ICU: უკრაინის ეკონომიკა 2022 წლის შემდეგ ყველაზე რთულ პერიოდშია — პროგნოზით მთლიანი შიდა პროდუქტი იკლებს, ინფლაცია იზრდება
საინვესტიციო კომპანია ICU-ს ანალიტიკოსები გან�აცხადეს, რომ უკრაინის ეკონომიკა 2022 წლის შემდეგ ყველაზე რთულ პერიოდს გადის. კომპანიის პროგნოზით, 2026 წელს მთლიანი შიდა პროდუქტი 0,6%-ით, 2027 წელს კი 1,9%-ით შემცირდება. ინფლაცია ზამთარში 12%-მდე შეიძლება გაიზარდოს, ხოლო 2027 წლისთვის სახელმწიფო ბიუჯეტის დეფიციტის დასაფინანსებლად დამატებით 20–25 მილიარდი დოლარის მოძიება იქნება საჭირო.
მთავარი მომენტები
- ICU-ს პროგნოზით, 2026 წელს უკრაინის მთლიანი შიდა პროდუქტი 0,6%-ით, 2027 წელს კი 1,9%-ით შემცირდება.
- ინფლაცია ზამთარში შეიძლება 12%-მდე გაიზარდოს, ხოლო ერთნიშნა მაჩვენებელზე დაბრუნება მხოლოდ 2027 წლის მესამე კვარტალშია მოსალოდნელი.
- ეროვნული ბანკი, სავარაუდოდ, 2026 წლის ბოლომდე საბაზო განაკვეთს 16,5%-მდე გაზრდის და ამ დონეზე 2027 წლის პირველი ნახევრის ბოლომდე შეინარჩუნებს.
- გრივნის კურსი, ICU-ს შეფასებით, 2026 წლის ბოლოსთვის 45,8 გრივნა/დოლარზე, 2027 წლის ბოლოსთვის კი 49 გრივნა/დოლარზე მეტზე იქნება.
- 2027 წელს ბიუჯეტის დეფიციტის დასაფარად დამატებით 20–25 მილიარდი დოლარის მოძიება იქნება საჭირო.
- გაუარესების მთავარ მიზეზებად ICU მასშტაბურ რუსულ დარტყმებს მრეწველობაზე და სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურაზე, ასევე შავი ზღვის სატრანსპორტო გზების შეფერხებას ასახელებს.
- საშუალოვადიან პერსპექტივაში ანალიტიკოსები სამშვიდობო შეთანხმების დადებას არ ვარაუდობენ, თუმცა რუსეთის ტერიტორიულ მიღწევებს ძალიან შეზღუდულად მიიჩნევენ.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
ICU-ს პროგნოზი მიუთითებს, რომ უკრაინის მაკროეკონომიკური მდგომარეობა მრავალწლიანი გაუარესების ფაზაში შედის: მთლიანი შიდა პროდუქტი 2026 და 2027 წლებში მცირდება, ინფლაცია ზამთარში 12%-მდე იზრდება და ერთნიშნა მაჩვენებელზე მხოლოდ 2027 წლის მესამე კვარტალში ბრუნდება. ეროვნული ბანკის საბაზო განაკვეთი, სავარაუდოდ, 16,5%-მდე გაიზრდება, თუმცა მისი გავლენა კომერციულ საპროცენტო განაკვეთებზე შესუსტებულია. გრივნის კურსი 2026 წლის ბოლოსთვის დაახლოებით 45,8 გრივნა/დოლარზე, 2027 წლისთვის კი 49 გრივნა/დოლარზე მეტზე გადავა, რაც მოსახლეობის მსყიდვობისუნარიანობას კიდევ უფრო შეამცირებს. 2027 წელს ბიუჯეტის დეფიციტის დასაფარად დამატებით 20–25 მილიარდი დოლარის მოძიება იქნება საჭირო, რაც ქვეყნის გარე დაფინანსებაზე დამოკიდებულებას კიდევ უფრო აშკარად აჩვენებს.
რა მოხდა
საინვესტიციო კომპანია ICU-ს ანალიტიკოსებმა განაცხადეს, რომ უკრაინის ეკონომიკა 2022 წლის შემდეგ ყველაზე რთულ პერიოდს გადის. მათი პროგნოზით, 2026 წელს მთლიანი შიდა პროდუქტი 0,6%-ით, 2027 წელს კი 1,9%-ით შემცირდება; წინა, ივნისის პროგნოზში 2026 წლისთვის 0,8%-იანი ზრდა იყო მოსალოდნელი. გაუარესების მიზეზებად კომპანია მასშტაბურ რუსულ დარტყმებს მრეწველობაზე, საწყობებსა და სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურაზე, ასევე შავი ზღვის სატრანსპორტო გზების შეფერხებას და მაღალ ეკონომიკურ გაურკვევლობას ასახელებს.
