რუსეთმა ზაპორიჟსტალს მე-5 ბალისტიკური რაკეტებით შეუტია — 23 რაკეტა ხუთ თავდასხმაში
17 ოქტომბერს, დილით, რუსულმა ძალებმა უკრაინის ერთ-ერთ უმსხვილეს მეტალურგიულ კომბინატს, ზაპორიჟსტალს, ექვსი ბალისტიკური რაკეტა ესროლა. ეს უკვე მეხუთე თავდასხმაა ქარხანაზე — 11 აგვისტოდან დღემდე ჯამში 23 რაკეტა გაუშვეს. მუშებმა თავშესაფრებში მოასწრეს გადასვლა და ამ თავდასხმაში მსხვერპლი არ ყოფილა, თუმცა დაზიანდა ენერგეტიკული და ლოჯისტიკური ინფრასტრუქტურა, ხოლო დომენის საამქრო ტერიტორია კიდევ ერთხელ დაიბომბა.
მთავარი მომენტები
- 17 ოქტომბრის თავდასხმა ზაპორიჟსტალზე მეხუთე იყო რუსული დარტყმების სერიაში, რომელიც 11 აგვისტოს დაიწყო
- ხუთ თავდასხმაში ჯამში 23 ბალისტიკური რაკეტა იქნა გამოყენებული
- უახლეს თავდასხმაში 6 ბალისტიკური რაკეტა იქნა გამოყენებული და მსხვერპლი არ ყოფილა — პერსონალმა თავშესაფრებში მოასწრო გადასვლა
- წინა ოთხ დარტყმაში დაიღუპა 8 და დაშავდა 31 მუშა
- პირველი დარტყმის შემდეგ კომბინატმა მთელი საწარმოო ციკლი შეაჩერა და ჩვეულ რეჟიმში ჯერ კიდევ არ დაბრუნებულა
- დაზიანდა შიდა ენერგეტიკულ-ლოჯისტიკური ინფრასტრუქტურა და კიდევ ერთხელ — დომენის საამქრო ტერიტორია
- ზაპორიჟსტალი Metinvest ჯგუფის ნაწილია; SCM-ს 71,24%, Smart Steel Limited-ს კი 23,76% ეკუთვნის
რატომ არის მნიშვნელოვანი
ეს თავდასხმების სერია გამიზნულ დარტყმად მიიჩნევა უკრაინის მეტალურგიული შესაძლებლობების წინააღმდეგ — ხუთი დარტყმით, 23 რაკეტით და მნიშნებული მსხვერპლით ერთ ობიექტზე. წინა თავდასხმებში 8 მუშა დაიღუპა და 31 დაშავდა, რაც აჩვენებს კამპანიის ადამიანურ ფასს. დომენური საამქროებისა და ენერგო/ლოჯისტიკური ინფრასტრუქტურის დაზიანების გამო კომბინატი პირველი დარტყმიდან ორ თვეზე მეტია ჩვეულ რეჟიმში ვერ მუშაობს. ეს უკვე უფრო ფართო სექტორზეც აისახება — სექტემბრის დასაწყისში ბუხური ღუმელებზე დარტყმების შემდეგ უკრაინული ფოლადის წარმოების დაახლოებით 90%-ზე პასუხისმგებელი სამი საწარმო გაჩერდა. Metinvest-ი ზაპორიჟსტალისა და კამეტსტალის გაჩერვის გამო ცალკეულ კონტრაქტებზე ფორს-მაჟორს გამოაცხადებს, რაც მისაწოდებელ ჯაჭვებში შეფერხებებზე მიუთითებს. Forbes Ukraine-ის შეფასებით, ყველაზე ცუდ სცენარში დიდი მეტალურგიული საწარმოების გაჩერვა უკრაინის ეკონომიკას მშპ-ის 6,5–7%-ს დააზარალებს.
