ზელენსკიმ NPR-თან დაადასტურა, რომ აშშ-მა უკრაინას რუსულ ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე დარტყმების გამო დაზვერვის შეზღუდვით დაემუქრა

რა მოხდა

პრეზიდენტმა ზელენსკიმ NPR-თან ინტერვიუში პირველად დაადასტურა, რომ ტრამპის ადმინისტრაციამ უკრაინას გაფრთხილება გაუგზავნა — აშშ-უკრაინის დაზვერვის გაცვლა შეიძლება შეჩერებულიყო, თუ უკრაინა რუსულ ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე დარტყმებს არ შეწყვეტს. მისი თქმით, ეს სიგნალი მის გენერლებს მიეწოდა, პირადად მას — არა. ინტერვიუის დროისთვის, ზელენსკის ცნობით, გაცვლა ჯერ კიდევ მიმდინარეობდა.

ფონზე, 12 ოქტომბრის საღამოს რუსეთმა კიევს ბალისტიკური რაკეტებით დაარტყმა; რაკეტები მხოლოდ თავდასხმის პროცესში გამოვლინდა, პარტნიორებისგან წინასწარი შეტყობინება არ ყოფილა. 13 ოქტომბრის საღამოს სიტუაცია განმეორდა — კიევს კვლავ ბალისტიკური რაკეტებით დაარტყეს, კაპიტალში დაზიანდა TEC-4 და საცხოვრებელი კორპუსი; დილისთვის სამი დაღუპული დაფიქსირდა.

ტრამპმა 13 ოქტომბერს განაცხადა, რომ აშშ-მა უკრაინასთან დაზვერვის გაცვლა არ შეუჩერებია. „არა, ჩვენ არ შეგვიჩერებია. ჩვენ უკრაინას ვეხმარებით“, — თქვა მან. ამავე დღეს მან ორივე მხარეს მოუწოდა ომის დასასრულებლად და ზელენსკის მისამართით განაცხადა, რომ „უკრაინას ახალი ლიდერი სჭირდება“.

Semafor-ის ცნობით, თეთრი სახლი შიგნით მაინც განიხილავს დაზვერვის შეჩერების შესაძლობას; CIA-ს დირექტორი ჯონ რეტკლიფი შეზღუდვის წინააღმდეგია.

როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები

უკრაინული წყაროები ცენტრში აყენებენ ზელენსკის დადასტურებას აშშ-ის მუქარის შესახებ და ამუშავებენ იმ ფაქტს, რომ გაფრთხილება გენერლებისთვის გადასცეს, პირადად პრეზიდენტისთვის — არა. განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა 12 და 13 ოქტომბრის კიევზე ბალისტიკურ დარტყმებს, რომლებმაც პარტნიორული გაფრთხილება ვერ მიიღო — ეს ფაქტი საჰაერო ძალების სპიკერ იურიი იჰნატის და საგარეო საქმეთა მინისტრი ანდრიი სიბიჰას კომენტარებთან ერთად მოჰყავთ, როგორც მორიგი მაგალითი იმისა, რომ „ამინდის“ ახსნა კიევში მისაღებად არ მიიჩნევა. „ენერგეტიკული ზავის“ ისტორიას უკრაინული მედია წარმოაჩენს როგორც უკრაინასთან შეუთანხმებელ, სოციალური ქსელიდან შეტყობინებულ გადაწყვეტილებას. უკრაინული პოზიცია რჩება: რუსულ ენერგო და ლოჯისტიკურ ობიექტებზე დარტყმები აუცილებელია იმ პირობებში, როცა რუსეთი უკრაინის ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურას ბომბავს.

როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები

საერთაშორისო მედია, მათ შორის Financial Times, CNN, Bloomberg და Semafor, საკითხს წარმოაჩენს როგორც აშშ-ის პოზიციის მკვეთრ გამკაცრებას უკრაინის მიმართ ენერგეტიკულ და სამხედრო საკითხებში. Bloomberg-ის ცნობით, ამერიკელმა ჩინოვნიკებმა უკრაინის სამხედრო руководство-ს ტელეფონით მოუწოდეს ღრმა დარტყმების შეჩერებისკენ; CNN-ი ევროპელ ჩინოვნიკებზე დაყრდნობით იუწყება, რომ ვაშინგტონმა ევროპელებსაც გააფრთხილა იარაღის შესყიდვების შეჩერების შესაძლობის შესახებ. Semafor-ის წყარო პირდაპირ ამბობს, რომ „ტრამპი ძალიან გაბრაზებულია და შეიძლება შესაბამისი ბრძანება გასცეს“ — ანუ საფრთხე ჯერ კიდევ რეალურია, მიუხედავად ტრამპის საჯარო უარყოფისა.

სად განსხვავდება გაშუქება

წყაროები რამდენიმე საკითხზე ვერ თანხმდებიან. პირველ რიგში, ამჟამად შეჩერებულია თუ არა აშშ-უკრაინის დაზვერვის გაცვლა: ზელენსკი ამბობს, რომ გაფრთხილება შეჩერების შესახებ გაიცა, ტრამპი — რომ გაცვლა მიმდინარეობს, ხოლო Semafor-ის ცნობით თეთრ სახლში ერთიანი პოზიცია არ არსებობს. მეორეც, 12 ოქტომბრის ღამეს წინასწარი გაფრთხილების მიზეზი: ამერიკული მხარე (Politico-სთან) „ცუდ ამინდს“ ასახელებს, უკრაინული მხარე კი ამ ვერსიას არ იზიარებს და ნამდვილ მიზეზად სხვა ფაქტორებს ასახელებს. მესამე, „ენერგეტიკული ზავის“ ბუნება: ზელენსკი ამას ტრამპის მიერ „ფაბრიკაციულად“ მიიჩნევს, ტრამპი კი — პუტინთან მიღწეულ რეალურ შეთანხმებად და ომის დასასრულის პირობად. და ბოლოს, აშშ-ში საწვავის ფასების ზრდის მიზეზი: ზელენსკი ირანის ომს და ჰორმუზის სრუტის ბლოკადას ასახელებს, ტრამპი კი უკრაინის ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე დარტყმებს და ზელენსკის პიროვნებას აბრალებს.

კონტექსტი

9 ოქტომბერს დონალდ ტრამპმა ვლადიმერ პუტინთან შეთანხმება გამოაცხადა — რუსულ დიზელზე სანქციები დროებით მოიხსნებოდა და რუსეთს 300 000 ტონა დიზელი დაუყოვნებლივ მიეწოდებოდა მსოფლიო ბაზარზე; ამავე დღეს მან უკრაინას მოუწოდა რუსულ ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე დარტყმები შეეჩერებინა. ზელენსკიმ ეს „ენერგეტიკული ზავი“ Truth Social-იდან შეიტყო. Financial Times-ის ცნობით, ტრამპის სპეცდავალდებულებმა სტივ ვიტკოფმა და ჯარედ კუშნერმა 9 ოქტომბრის ფლორიდის შეხვედრაზე უკრაინულ და ევროპელ მონაწილეებს დაზვერვის გაცვლის შეჩერებით დაემუქრნენ. CNN-მა ევროპელ ჩინოვნიკებზე დაყრდნობით დაწერა, რომ ვაშინგტონი ევროპას ამერიკული იარაღის შესყიდვების შეჩერებითაც დაემუქრა. Bloomberg-ის ინფორმაციით, ამერიკელმა ჩინოვნიკებმა უკრაინის სამხედრო ხელმძღვანელობას ტელეფონით მოუწოდეს ღრმა დარტყმები შეეჩერებინა. ამ ფონზე, რუსეთი 12 და 13 ოქტომბერს კიევს ბალისტიკური რაკეტებით დაარტყმა, პარტნიორებისგან წინასწარი გაფრთხილების გარეშე.