რუსულმა დარტყმებმა უკრაინის სამი მთავარი მეტალურგიული ქარხანა გააჩერა — 90% ფოლადის წარმოება გაჩერდა
სექტემბრის დასაწყისში რუსულმა ბალისტიკურმა რაკეტებმა უკრაინის სამი უმსხვილესი მეტალურგიული ქარხანა — „ზაპოროჟსტალი“, „კამეტსტალი“ და „ArcelorMittal კრივი რიჰი“ — დააზარალა, რომლებიც ერთად ქვეყნის ფოლადის წარმოების დაახლოებით 90%-ს უზრუნველყოფდნენ. თავდასხმების შედეგად 17 მუშა დაიღუპა, 15 000-ზე მეტი ადამიანის სამუშაო ადგილი საფრთხეშია. Metinvest-ის წარმომადგენელმა ოლექსანდრ ვოდოვიზმა Financial Times-ს განუცხადა, რომ „უკრაინას ფოლადის მრეწველობა აღარ შერჩა". პრემიერ-მინისტრმა სერჰიი კორეცკიმ გააფრთხილა, რომ სახელმწიფომ შეიძლება დაახლოებით 1,5 მილიარდი დოლარის საგადასახადო შემოსავალი დაკარგოს.
მთავარი მომენტები
- 11 აგვისტოს რუსულმა ბალისტიკურმა რაკეტამ „ზაპოროჟსტალი“ დააზარალა — კომბინატი მას შემდეგ გაჩერებულია; 7 მუშა დაიღუპა, 21 დაშავდა
- 16 აგვისტოს ღამეს რუსეთმა „ArcelorMittal კრივი რიჰი“ დაარტყა — 2 ადამიანი დაიღუპა, 13 დაშავდა, წარმოება ნაწილობრივ შეჩერდა
- 5 სექტემბრის ღამეს რუსულმა დარტყმამ „კამეტსტალი“ კამიანსკეში დააზარალა — 5 მუშა დაიღუპა, 4 დაშავდა
- სამივე ქარხანა ერთად უკრაინის ფოლადის წარმოების ≈90%-ს უზრუნველყოფდა
- სამივე დაზარალებულ ქარხანაზე 15 000-ზე მეტი ადამიანი მუშაობს
- მეტალურგიულ ქარხნებზე დარტყმებს საერთო ჯამში 17 მუშა ემსხვერპლა
- Metinvest-ის ოლექსანდრ ვოდოვიზმა განაცხადა, რომ რუსეთის ძალებმა „ყველაფერი იცოდნენ ქარხნის შესახებ“ და „ზუსტად იცოდნენ, სად უნდა ერტყათ“
- პრემიერ-მინისტრმა სერჰიი კორეცკიმ შეაფასა, რომ სახელმწიფომ შეიძლება ≈1,5 მილიარდი დოლარი საგადასახადო შემოსავალი დაკარგოს
რატომ არის მნიშვნელოვანი
სამი ქარხანა, რომელიც უკრაინის ფოლადის წარმოების დაახლოებით 90%-ს უზრუნველყოფდა, ახლა გაჩერებულია. 15 000-ზე მეტი მუშის სამუშაო ადგილი პირდაპირ საფრთხეშია, ხოლო შეკეთების ვადები — „დღეებიდან წლებამდე" — უცნობი რჩება. პრემიერ-მინისტრ კორეცკის შეფასებით, სახელმწიფომ შეიძლება დაახლოებით 1,5 მილიარდი დოლარის საგადასახადო შემოსავალი დაკარგოს — და ეს ისე, რომ წლიური ბიუჯეტის დეფიციტი დაახლოებით 27 მილიარდ დოლარად ფასდება. თავდასხმები მოდის ფართო ეკონომიკური წნეხის ფონზე: შავი ზღვის ბლოკადა, რომელიც დაახლოებით მთლიანი შიდა პროდუქტის 1,5%-ს შეადგენს, ალტერნატიული ექსპორტის მარშრუტები, რომლებიც სოფლის მეურნეობის ჩვეული მოცულობის მხოლოდ დაახლოებით 40%-ს იტევს, და თანამედროვე სასაწყობე ფართობის მესამედის განადგურება.
