კორეცკი და დომბროვსკისი საქართველოს ფინანსურ საჭიროებებზე ვიდეოკონფერენციაზე იმსჯელეს

რატომ არის მნიშვნელოვანი

ეს საუბარი ეხება იმას, თუ როგორ დაფარავს ევროკავშირი უკრაინის ბიუჯეტისა და თავდაცვის საჭიროებების მნიშვნელოვან ნაწილს 2026-2027 წლებში, რაც გადამწყვეტია უკრაინის საომარი დაფინანსებისთვის. 90 მილიარდი ევროს სესხი უკრაინის მხარდაჭერის უმსხვილესი ცალკეული მექანიზმია; მისი გამოყოფა დამოკიდებულია რეფორმების განხორციელებასა და ვერხოვნა რადას მიერ კონკრეტული კანონმდებლობის მიღებაზე. გაყინული რუსული აქტივები, რომელიც კორეცკიმ წამოაყენა და რომელიც ევროკომისიამ დღის წესრიგში დაადასტურა, პოტენციურად ტრანსფორმაციული, მაგრამ პოლიტიკურად საკამათო დამატებითი დაფინანსების წყაროა. საუბარმა ასევე აჩვენა უკრაინისა და ევროკავშირის შეთანხმება, რომ სხვა საერთაშორისო პარტნიორებმაც, მათ შორის აშშ-მა და ნორვეგიამ, უნდა გაზარდონ როგორც ბიუჯეტური, ასევე თავდაცვითი დახმარება.

რა მოხდა

7 სექტემბერს უკრაინის პრემიერ-მინისტრმა სერგიი კორეცკიმ ევროკომისიის ეკონომიკის კომისარ ვალდის დომბროვსკისთან ვიდეოკონფერენცია გამართა. საუბარი 11:00 ბრიუსელის დროით (12:00 კიევის დროით) დაიგეგმა და დაახლოებით 30 წუთი უნდა გრძელებულიყო. მხარეებმა სამი ძირითადი საკითხი განიხილეს: უკრაინის ფინანსური საჭიროებები 2026-2027 წლებში, 90 მილიარდ ევროს სესხის პროგრამის ფარგლებში დაფინანსების გასაღებად საჭირო რეფორმების განხორციელება და 2027 წლისთვის უკრაინის ფინანსური სტრატეგიის მომზადება.

ევროკომისიის პრესსპიკერმა ბალაჟ უივარიმ ბრიუსელში ჟურნალისტებთან საუბრისას განაცხადა, რომ კომისია ჯერ კიდევ აფასებს პრობლემის მასშტაბს და კონკრეტული თანხის დასახელება ნაადრევია. მისი თქმით, ტექნიკური კონსულტაციები მომდევნო დღეებსა და კვირეებში გაგრძელდება. უივარიმ ასევე აღნიშნა, რომ უკრაინამ ოფიციალური მოთხოვნა არ გამოუგზავნია 2027 წლისთვის განკუთვნილი სესხის ნაწილის 2026 წელს დროზე ადრე გამოყოფის შესახებ.

კორეცკიმ საუბრისას წამოაყენა გაყინული რუსული აქტივების გამოყენების საკითხი; დომბროვსკისმა დაადასტურა, რომ ეს საკითხი ევროკომისიის დღის წესრიგში რჩება, თუმცა ამჟამად კომისია ფოკუსირებულია უკვე შეთანხმებული ფინანსური გეგმების შესრულებაზე. მხარეები შეთანხმდნენ, რომ სხვა საერთაშორისო პარტნიორებმაც უნდა გაზარდონ უკრაინისთვის ბიუჯეტური და თავდაცვითი დახმარება; უივარიმ ამის მაგალითად ნორვეგიის მიერ 2027 წლისთვის 9 მილიარდი დოლარის გამოყოფის შესახებ განცხადება მოიყვანა.

კორეცკიმ ასევე აღნიშნა, რომ მთავრობა გეგმავს სრულად გამოიყენოს უკრაინის გეგმით და მაკროფინანსური დახმარების მემორანდუმით გათვალისწინებული რესურსები, საჭირო სამთავრობო გადაწყვეტილებები 1 ნოემბრისთვის იგეგმება. მან ხაზი გაუსვა რუსეთზე ზეწოლის გაძლიერების აუცილებლობას და უკრაინის ევროკავშირში გაწევრიანების უპირობო პრიორიტეტს. დომბროვსკისი 8 სექტემბერს შეხვედრას გეგმავდა მსოფლიო სავალუტო ფონდის მმართველ დირექტორ კრისტალინა გეორგიევასთან, მისი მისიის შედეგების განსახილვად.

როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები

უკრაინული მედია საუბარს პირველ რიგში კიევის მიერ ევროკავშირის მხარდაჭერის შენარჩუნებისა და შესაძლო დაჩქარების კონტექსტში წარმოაჩენს, განსაკუთრებით 27 მილიარდი ევროს ოდენობის თავდაცვის ბიუჯეტის დეფიციტის, 90 მილიარდი ევროს სესხის ტრანშების დაჩქარებისა და გაყინული რუსული აქტივების გამოყენების საკითხებზე ფოკუსირებით. ცნობებში გამოკვეთილია შიდა საკანონმდებლო შეფერხებები, კერძოდ, ვერხოვნა რადას მიერ საერთაშორისო გზავნილების დაბეგვრის შესახებ კანონპროექტის მიღების ჩავარდნა 1 სექტემბერს, რაც ევროკავშირის მაკროფინანსური დახმარების ტრანშების გამოყოფას შეუშლის ხელს. უკრაინული გამოცემები პრემიერ-მინისტრის მიერ დასმულ საკითხებს შორის ასახელებენ არა მხოლოდ ფინანსებს, არამედ რუსეთზე სანქციურ ზეწოლას და ევროკავშირთან მოლაპარაკებების დარჩენილი კლასტერების რაც შეიძლება სწრაფ გახსნას.