რა მოხდა
17 ოქტომბერს, დილით, რუსულმა ძალებმა ზაპორიჟსტალის მეტალურგიულ კომბინატს ექვსი ბალისტიკური რაკეტა ესროლა. ეს იყო ქარხანაზე მეხუმეტე დარტყმა მიმდინარე სერიიდან, რომელიც 11 აგვისტოს დაიწყო და მომდევნო თვეებში 27 აგვისტოს, 12 სექტემბერს და 17 სექტემბერს გაგრძელდა; ხუთივე შეტევაში ჯამში 23 ბალისტიკური რაკეტა იქნა გამოყენებული. 17 ოქტომბრის თავდასხმაში მსხვერპლი არ ყოფილა — მუშებმა თავშესაფრებში დროულად მოასწრეს გადასვლა. თუმცა დაზიანდა შიდა ენერგეტიკული და ლოჯისტიკური ინფრასტრუქტურა, ხოლო დომენური საამქრო ტერიტორია კიდევ ერთხელ დაზარალდა. წინა ოთხ დარტყმაში ჯამში დაიღუპა 8 და დაშავდა 31 მუშა. პირველი თავდასხმის — 11 აგვისტოს — შემდეგ ზაპორიჟსტალმა მთელი საწარმოო ციკლი შეაჩერა; ზოგი ტექნოლოგიური პროცესი ნაწილობრივ მინიმალურ დონეზე აღდგა მოწყობილობების უსაფრთხოებისთვის, მაგრამ ჩვეული წარმოება ჯერ კიდევ არ აღდგენილა. ადრინდელი დარტყმების შემდეგ ქარხანამ გაფართოვა თავშესაფრების ქსელი და დაამონტაჟა მობილური გამაგრებული თავშესაფრები იმ ადგილებთან, სადაც დაზიანებული ტექნიკის შეკეთება და დარტყმის შედეგების აღმოფხვრა მიმდინარეობს. Metinvest ზაპორიჟსტალისა და კამეტსტალის გაჩერვის გამო ცალკეულ კონტრაქტებზე ფორს-მაჟორს გამოაცხადებს.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
სამივე წყარო უკრაინული მედიაა და ერთსა და იმავე ჩარჩოში აერთიანებს — რუსეთი, როგორც აგრესორი, სისტემატიურად და გამიზნულად ახორციელებს დარტყმებს სამოქალაქო სამრეწველო ობიექტზე. ორი სტატია ორგანიზებულია კამპანიის კუმულაციური ხარჯის გარშემო — ხუთი დარტყმა, 23 რაკეტა, რვა დაღუპული, 31 დაშავებული — ხაზს უსვამს არა უშუალოდ ბოლო თავდასხმას, არამედ მის კონტექსტს. წყაროები ასევე აღნიშნავენ ქარხნის მიერ გატარებულ დაცვით ზომებს (გაფართოებული თავშესაფრების ქსელი, მობილური გამაგრებული თავშესაფრები) და აპირისპირებენ მათ წარმოების სიმძლავრის შემდგომ დაზიანებასთან, რაც მდგრავის სურათს ხაზს უსვამს. ჟურნალისტიკა თავდასხმას უკრაინული მეტალურგიის უფრო ფართო კრიზისის ფონზე განიხილავს — აგვისტოში ფოლადის წარმოების ვარდნა, უკრაინული ფოლადის წარმოების დაახლოებით 90%-ის გაჩერვა და 6,5–7%-იანი მშპ-ს შესაძლო დანაკარგი — და დარტყმას უკრაინის ეკონომიკის სტრატეგიულად მნიშვნელოვანი სექტორის წინააღმდეგ მიმართულ თავდასხმად წარმოაჩენს.
კონტექსტი
ხუთი დარტყმა ზაპორიჟსტალზე 11 აგვისტოს, 27 აგვისტოს, 12 სექტემბერს, 17 სექტემბერს და 17 ოქტომბერს მოხდა; ჯამში 23 ბალისტიკური რაკეტა იქნა გამოყენებული. 11 აგვისტოს პირველი დარტყმის შემდეგ კომბინატმა მთელი საწარმოო ციკლი შეაჩერა; ზოგი პროცესი ნაწილობრივ მინიმალურ დონეზე აღდგა მოწყობილობების დასაცავად, მაგრამ ჩვეული რეჟიმი ჯერ კიდევ არ აღდგენილა. ადრინდელი დარტყმების შემდეგ ქარხანამ გააფართოვა თავშესაფრების ქსელი და დაამონტაჟა მობილური გამაგრებული თავშესაფრები. ზაპორიჟსტალი უკრაინის უმსხვილეს მეტალურგიულ კომბინატთა შორისაა და Metinvest ჯგუფს ეკუთვნის; SCM-ს 71,24%, ხოლო Smart Steel Limited-ს — 23,76%. 2026 წლის პირველ ნახევარში ზაპორიჟსტალმა 1 მილიარდ გრივნაზე მეტი წმინდა ზარალი გამოაცხადა, 2025 წლის იმავე პერიოდში 1,37 მილიარდი გრივნის მოგების საპირისპიროდ. აგვისტოში უკრაინამ 277 000 ტონა ფოლადი გამოუშვა — ერთი წლის წინანდელ მაჩვენებელზე 2,3-ჯერ ნაკლები. ზაპორიჟსტალის პროექტული სიმძლავრე წელიწადში დაახლოებით 4 მილიონი ტონა თუჯის, 3,6 მილიონი ტონა ცხელი ნაგლინვის და 1,2 მილიონი ტონა ცივი ნაგლინვის წარმოების საშუალებას იძლევა.