ევროკავშირის ქვეყნებმა უკრაინისთვის ევროპის სამშვიდობო ფონდიდან 6,6 მილიარდი ევროს გამოყოფის პირობებზე შეთანხმებას მიაღწიეს

რატომ არის მნიშვნელოვანი

ეს შეთანხმება ხსნის უკრაინისთვის სამხედრო და თავდაცვითი დახმარების მნიშვნელოვან ტრანშს, რომელიც ორზე მეტი წლის განმავლობაში დაბლოკილი იყო. ის აგვარებს ევროკავშირში არსებულ უთანხმოებას, რომელიც უნგრეთის მთავრობის შეცვლას უკავშირდებოდა, და ეხმიანება უკრაინის თავდაცვის ბიუჯეტის მოკლებულ საჭიროებებს, მათ შორის თავდაცვის სამინისტროს 27 მილიარდ დოლარიან დეფიციტს. კალასის სიტყვებით, ეს ასევე ადასტურებს ევროკავშირის მზაობას, გააგრძელოს უკრაინის თავდაცვითი დახმარების გაზრდა რუსული ჰიბრიდული ზეწოლის პირობებში.

რა მოხდა

2026 წლის 25 სექტემბერს ევროკავშირის ქვეყნებმა შეთანხმებას მიაღწიეს ევროპის სამშვიდობო ფონდიდან (EPF) უკრაინისთვის 6,6 მილიარდი ევროს გამოყოფის პირობებთან დაკავშირებით. ეს თანხა 2023 წლის გაზაფხულიდან პრემიერ-მინისტრ ვიქტორ ორბანის მთავრობის ვეტოს გამო იყო დაბლოკილი. უნგრეთის ახალმა პრემიერ-მინისტრმა პეტერ მადიარმა, რომელმაც არჩევნებში ორბანი დაამარცხა, საარჩევნო დაპირების შესრულების ნაწილად ვეტო მოხსნა. გადაწყვეტილება ევროკავშირის საგარეო პოლიტიკისა და უსაფრთხოების საკითხებში უმაღლესმა წარმომადგენელმა კაია კალასმა თავის X-ის ანგარიშზე გამოაცხადა.

თანხის განაწილება შემდეგნაირად იგეგმება: 900 მილიონი ევრო მიემართება უკრაინისთვის ევროკავშირის სამხედრო დახმარების მისიას (EUMAM Ukraine), 1 მილიარდი ევრო — სამხედრო აღჭურვილობის ახალ ერთობლივ შესყიდვებს, დარჩენილი 4,7 მილიარდი ევრო კი — ევროკავშირის წევრ ქვეყნებს უკრაინისთვის უკვე გაწეული სამხედრო დახმარების კომპენსაციად. ზოგიერთმა ქვეყანამ, მათ შორის შვედეთმა და გერმანიამ, განაცხადეს, რომ კომპენსაციის საკუთარ წილს უკრაინის შემდგომი მხარდაჭერისთვის გამოიყენებენ.

შეთანხმება პოლიტიკური შეთანხმებაა. საბოლოო გადაწყვეტილება ფონდის გამოყენების შესახებ ევროკავშირის თავდაცვის მინისტრებმა საბჭოს შემდეგ შეხვედრაზე ოფიციალურად უნდა მიიღონ, რათა განაწილების მექანიზმი ფორმალიზებული იყოს. ერთ-ერთი ბოლო უთანხმოება მოლაპარაკებებში იყო წევრი ქვეყნებისთვის კომპენსაციის დათვლის საწყისი თარიღის განსაზღვრა. გერმანია ითხოვდა, რომ მთელი 6,6 მილიარდი ევრო პირდაპირ უკრაინისთვის გადაეცემინათ, მაგრამ პოლონეთი ეწინააღმდეგებოდა ამას და მოითხოვდა ფონდის მეშვეობით გაწეული 450 მილიონი ევროს დახმარების სრულ ანაზღაურებას.

როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები

ერთმა არაუკრაინულენოვანმა წყარომ (ჰონგ-კონგის გამოცემა) იგივე გადაწყვეტილება ასახა, თუმცა სათაურში თანხა აშშ დოლარში მოცემული, ხოლო ყველა დანარჩენი წყარო მას ევროპის სამშვიდობო ფონდიდან 6,6 მილიარდ ევროდ ასახელებს.

სად განსხვავდება გაშუქება

ერთი სტატიის სათაურში თანხა „7,5 მილიარდ აშშ დოლარად" არის მოცემული, ხოლო ყველა სხვა წყარო მას ევროპის სამშვიდობო ფონდიდან 6,6 მილიარდ ევროდ მოიხსენიებს. გარდა ამისა, გერმანია ითხოვდა, რომ ორბანის მიერ განბლოკილი მთელი 6,6 მილიარდი ევრო პირდაპირ უკრაინისთვის გადაეცემინათ, მაგრამ ამ პოზიციას ყველა ევროკავშირის წევრი ქვეყანა არ უჭერდა მხარს; ივნისში პოლონეთი ეწინააღმდეგებოდა გერმანიის წინადადებას და მოითხოვდა ფონდის მეშვეობით გაწეული 450 მილიონი ევროს დახმარების სრულ ანაზღაურებას.

კონტექსტი

ევროპის სამშვიდობო ფონდი (EPF) 2021 წლის მარტში შეიქმნა, როგორც ევროკავშირის 17 მილიარდი ევროს მოცულობის ბიუჯეტს გარეშე ინსტრუმენტი პარტნიორი ქვეყნებისთვის სამხედრო და თავდაცვითი დახმარების დასაფინანსებლად. 2022 წლის თებერვალში რუსეთის უკრაინაში სრულმასშტაბიანი შეჭრის შემდეგ EPF პირველად გამოიყენეს მესამე ქვეყნისთვის მოკვდილი ძალის შემცველი იარაღის მიწოდების დასაფინანსებლად. EPF-დან გადახდებს ევროკავშირის ყველა წევრი ქვეყნის ერთსულთანხმო გადაწყვეტილება სჭირდება. უკრაინისთვის განკუთვნილი EPF-ის სახსრები 2023 წლის გაზაფხულიდან პრემიერ-მინისტრ ვიქტორ ორბანის მთავრობის ვეტოს გამო იყო დაბლოკილი. უნგრეთის ახალმა პრემიერ-მინისტრმა პეტერ მადიარმა, რომელმაც არჩევნებში ორბანი დაამარცხა, საარჩევნო დაპირების შესრულების ნაწილად ვეტო მოხსნა. 18 სექტემბერს ევროკომისიამ ცალკე გამოყო 3,3 მილიარდი ევრო უკრაინისთვის დრონებისა და რაკეტების შესაძენად. უკრაინა თავდაცვის სამინისტროს 27 მილიარდ დოლარიან ბიუჯეტის დეფიციტს აწყდება, რამაც შესაძლოა დრონების მიწოდება საფრთხეში ჩააგდოს. ევროკომისია და საერთაშორისო სავალუტო ფონდი უკრაინის მთავრობასთან ერთად დეფიციტის შესაძლო გადაჭრის გზებზე მოლაპარაკებებს აწარმოებენ.