სად განსხვავდება გაშუქება

წყაროებს შორის ერთი განსხვავება ეხება ევროკავშირის სესხის პროგრამის ვალუტას: უკრინფორმი 90 მილიარდ დოლარად და ბიუჯეტის 27 მილიარდიან დოლარიან დეფიციტად ასახელებს, ხოლო ევროპეისკა პრავდა, უკრაინსკა პრავდა და რადიო სვობოდა იმავე თანხებს 90 მილიარდ ევროდ და 27 მილიარდ ევროდ მოიხსენიებენ. მეორე განსხვავება უკრაინის ფინანსური საჭიროებების შეფასებებშია: საფინანსო სამინისტრო 2026 წლისთვის სახელმწიფო ბიუჯეტის დეფიციტს 16 მილიარდ ევროდ აფასებს, ხოლო ეროვნული ბანკი გარე დაფინანსების საჭიროებას 12,7 მილიარდ დოლარად.

კონტექსტი

ევროკავშირის 90 მილიარდ ევროს სესხის პროგრამა უკრაინისთვის ტრანშებად ხორციელდება; 24 აგვისტოს ევროკომისიამ ამ პროგრამის ფარგლებში 6,1 მილიარდი ევროს სამხედრო შესყიდვა დაამტკიცა. 2026 წლის ბოლოსთვის ევროკავშირმა პროგრამის ფარგლებში უკრაინას დაახლოებით 20 მილიარდი ევრო უნდა გადაურიცხოს, შემდგომი ტრანშები კი მომდევნო კვირეებშია მოსალოდნელი. ევროკომისია აღნიშნავს, რომ 90 მილიარდი ევრო მხოლოდ ორ მესამედს ფარავს უკრაინის 2026-2027 წლების საჭიროებებიდან. უკრაინის ფინანსთა მინისტრმა სერგიი მარჩენკომ შესთავაზა გაყინული რუსული აქტივების ევროკავშირის იურისდიქციაში გადაცემა და ბელგიის იურისდიქციიდან გამოყვანა, რაც შეამცირებს რისკებს ცალკეული წევრი ქვეყნებისთვის; წინა წლის დეკემბერში საბჭოში ამგვარი წინადადების მხარდაჭერა არ იყო საკმარისი, ხოლო შვედეთმა, ნიდერლანდებმა, ესპანეთმა და პოლონეთმა ევროკომისიას მოუწოდეს განაახლოს მუშაობა ამ მექანიზმზე. 2026 წლისთვის უკრაინის გარე დაფინანსების გეგმა დაახლოებით 45 მილიარდ დოლარს შეადგენს, რომელთაგან დაახლოებით 11,6 მილიარდი უკვე გამოიყო. 31 აგვისტოს „ხალხის მსახურის" ფრაქციის დეპუტატებმა ბიუჯეტის სიტუაცია პრემიერ-მინისტრ კორეცკისთან და ფინანსთა მინისტრ მარჩენკოსთან განიხილეს; პარლამენტის ბიუჯეტის კომიტეტის თავმჯდომარე როქსოლანა პიდლასას თქმით, წლის ბოლომდე უკრაინას კიდევ 29,5 მილიარდი დოლარის საერთაშორისო დახმარების მოზიდვა სჭირდება და საერთაშორისო პროგრამების ფარგლებში მინიმუმ 36 ვალდებულება დროულად არ შესრულებულა. 1 სექტემბერს საერთაშორისო გზავნილების დაბეგვრის შესახებ კანონპროექტმა ვერხოვნა რადაში საჭირო 226 ხმა ვერ მიიღო, რამაც, ევროკომისიის გაფრთხილებით, შესაძლოა შეაფერხოს 3,7 მილიარდი ევროს მაკროფინანსური დახმარების გამოყოფა ადრეულ შემოდგომაზე. უკრაინის მთავრობამ ვერხოვნა რადაში ოთხი კანონპროექტი წარადგინა, რომელიც საერთაშორისო ვალდებულებების შესრულებისთვის და გარე დაფინანსების მოსაზიდად, მათ შორის მაკროფინანსური დახმარების მესამე 1,45 მილიარდი ევროს ტრანშის მისაღებად არის საჭირო. დომბროვსკისი 8 სექტემბერს მსოფლიო სავალუტო ფონდის მმართველ დირექტორ კრისტალინა გეორგიევასთან შეხვედრას გეგმავდა მისი მისიის შედეგების განსახილვად; ევროკავშირის მაკროფინანსური დახმარების პროგრამა მჭიდროდ არის დაკავშირებული უკრაინაში მიმდინარე მსოფლიო სავალუტო ფონდის პროგრამასთან.