EU-ის ქვეყნები 2 სექტემბერს უკრაინისთვის საჰაერო თავდაცვის საშუალებების მიწოდებას დაპირდნენ
EU-ის საგარეო საქმეთა მინისტრების არაფორმალურ შეხვედრაზე უიკლოუში (ირლანდია) რამდენიმე წევრმა სახელმწიფომ ახალი ვალდებულებები გამოაცხადა უკრაინისთვის საჰაერო თავდაცვის საშუალებების, მათ შორის რაკეტსაწინააღმდეგო მისების, მიწოდების შესახებ. EU-ის უმაღლესი წარმომადგენელი კაია კალლასი აცხადებს, რომ 90 მილიარდ ევროს სესხიდან უკვე გაიცა 8.47 მილიარდი ევრო, დამატებით დამტკიცებულია 6.1 მილიარდი, მაგრამ ეს საკმარისი არ არის. კალლასმა ასევე ხაზგასასმელად აღნიშნა, რომ მოსკოვმა ომის მიზნები არ შეცვალა და კიევზე ბოლო დარტყმები აჩვენებს, რომ რუსეთი მშვიდობას არ სურს.
მთავარი მომენტები
- 2 სექტემბერს, უიკლოუში (ირლანდია) EU-ის საგარეო საქმეთა მინისტრების არაფორმალურ შეხვედრაზე რამდენიმა წევრმა სახელმწიფომ უკრაინისთვის საჰაერო თავდაცვის საშუალებების მიწოდების ახალი ვალდებულებები გამოაცხადა.
- განცხადება პრესკონფერენციაზე EU-ის უმაღლესმა წარმომადგენელმა კაია კალლასმა გააკეთა.
- 90 მილიარდ ევროს სესხიდან პირველი ტრანშის სახით უკვე გაცემულია 8.47 მილიარდი ევრო.
- დამატებით დამტკიცებულია 6.1 მილიარდი ევრო, მათ შორის საჰაერო თავდაცვისთვის, თუმცა კალლასის თქმით, ეს საკმარისი არ არის.
- კალლასმა არ დაასახელა რომელმა ქვეყნებმა გამოაცხადეს ვალდებულებები და არ დაუკონკრეტებია რაკეტსაწინააღმდეგო მისების რაოდენობა.
- კალლასმა აღნიშნა, რომ უკრაინას EU-დონელ დახმარებასთან ერთად პარტნიორი ქვეყნებისგან ორმხრივი მხარდაჭერაც სჭირდება.
- კალლასის განცხადებით, მოსკოვმა ომის მიზნები არ შეცვალა და კიევზე ბოლო რუსული დარტყმები მოწმობს, რომ რუსეთი მშვიდობას არ სურს.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
EU-დან მიღებული ახალი ვალდებულებები პირდაპირ ეხმიანება უკრაინის წინაშე მწვავე მდგომარეობას რუსული დარტყმების ფონზე. საჰაერო თავდაცვის საშუალებების, მათ შორის რაკეტსაწინააღმდეგო მისების, მიწოდება ხორციელდება როგორც ცალკეული წევრი სახელმწიფოების, ისე ერთობლივი 90 მილიარდ ევროს სესხის ფარგლებში, რომლიდანაც უკვე გაცემულია 8.47 მილიარდი და დამტკიცებულია კიდევ 6.1 მილიარდი ევრო. კალლასის განცხადება, რომ EU-დონელი დახმარება საკმარისი არ არის და საჭიროა ორმხრივი მხარდაჭერა, ხაზს უსვამს, რომ უკრაინის საჰაერო თავდაცვის საჭიროებები ევროპულ რესურსებს აჭარბებს.
რა მოხდა
2026 წლის 2 სექტემბერს, ირლანდიის ქალაქ უიკლოუში გამართულ EU-ის საგარეო საქმეთა მინისტრების არაფორმალურ შეხვედრაზე რამდენიმა წევრმა სახელმწიფომ ახალი ვალდებულება გამოაცხადა უკრაინისთვის საჰაერო თავდაცვის საშუალებების, მათ შორის რაკეტსაწინააღმდეგო მისების, მიწოდების შესახებ. შეხვედრის შემდეგ პრესკონფერენციაზე EU-ის უმაღლესმა წარმომადგენელმა საგარეო საქმეთა და უსაფრთხოების პოლიტიკის საკითხებში კაია კალლასმა განაცხადა, რომ 90 მილიარდ ევროს სესხიდან პირველი ტრანშის სახით უკვე გაცემულია 8.47 მილიარდი ევრო, დამატებით დამტკიცებულია 6.1 მილიარდი ევრო, საიდანაც ნაწილი საჰაერო თავდაცვას მოხმარდება, თუმცა ეს მოცულობა არასაკმარისია. კალლასმა თავი შეიკავა იმისგან, თუ რომელმა ქვეყნებმა რა რაოდენობის მისები გამოაცხადეს, და აღნიშნა, რომ დეტალებს თავად განმცხადებელი სახელმწიფოები გამოაქვეყნებენ. მან ასევე განაცხადა, რომ უკრაინას EU-დონელი დახმარების გარდა პარტნიორი ქვეყნებისგან ორმხრივი მხარდაჭერაც სჭირდება.
კონტექსტი
ამ შეხვედრამდე ერთი დღით ადრე, 1 სექტემბერს, კალლასმა EU-ის წევრი სახელმწიფოებისკენ მოწოდებით გამოვიდა, რომ უკრაინას გადასცენ ვადაგასული ვარგისიანობის რაკეტსაწინააღმდეგო მისები. 2 სექტემბერს ევროკომისიის პრეზიდენტმა ურზულა ფონ დერ ლაიენმა განაცხადა, რომ უკრაინამ 90 მილიარდ ევროს სესხიდან PAC-3 მისების შესაძენად რამდენიმე მილიარდი ევროს გამოყოფის მოთხოვნით ევროკომისიას მიმართა. პრეზიდენტ ვოლოდიმირ ზელენსკიმ გერმანიის კანცლერ ფრიდრიხ მერცთან საუბრის შემდეგ აღნიშნა, რომ გერმანიის ახალი საჰაერო თავდაცვის პაკეტები სექტემბერში ჩამოვა. ბრიტანეთის პრეზიდენტ-მინისტრმა ენდი ბერნჰემმა განაცხადა, რომ ევროპელი ლიდერები განიხილავენ სექტემბერში, გაერთიანებული ერების გენერალური ასამბლეის ფარგლებში აშშ-ში „მზადყოფნის კოალიციის“ კიდევ ერთი შეხვედრის გამართვას Patriot-ის მისების მიწოდების საკითხის განსახილველად. 25 აგვისტოს პრეზიდენტმა ზელენსკიმ განაცხადა, რომ უკრაინაში „მცირე რაოდენობის Patriot მისები“ ჩამოვიდა და „მეტია საჭირო“. 5 აგვისტოს მან აღნიშნა, რომ 2026 წელს უკრაინამ 2025 წელთან შედარებით სამჯერ ნაკლები საჰაერო თავდაცვის მისი მიიღო. აშშ-ის სახელმწიფო მდივანმა მარკო რუბიომ განაცხადა, რომ აშშ უკრაინასთან Patriot-ის მისების წარმოების ლიცენზიების მინიჭების საკითხზე მოლაპარაკებებს აწარმოებს.