უკრაინის სახელმწიფო გამოძიების ბიუროს დირექტორმა ჟურნალისტებს ძმის ქონებაზე კითხვებზე პასუხი პირველად გასცა
უკრაინის სახელმწიფო გამოძიების ბიუროს (ДБР) დირექტორმა ოლექსი სუხაჩოვმა 8 ოქტომბრის დილით კიევის სოლომიანსკის რაიონში სპორტდარბაზზე ჟურნალისტ Slidstvo.Info-სთან საუბარში პირველად უპასუხა ძმის, ოლექსანდრე სუხაჩოვის სახელზე ხარკივში 143 ბინისა და ოფისის შეძენასთან დაკავშირებულ ჟურნალისტურ გამოძიებას. მან ინფორმაცია უარყო და ჟურნალისტებს ძმასთან მიმართვა ურჩია. საუბრის დროს შავ ტანსაცმელში გამოწყობილმა უცნობმა პირებმა ჟურნალისტის გადაღებას ხელი შეუშალეს. გამოძიების პუბლიკაცია პეჩერსკის რაიონის სასამართლომ ივლისში აკრძალა, რასაც „ინიციატივა 143“-ის სახით მრავალმა უკრაინულმა მედიამ ერთობლივი პუბლიკაციით უპასუხა. 23 სექტემბერს კიევის სააპელაციო სასამართლომ აკრძალვა გააუქმა.
მთავარი მომენტები
- ДБР-ის დირექტორმა ოლექსი სუხაჩოვმა 8 ოქტომბრის დილით პირველად ისაუბრა ჟურნალისტებთან ძმის, ხარკიველი ბიზნესმენ ოლექსანდრე სუხაჩოვის 143 უძრავი ქონების ობიექტზე
- სუხაჩოვმა განაცხადა, რომ ინფორმაცია „არ შეესაბამება რეალობას“, და ჟურნალისტებს ძმასთან მიმართვა ურჩია
- საუბრისას შავ ტანსაცმელში მყოფმა უცნობმა პირებმა, რომელთაგან ერთმა თავი სამართალდამცავად წარადგინა, Slidstvo.Info-ს ჟურნალისტ ოლეჰ კოტიუჟანსკის გადაღებას ხელი შეუშალეს
- 6 ივლისს პეჩერსკის რაიონის სასამართლოს მოსამართლე სერჰიი ვოვკმა Slidstvo.Info-სა და ЦПК-ს გამოძიების გამოქვეყნება აუკრძალა; 22 ივლისს მოსამართლემ ბანის მოხსნის მოთხოვნა უარყო
- 16–17 ივლისს რვა უკრაინულმა მედიამ „ინიციატივა 143“-ის ფარგლებში მასალა ერთდროულად გამოაქვეყნა; სამ დღეში მას თითქმის 4 მილიონი ნახვა ჰქონდა
- 23 სექტემბერს კიევის სააპელაციო სასამართლომ პეჩერსკის სასამართლოს გადაწყვეტილება გააუქმა
- Reporters Without Borders-მა და International Press Institute-მა პუბლიკაციის აკრძალვა დაგმეს; უკრაინულმა სამოქალაქო საზოგადოებამ, მათ შორის Media Movement-მა, ჟურნალისტებზე სისტემური ზეწოლის ნიშნებზე შეშფოთება გამოთქვა
რატომ არის მნიშვნელოვანი
ეს შეხვედრა უკრაინის ერთ-ერთი უმთავრესი სამართალდამცავი ორგანოს ხელმძღვანელის პირველი პირდაპირი კომენტარია მისი ოჯახის წევრის სახელზე არაბაზრნულ ფასად 143 უძრავი ქონების ობიექტის შეძენის შესახებ. გამოძიების პუბლიკაციის წინა სასამართლო აკრძალვამ მრავალმა უკრაინულმა მედიამ „ინიციატივა 143“-ის ფარგლებში ერთობლივად უპასუხა, რაც საერთაშორისო პრესის თავისუფლების ორგანიზაციების რეაგირებასთან ერთად — ჟურნალისტური გამოძიებების სასამართლო ცენზურის საკითხს აყენებს. გარდა ამისა, შავ ტანსაცმელში მყოფმა უცნობმა პირებმა, რომელთაგან ერთმა თავი სამართალდამცავად წარადგინა, ჟურნალისტის გადაღებას ფიზიკურად შეუშალეს ხელი, რაც ჟურნალისტებზე ზეწოლის ნიშანია.