ICU-ს შეფასებით, ინფლაცია ზამთარში 12%-მდე გაიზრდება, ერთნიშნა დონეზე კი მხოლოდ 2027 წლის მესამე კვარტალში დაბრუნდება, წლის ბოლოსთვის 8,2%-ზე. ძირითად ინფლაციურ ზეწოლად ლოგისტიკის გართულება და საწვავის გაძვირება სახელდება. ეროვნული ბანკი, სავარაუდოდ, 2026 წლის ბოლომდე საბაზო განაკვეთს 16,5%-მდე გაზრდის და ამ დონეზე 2027 წლის პირველი ნახევრის ბოლომდე შეინარჩუნებს, თუმცა ანალიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ განაკვეთის გადაცემის მექანიზმი შესუსტებულია — კომერციული საპროცენტო განაკვეთები ბოლო თვეებში საბაზო განაკვეთის ცვლილებებს თითქმის არ პასუხობს.
გრივნის კურსი, ანალიტიკოსების მოლოდინით, 2026 წლის ბოლოსთვის 45,8 გრივნა/დოლარზე, 2027 წლის ბოლოსთვის კი 49,2 გრივნა/დოლარზე იქნება. ექსპორტი შავი ზღვის სატრანსპორტო გზების ბლოკადის გამო მცირდება, იმპორტი კი მთავრობის მიერ იარაღისა და კომპლექტური ნაწილების შესყიდვების ზრდის ფონზე იზრდება, რომლებიც ევროკავშირის Ukraine Support Loan-ის (USL) თავდაცვის კომპონენტით ფინანსდება. 2026 წელს სავაჭრო დეფიციტი, ICU-ს პროგნოზით, 87,4 მილიარდ დოლარამდე (მთლიანი შიდა პროდუქტის 38,8%) გაიზრდება, 2027 წელს კი 74,3 მილიარდ დოლარამდე (32,2%) შემცირდება.
მიუხედავად მნიშვნელოვანი შეფერხებებისა, ICU ვარაუდობს, რომ პრივილეგირებული გარე დაფინანსება 2027 წლის ბოლომდე საგარე ანგარიშების დეფიციტის დასაფარად საკმარისი იქნება და ეროვნულ ბანკს სავალუტო ბაზრისა და კურსის კონტროლისთვის საკმარისი რესურსი ექნება. ეროვნული ბანკის რეზერვები 2026 წელს 59,7 მილიარდ დოლარამდე გაიზრდება (2025 წლის 57,3 მილიარდიდან), 2027 წელს კი 53,2 მილიარდამდე შემცირდება. 2026 წლის მეოთხე კვარტალში სახელმწიფო ბიუჯეტის მდგომარეობა, ანალიტიკოსების აზრით, კონტროლს შიგნით დარჩება, მაგრამ 2027 წელს მთავრობას ბიუჯეტის დეფიციტის დასაფარად დამატებით 20–25 მილიარდი დოლარის მოძიება დასჭირდება. მათი შეფასებით, საშუალოვადიან პერსპექტივაში სამშვიდობო შეთანხმების დადება არ არის მოსალოდნელი, თუმცა რუსეთის ტერიტორიული მიღწევები ძალიან შეზღუდული დარჩება. Dragon Capital-მაც გააუარესა თავისი მაკროეკონომიკური პროგნოზი: 2026 წლისთვის ახლა 0,5%-იან, 2027 წლისთვის კი 1%-იან ვარდნას ელოდება, ხოლო ივნისამდე 2026 წლისთვის 1,5%-იან, 2027 წლისთვის კი 0,5%-იან ზრდას პროგნოზირებდა.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინული მედიის ცენტრალური ფოკუსი შიდა შედეგებზეა — რუსული დარტყმები მრეწველობასა და ინფრასტრუქტურაზე, შავი ზღვის გზების ბლოკადა, ამით გამოწვეული პირდაპირი ბიზნესზარალი და მათი გადაცემა ლოგისტიკის გაძვირებასა და საწვავის ფასებში, რაც ინფლაციას ასული ეკონომიკური გაურკვევლობის ფონზე კიდევ უფრო ამძაფრებს.
კონტექსტი
ომის ათწლეულის განმავლობაში უკრაინის ეკონომიკის სტრუქტურა შეიცვალა — მნიშვნელოვნად გაიზარდა მომსახურების სექტორისა და თავდაცვის მრეწველობის წილი. რუსეთის მიერ შავი ზღვის სატრანსპორტო კორიდორების ბლოკადა ექსპორტს ამცირებს და ლოგისტიკურ ხარჯებს ზრდის. იმპორტი, თავის მხრივ, იმიტომ იზრდება, რომ მთავრობა USL-ის თავდაცვის კომპონენტით დაფინანსებულ იარაღსა და კომპლექტურ ნაწილებს ყიდულობს. მიუხედავად მნიშვნელოვანი შეფერხებებისა, პრივილეგირებული გარე დაფინანსება 2027 წლის ბოლომდე საგარე ანგარიშების დეფიციტის დასაფარად საკმარისი იქნება. ICU საშუალოვადიან პერსპექტივაში სამშვიდობო შეთანხმებას არ ვარაუდობს და რუსეთის ტერიტორიულ მიღწევებს ძალიან შეზღუდულად მიიჩნევს.