიკული ცეზირი იყო
- 22 სექტემბრის შეხვედრის შემდეგ დარტყმები არ შეჩერებულა: 25 სექტემბრის ღამეს დაიბომბა ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნები პერმსა და ნოვოშახტინსკში, 26 სექტემბერს კი — ილსკის ნავთობგადამამუშავებელი ქარხანა კრასნოდარის მხარეში
- Axios-ის ცნობით, 20 სექტემბრის სატელეფონო საუბარში ტრამპმა ზელენსკისგან რუსეთის ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე დარტყმების შეჩერება მრავალჯერ მოითხოვა
რატომ არის მნიშვნელოვანი
ეს ამბავი მნიშვნელოვანია, რადგან ტრამპი ღიად ახდენს ზელენსკისა და უკრაინის შორ მანძილზე მოქმედი დარტყმების კამპანიის — რუსეთის ენერგეტიკული ინფრასტრუქტურის წინააღმდეგ — შეკავების მცდელობას. ტრამპის მიერ დიზელის ფასების ზრდის უკრაინის დარტყმებზე დაბრალება წარმოადგენს პოლიტიკურად მგრძნობიარე თემას მისი ადმინისტრაციისთვის, რადგან აშშ-ში საწვავის ფასები მკვეთრად გაიზარდა. მიუხედავად ტრამპის საჯარო განცხადებისა შეთანხმების შესახებ, ზელენსკი ამგვარი შეჩერების პირობად რუსეთის მიერ უკრაინის ენერგეტიკულ ობიექტებზე დარტყმების შეწყვეტას და პარტნიორთა გარანტიებს ასახელებს. ნიუ-იორკში გამართული შეხვედრის შემდეგ რუსეთის ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე დარტყმების გაგრძელება მიუთითებს ტრამპის საჯარო ნარატივსა და რეალობას შორის განხერხების არსებობაზე.
რა მოხდა
პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა Fox News-თან ინტერვიუში და ჟურნალისტებთან საუბრისას განაცხადა, რომ ის პრეზიდენტ ვოლოდიმირ ზელენსკის უკრაინის მიერ რუსეთის ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე დარტყმების შენელებას სთხოვდა. ტრამპის თქმით, ზელენსკიმ უპასუხა, რომ „სავარაუდოდ გააკეთებდა“ ამას. ტრამპმა დიზელის ფასების ზრდა უკრაინის დარტყმებს დააბრალა და განაცხადა, რომ ეს ნაკლებად „შუა აღმოსავლეთის პრობლემაა“, უფრო „რუსეთის პრობლემაა“, და გაფრთხილება გაუკეთა, რომ რუსეთის ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე დარტყმებს შეიძლება „მსოფლიო პრობლემამდე“ მიგვიყვანოს. 21 სექტემბერს ზელენსკიმ განაცხადა, რომ უკრაინა მზადაა, შეწყვიტოს რუსეთის ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე თავდასხმები, თუ რუსეთი უკრაინის ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურაზე დარტყმებს შეწყვეტს. 22 სექტემბერს ზელენსკი და ტრამპი ნიუ-იორკში, გაეროს გენერალური ასამბლეის ფარგლებში, შეხვდნენ ერთმანეთს; ზელენსკიმ დაადასტურა, რომ ენერგეტიკული ცეზირი ერთ-ერთი თემა იყო. შეხვედრის შემდეგ დარტყმები არ შეჩერებულა: 25 სექტემბრის ღამეს პერმსა და ნოვოშახტინსკში ორი რუსული ნავთობგადამამუშავებელი ქარხანა დაიბომბა, 26 სექტემბერს კი უკრაინის თავდაცვის ძალებმა კრასნოდარის მხარეში ილსკის ნავთობგადამამუშავებელი ქარხანა დაარტყეს. 23 სექტემბერს აშშ-ის სახელმწიფო მდივანმა მარკო რუბიომ განაცხადა, რომ რუსეთ-უკრაინის ენერგეტიკული ცეზირის მიღწევა რთული ამოცანაა, მაგრამ ვაშინგტონი ამის მცდელობას გააგრძელებს.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინული მედია ზელენსკის პოზიციას ხაზგასასმელად ასახავს: ნებისმიერი შეჩერება უნდა იყოს ურთიერთგაცვლითი — რუსეთმაც უნდა შეწყვიტოს უკრაინის ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურაზე დარტყმები — და უნდა იყოს გარანტირებული პარტნიორების მიერ. უკრაინული წყაროები ხაზს უსვამენ ტრამპის საჯარო განცხადებასა და ზელენსკის შეფასებას შორის განსხვავებას, რომლის თანახმადაც დახურულ საუბრებში არავითარი მცდელობა არ ყოფილა კიევისთვის ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე დარტყმების შეწყვეტის ასაიძულებლად. უკრაინული ანალიტიკა (Forbes Ukraine-ის ჩათვლით) ეჭვქვეშ აყენებს ტრამპის ფრეიმინგს, რომ უკრაინის დარტყმებია გლობალური საწვავის დეფიციტის მთავარი მიზეზი და ამტკიცებს, რომ აშშ-ირანის კონფლიქტს ამ მხრივ გაცილებით დიდი გავლენა აქვს. ამასთან, უკრაინული გამოცემები ხაზს უსვამენ, რომ ნიუ-იორკის შეხვედრის შემდეგ რუსეთის ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე დარტყმები არ შეჩერდა და კონკრეტულ ინციდენტებს პერმში, ნოვოშახტინსკსა და ილსკში მოჰყავს მტკიცებულებად. ტრამპის განცხადებების გადმოცემისას უკრაინული მედია შერბილებულ ლექსიკას იყენებს, როგორიცაა „ნიკომლი თანხმდება“ და „შეანელება“.
როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები
ერთადერთი ინგლისურენოვანი წყარო (აზერბაიჯანული სააგენტო APA) ამბავს პოზიტიურად წარმოაჩენს სათაურით „ზელენსკი ტრამპის თხოვნას დადებითად პასუხობს“, ტრამპის ფრეიმინგს მიღებს ისე, როგორც უკრაინული გამოცემები არ იყენებენ. საერთაშორისო წყაროების ფრეიმინგის ცენტრში ტრამპის მიერ დიზელის ფასების ზრდის უკრაინის დარტყმებზე დაბრალება და მისი შეფასება პოტენციურ „მსოფლიო პრობლემად“ რჩება.
სად განსხვავდება გაშუქება
წყაროებს შორის სამი ძირითადი განსხვავება ფიქსირდება. პირველი, ზელენსკიმ განაცხადა, რომ ნიუ-იორკში დახურულ საუბრებში ამერიკული მხრიდან არ ყოფილა მცდელობა კიევისთვის ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე დარტყმების შეწყვეტა აეძულებინა — ეს პირდაპირ ეწინააღმდეგება ტრამპის საჯარო განცხადებას, რომ ზელენსკი „სავარაუდოდ გააკეთებდა“ ამას. მეორე, Forbes Ukraine-ის ანალიტიკური განყოფილება აფასებს, რომ აშშ-ირანის კონფლიქტს გლობალურ დიზელის, ნავთობისა და გაზის მიწოდებაზე გაცილებით დიდი გავლენა აქვს, ვიდრე უკრაინის დარტყმებს რუსულ ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე, რაც ეწინააღმდეგება ტრამპის მიერ დიზელის ფასების ზრდის ძირითადად უკრაინულ დარტყმებზე დაბრალების ფრეიმინგს. მესამე, ერთი წყაროს ფოტოსთან თანდართული წარწერა ტრამპ-ზელენსკის შეხვედრას ნიუ-იორკში, გაეროს სამიტზე, 2026 წლის 22 სექტემბრად ათარიღებს, ხოლო ყველა დანარჩენი წყარო 22 სექტემბერზე მიუთითებს, წელს კონკრეტულად მითითების გარეშე.
კონტექსტი
ამ საკითხის წინაპირობა 13 სექტემბრამდე გრძელდება, როცა ტრამპმა პირველად გამოაცხადა, რომ გლობალური საწვავის დეფიციტი უკრაინის რუსეთის ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე დარტყმებით იყო გამოწვეული და ზელენსკის ეს დარტყმების შეწყვეტა მოუწოდა. 14 სექტემბერს ტრამპმა განაცხადა, რომ უკრაინასა და რუსეთს შორის შეთანხმება იყო ერთმანეთის ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურაზე თავდასხმების შეწყვების შესახებ; ზელენსკიმ განმარტა, რომ უკრაინა მზადაა ამგვარი შეჩერებისთვის მხოლოდ იმ პირობით, რომ პარტნიორები დაადასტურებდნენ რუსეთის შეთანხმების დაცვას. 20 სექტემბრის სატელეფონო საუბარი, Axios-ის ცნობით, რამდენიმე საათის შემდეგ გაიმართა მოსკოვის ნავთობგადამამუშავებელ ქარხანაზე უკრაინის მასშტაბური თავდასხმისა. 21 სექტემბერს ტრამპმა განაცხადა, რომ რუსეთმა უკრაინის წინააღმდეგ ომის გამო კონტროლი დაკარგა საკუთარ დიზელის ინდუსტრიაზე და რომ ეს ომი „უნდა შეჩერდეს“. Forbes Ukraine-ის ანალიტიკა ამ ფრეიმინგს ეწინააღმდეგება და აცხადებს, რომ აშშ-ირანის კონფლიქტს უფრო დიდი გავლენა აქვს გლობალურ მიწოდებაზე. 23 სექტემბერს აშშ-ის სახელმწიფო მდივანმა მარკო რუბიომ განაცხადა, რომ ენერგეტიკული ცეზირის მიღწევა რთულია, მაგრამ ვაშინგტონი ცდილობს. დიზელის საკითხი ტრამპის ადმინისტრაციისთვის პოლიტიკურად მგრძნობიარე გახდა შეერთებულ შტატებში ფასების მკვეთრი ზრდის გამო.