ევროპის ადამიანის უფლებების სასამართლომ უკრეკა უკრაინას პასუხისმგებლობა კატერინა განციუკის საქმეზე

რატომ არის მნიშვნელოვანი

გადაწყვატილება სახელმწიფო პასუხისმგებლობას დადстанаს არა მხოლოდ დასაქმებულების, არამედ ასევე უკრაინის ვალსარბებისა და გამოძიების დაუსრულებლობის қისაკენ. ესპლ-ის გადაწყვატილებით, მიუხედავად იმისა, რომ ეროვნული გამოძიების შედეგად დადასტურდა ორგანიზატორებისა და დამსაწყურებელების დასასდენები, საქმეში საკმაოდ რეალური მტკიცებულებები მოქმედებისა და სახელმწიფო ძალის გამოყენებას ან გამოყენების გადაჭარბებას კარგას გამოყენება და უკრაინა სახელმწიფო პასუხისმგებლობას უნდა უზრდოს. ესსპლ-ის გადაწყვატილება განციუკის ოჯახისა და მის მხარდაჭერთა მტკიცებულებას ამსტრონіштує належний уточнення: вона стосується нападу на ґанзюк та її роль у демократичному контролі, але не визначає остаточної кримінальної відповідальності конкретних осіб.

რა მოხდა

ევროპის ადამიანის უფლებების სასამართლომ 5 ნოემბერს გამოაქვეყნა გადაწყვატილება საქმეში „განციუკი და სხვები უკრაინის წინააღმდეგ“. სასამართლომ ერთხმავილად აღიარა სარჩელი და დაადგინა, რომ უკრაინამ დაარღვენა მე-2 სტატია, რომელიც უფლებას არსებობს ცხოვრებაზე, და მე-10 სტატია, რომელიც უზრდუნს აზრის გამოთავასების უფლებას. სასამართლომ შეტევა მას სრულ და ფასირებულ ოპერაციად შ characterized, რომლის მიზანი იყო საზეორნო კონტროლის ფუნქციის განხორციელების გამო განციუკის დაყრუბა. მასობნის უფლების დარღვევა встановлено як у матеріальному аспекті, так й у процесуальному, оскільки національне розслідування не перевірило достатньо ретельно можливу причетність інших посадовців.

Україна має сплатити 40 000 євро моральної шкоди батькам Катерини Гандзюк Віктору та Надії Гандзюк спільно, а також 40 000 євро її партнеру Сергію Денисову. Щодо судових витрат у матеріаліалах є розбіжність: поряд з 4 000 євро загалом є також твердження про 4 000 євро кожному з трьох заявників, що становить 12 000 євро. Виплати мають бути здійснені протягом трьох місяців. Суд зазначив, що рішення не визначає індивідуальної кримінальної відповідальності Владислава Мангера та Олексія Левіна.

როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები

Українські джерела наголошують на порушенні статті 2 та статті 10 ЄКПЛ, державній відповідальності за напад і зв’язку вчиненого зі зловживанням державною владою. Окремо висвітлюється процедурна критика: розслідування виявило й засудило організаторів та виконавців, але недостатньо перевірило можливу причетність інших посадовців. Повідомляється, що у 2026 році головуюча суддя пішла у відставку, через що апеляційний розгляд справи Мангера та Левіна може початися заново. Адвокатка родини Гандзюк зазначає, що рішення ЄСПЛ не розкриває питання про всіх можливих замовників нападу, а строки давності у кримінальній справі спливають у 2028 році.

სად განსხვავდება გაშუქება

Заявники вважали, що українські органи влади не провели незалежне, ефективне та своєчасне розслідування і не встановили всіх організаторів нападу. Уряд стверджував, що розслідування було всебічним і завершилося засудженням безпосередніх виконавців, посередників та організаторів, а сам напад не можна приписати державі. Друга позиція: уряд пояснював дії Мангера особистою неприязню до Гандзюк і стверджував, що вони не пов’язані зі здійсненням владних повноважень; ЄСПЛ натомість установив достатньо вагомі докази тісного зв’язку нападу зі здійсненням або зловживанням державною владою.

კონტექსტი

კატერინა განციუკი თანამდებობის მუქათამცველი და ანტიკორუფციული აქტივისტი იყო. 31 ივლისს 2018 წელს მას სახლის შესასვლელთან, ხერსონში კონცენტრირებული გორმუნდათა მჟარავად მონსევს, რის შედეგადაც მიღ tivის ოპიკის მასობნის დაახლოებით 40% დაზარალა. 4 ნოემბერს 2018 წელს განციუკი გარდაიცვალა კიევში თითქმის სამი თვის лікування და მრავალი ოპერაციის შედეგად. 2019 წელს უკრაინის სასამართლოებმა საქმეში დაიდვა სამი წელი პატირების გამოც, 2023 წელს კიევის დნიპროს რайонუმი სასამართლომ ვლადისლავ მანგერს და ოლექსი ლევინს შეასწირა თითოეულს 10 წლის ცალკაცებ Asi аɪ. ეს გადაწყვატილება მოქმედებათა მხრიდან დარჩა განუყოფიარია.