რა მოხდა
სექტემბრის დასაწყისში რუსულმა ბალისტიკურმა რაკეტებმა უკრაინის სამი უმსხვილესი მეტალურგიული კომბინატი დააზარალა: „ზაპოროჟსტალი" და „კამეტსტალი" (ორივე Metinvest-ის) და „ArcelorMittal კრივი რიჰი". ეს სამი ქარხანა ერთად ქვეყნის ფოლადის წარმოების დაახლოებით 90%-ს უზრუნველყოფდა და მათზე 15 000-ზე მეტი ადამიანი მუშაობს. „ზაპოროჟსტალი" გაჩერებული იყო 11 აგვისტოდან, როცა წინა რუსულმა დარტყმამ 7 მუშა იმსხვერპლა და 21 დააშავა; Metinvest-ის ცნობით, ერთი თვის განმავლობაში რუსეთმა მას 17 ბალისტიკური რაკეტა ესროლა. „ArcelorMittal კრივი რიჰი" 16 აგვისტოს ღამეს დაიბომბა — 2 ადამიანი დაიღუპა, 13 დაშავდა. 5 სექტემბრის ღამეს „კამეტსტალს" კამიანსკეში (დნიპროპეტროვსკის ოლქი) რუსული რაკეტა დაეცა — 5 მუშა დაიღუპა, 4 დაშავდა. რაკეტებმა სამივე ქარხნის დომენური ღუმელები დააზიანა. Metinvest-ის გენერალური დირექტორის ოფისის ხელმძღვანელმა ოლექსანდრ ვოდოვიზმა Financial Times-ს განუცხადა, რომ რუსული ძალები „ყველაფერს იცოდნენ ქარხნის შესახებ" და „ზუსტად იცოდნენ, სად ესროლათ". მისი შეფასებით, შეკეთებამ შეიძლება „დღეები, კვირეები, თვეები თუ წლები" დასჭირდეს. პრემიერ-მინისტრმა სერჰიი კორეცკიმ განაცხადა, რომ რუსეთის თავდასხმების გამო სახელმწიფომ შეიძლება დაახლოებით 1,5 მილიარდი დოლარის საგადასახადო შემოსავალი დაკარგოს.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
ყველა წყარო უკრაინულენოვანი მედიაა. ისინი ერთსულოვნად ხაზს უსვამენ სტრატეგიული მრეწველობის განადგურებას — Metinvest-ის ვოდოვიზის ფრაზით, „უკრაინას ფოლადის მრეწველობა აღარ შერჩა". სტატიებში წინა პლანზე გამოდიან უკრაინის ოფიციალური პირები — პრემიერ-მინისტრი კორეცკი და პრეზიდენტი ვოლოდიმირ ზელენსკი — ფისკალური ხარჯებისა და რუსეთის განზრახვის შესახებ, „უკრაინის ეკონომიკის მოკვლა". სათაურები პირდაპირი და ემოციურია — „მეტალურგია აღარ არსებობს", „რუსულმა დარტყმებმა უკრაინის ფოლადის 90% გააჩერა". კოვერიჯი დეტალურად ასახავს მსხვერპლთა ციფრებს, ქარხნების მდებარეობას და თავდასხმების თანმიმდევრობას, წარმოაჩენს დარტყმებს, როგორც კრიტიკული ინფრასტრუქტურის მიზანმიმართულ დაზიანებას.
სად განსხვავდება გაშუქება
წყაროები ერთმანეთს არ ეთანხმებიან 11 აგვისტოს „ზაპოროჟსტალზე" დარტყმის მსხვერპლთა რაოდენობაზე: უმეტესობა წერს 7 დაღუპულს და 21 დაშავებულს, მაგრამ ზოგიერთი ანგარიში 8 დაღუპულს ასახელებს. ასევე განსხვავებულია 17 სექტემბრის თავდასხმის ჩარჩო — „მეოთხე თავდასხმა ერთ თვეში" წინააღმდეგ „17 ბალისტიკური რაკეტა ერთი თვის განმავლობაში". ZN.UA მიუთითებს, რომ 16 სექტემბერს ახლდა ახლდა ახლდა ჯგუფი ახმედოვის ორი უდიდესი საწარმოს გაჩერება და ფორს-მაჟორის გამოცხადება ზოგიერთ კონტრაქტზე, ხოლო სხვები სამივე მთავარი ქარხნის სექტემბრის დასაწყისში ფართო გაჩერებაზე ამახვილებენ ყურადღებას.
კონტექსტი
დაზარალებული სამი ქარხნიდან ორი Metinvest-ს ეკუთვნის („ზაპოროჟსტალი" და „კამეტსტალი"), ერთი კი „ArcelorMittal კრივი რიჰიაა"; ისინი ზაპოროჟიესა და დნიპროპეტროვსკის ოლქებში მდებარეობს. „ზაპოროჟსტალი" 11 აგვისტოდან გაჩერებულია და 17 სექტემბერს მეოთხედ დაესროლეს ერთ თვეში — Metinvest-ის ცნობით, რუსეთმა მას ერთ თვეში 17 ბალისტიკური რაკეტა ესროლა. „კამეტსტალი" კამიანსკეში 5 სექტემბრის ღამეს დაიბომბა და სამუშაო შეაჩერა. „ArcelorMittal კრივი რიჰი" 16 აგვისტოს ღამეს დააზარალეს, რამაც წარმოების ნაწილობრივი შეჩერება გამოიწვია. Metinvest-ის ოლექსანდრ ვოდოვიზის თქმით, რუსულმა ძალებმა „ყველაფერი იცოდნენ ქარხნის შესახებ" და „ზუსტად იცოდნენ, სად ესროლათ", რაც კრიტიკული ინფრასტრუქტურის მიზანმიმართულ დარტყმაზე მიუთითებს. ფართო ეკონომიკური წნეხის ფონი: შავი ზღვის ბლოკადა დაახლოებით მშპ-ის 1,5%-ს შეადგენს, ალტერნატიული მარშრუტები მხოლოდ ჩვეული სასოფლო-სამეურნეო მოცულობის ≈40%-ს იტევს, 5 მილიონი კვ. მ თანამედროვე სასაწყობე ფართობიდან 2,1 მილიონი კვ. მ განადგურებულია, ხოლო Dragon Capital-ის მთავარი ეკონომისტის ოლენა ბილანის შეფასებით, ამ წელს ეკონომიკური ზრდა ნაკლებად სავარაუდოა.