რა მოხდა
8 ოქტომბრის დილით, კიევის სოლომიანსკის რაიონში საჯარო სპორტდარბაზზე, Slidstvo.Info-ს ჟურნალისტმა ოლეჰ კოტიუჟანსკიმ უკრაინის სახელმწიფო გამოძიების ბიუროს (ДБР) დირექტორ ოლექსი სუხაჩოვს მიმართა კითხვით, თუ როგორ შეიძინა მისმა ძმამ, ხარკიველმა ბიზნესმენმა ოლექსანდრე სუხაჩოვმა, ხარკივში 143 ბინა და ოფისი. ეს იყო დირექტორის პირველი პუბლიკური კომენტარი აღნიშნულ გამოძიებაზე. სუხაჩოვმა ინფორმაცია უარყო და განაცხადა, რომ ის „არ შეესაბამება რეალობას“; ჟურნალისტებს ურჩია, მიმართონ ძმას, რადგანაც „რა შუაშია ის ამაში“. მან ასევე თქვა, რომ ჟურნალისტები მის პირად სივრცეში შედიოდნენ, როცა ის სპორტით იყო დაკავებული, და დასძინა: „დამინგრიეთ მთელი ვარჯიში, სამუშაო განწყობა…“. შეხვედრის დროს სუხაჩოვის გარშემო შავ ტანსაცმელში გამოწყობილმა უცნობმა პირებმა კოტიუჟანსკის გადაღებას ხელი შეუშალეს; ერთმა მათგანმა თავი სამართალდამცავ ორგანოს თანამშრომლად წარადგინა, დაბლოკა გზა, ტელეფონის დაწყობა მოსთხოვა და ჟურნალისტს ხელით გადააგდო. გამოძიება, რომელიც Slidstvo.Info-მ და ЦПК-მ (ანტიკორუფციული სამოქმედო ცენტრმა) მოამზადეს, შეეხება 143 ბინისა და ოფისის შეძენას ბალანსურ ფასად, რაც ბაზრის ფასს მნიშვნელოვნად ჩამოუვალს მიეკუთვნება; 2018 წლის ივლისში ოლექსანდრე სუხაჩოვმა 30 ბინა ერთ ხარკივის საცხოვრებელ კომპლექსში 24 000–49 000 გრივნად შეიძინა (დაახლოებით 932–1 856 დოლარი მაშინდროინდელი კურსით). ქონება შეიძინა კომპანია LLC „Parkovyi-2“-გან, რომელიც, გამოძიების თანახმად, სქემით — არასაცხოვრებელი შენობების რეკონსტრუქცია — კომპლექსებს შესაბამისი ნებართვების გარეშე აშენებდა და მოგვიანებით ДБР-ის ყურადღების ცენტრში მოექცა, თუმცა დეველოპერის მიმართ ბრალდება არ წარუდგენია. 6 ივლისს, პუბლიკაციის მომზადების დღეს, პეჩერსკის რაიონის სასამართლოს მოსამართლე სერჰიი ვოვკმა ჟურნალისტებს მასალის გამოქვეყნება აუკრძალა; 22 ივლისს მან ЦПК-ს და Slidstvo.Info-ს აკრძალვის მოხსნის მოთხოვნა უარყო. 16–17 ივლისს რვა უკრაინულმა მედიამ „ინიციატივა 143“-ის ფარგლებში მასალა ერთდროულად გამოაქვეყნა, რასაც შემდგომში სხვა გამოცემებიც შეუერთდნენ; სამ დღეში მას თითქმის 4 მილიონი ნახვა ჰქონდა. 23 სექტემბერს კიევის სააპელაციო სასამართლომ პეჩერსკის სასამართლოს გადაწყვეტილება გააუქმა.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინული მედია ყურადღებას ამახვილებს Slidstvo.Info-სა და ДБР-ის დირექტორს შორის პირდაპირ, კამერის წინ გამართულ შეხვედრაზე, სადაც სუხაჩოვი ჟურნალისტურ შეკითხვებს თავის შეკითხვებით და ძმასთან მიმართვის რჩევით პასუხობს, ხოლო შავ ტანსაცმელში მყოფი უცნობი პირები ჟურნალისტის გადაღებას ფიზიკურად უშლიან ხელს. ჟურნალისტური ტონი ასევე მოსამართლე სერჰიი ვოვკის მიერ 6 ივლისს გამოტანილ წინასწარ გამოქვეყნების აკრძალვას, „ინიციატივა 143“-ის ფარგლებში მრავალმა გამოცემაში ერთდროულ პუბლიკაციას და უკრაინული სამოქალაქო საზოგადოების, მათ შორის Media Movement-ის, განცხადებებს ეხმიანება, რომლებიც სამართალდამცავი ორგანოების მხრიდან გამომძიებელ ჟურნალისტებზე სისტემური ზეწოლის ნიშნებზე საუბრობენ. სათაურებში ხშირად ციტირდება სუხაჩოვის საკუთარი სიტყვები („დამინგრიეთ ჩემი ვარჯიში/განწყობა“), რაც ჟურნალისტების მიმართ მისი დისმისიური დამოკიდებულების ხაზგასასმელად გამოიყენება.
როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები
საერთაშორისო პრესის თავისუფლების ორგანიზაციები, კერძოდ Reporters Without Borders და International Press Institute, პუბლიკაციის წინა სასამართლო აკრძალვას გამოხმაურდნენ: Reporters Without Borders-მა ხაზი გაუსვა, რომ სამართლებრივი სისტემა არ უნდა გამოყენებულიყო საზოგადოებრივი ინტერესის გამოძიებების ცენზურისთვის, ხოლო International Press Institute-მა მოსამართლე ვოვკის გადაწყვეტილება მკაცრად დაგმო. ეს რეაგირება უკრაინის შიდა მედიაგარემოს ფარგლებს გარეთ, ჟურნალისტური გამოძიების სასამართლო შეზღუდვის ფაქტის საერთაშორისო კონტექსტში ჩასმას ემსახურება.
სად განსხვავდება გაშუქება
წყაროები ერთმანეთს ერთ დეტალში ეთითებიან: ერთი გამოცემის მიხედვით, 2018 წელს ერთი ბინის ფასი 25 000–50 000 გრივნა იყო, ხოლო სხვების მიხედვით — 24 000–49 000 გრივნა (ორივე შემთხვევაში დაახლოებით 932–1 856 დოლარი მაშინდროინდელი კურსით). გარდა ამისა, „ინიციატივა 143“-ს შემოერთებულ მედიათა რაოდენობაზეც მონაცემები განსხვავდება: ერთი წყაროს ცნობით 17 უკრაინული მედია ჩაერთო, მეორეს მიხედვით — რვა, ხოლო კიდევ ერთი ვერსიით — საწყის რვას შემდეგ კიდევ 19 გამოცემა დაემატა.
კონტექსტი
გამოძიების თანახმად, 2018 წლის ივლისში ოლექსანდრე სუხაჩოვმა ხარკივის ერთ-ერთ საცხოვრებელ კომპლექსში 30 ბინა შეიძინა 24 000–49 000 გრივნად ერთეულზე (დაახლოებით 932–1 856 დოლარი მაშინდროინდელი კურსით), რაც ბაზრის ფასს მნიშვნელოვნად ჩამოუვალი იყო. ამ შენაძენს LLC „Parkovyi-2“-სთან აკავშირებენ, რომელიც, ჟურნალისტური მასალის მიხედვით, სქემით — არასაცხოვრებელი შენობების რეკონსტრუქცია — საცხოვრებელ კომპლექსებს შესაბამისი ნებართვების გარეშე აშენებდა; მოგვიანებით ეს კომპანია ДБР-ის ყურადღების ცენტრში მოექცა, თუმცა ბრალდება არ წარუდგენია. 6 ივლისს, როცა ჟურნალისტები და ЦПК მასალას გამოსაქვეყნებლად ამზადებდნენ, პეჩერსკის რაიონის სასამართლოს მოსამართლე სერჰიი ვოვკმა Slidstvo.Info-სა და ЦПК-ს გამოქვეყნება აუკრძალა. 16–17 ივლისს რვა უკრაინულმა მედიამ მასალა ერთდროულად გამოაქვეყნა „ინიციატივა 143“-ის ფარგლებში; შემდგომში სხვა გამოცემებიც შეუერთდნენ და სამ დღეში მას თითქმის 4 მილიონი ნახვა დაუგროვდა; 23 სექტემბერს კიევის სააპელაციო სასამართლომ აკრძალვა გააუქმა.