კიევის სააპელაციო სასამართლომ გააუქმა ჟურნალისტური გამოძიების გამოქვეყნების აკრძალვა დბრ-ის უფროსის ძმის ქონების შესახებ
კიევის სააპელაციო სასამართლომ გააუქმა პეჩერსკის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომელიც კრძალავდა „სლიდსტვო.ინფოსა“ და ანტიკორუფციული ცენტრის (ЦПК) ერთობლივი გამოძიების გამოქვეყნებას 143 უძრავ ობიექტზე ხარკოვში, რომლებიც ეკუთვნის სახელმწიფო გამოძიების ბიუროს (ДБР) უფროს ოლექსიი სუხაჩოვის ძმას, ოლექსანდრე სუხაჩოვს. თავდაპირველი აკრძალვა ივლისში მოსამართლე სერჰიი ვოვკმა გამოსცა. აკრძალვის მიუხედავად, რვა უკრაინულმა მედიამ „ინიციატივა 143“-ის ფარგლებში მასალა ერთდროულად გამოაქვეყნა.
მთავარი მომენტები
- კიევის სააპელაციო სასამართლომ გააუქმა პეჩერსკის რაიონული სასამართლოს აკრძალვა „სლიდსტვო.ინფოსა“ და ЦПК-ის ერთობლივი გამოძიების გამოქვეყნებაზე.
- გამოძიება ეხება 143 ბინასა და ოფისს ხარკოვის კომპლექსებში „IT-პარკ მანუფაქტურა“ და „ურბან სიტი“, რომლებიც დბრ-ის უფროს ოლექსიი სუხაჩოვის ძმას, ოლექსანდრე სუხაჩოვს, ეკუთვნის.
- თავდაპირველი აკრძალვა ივლისში პეჩერსკის რაიონული სასამართლოს მოსამართლე სერჰიი ვოვკმა გამოსცა; ЦПК-მა ეს გადაწყვეტილება „ნებაყოფლობით“ და მომავალი გამოძიებების ასაკრძალად ინსტრუმენტის გამოცდად შეაფასა.
- ოლექსანდრე სუხაჩოვმა 143 ბინა 2018–2020 წლებში ბალანსურ ფასად, 20 000–50 000 გრივნად შეიძინა, რაც ჟურნალისტებმა ბაზრის ფასთან შედარებით მკვეთრად დაბალ და ზოგ შემთხვევაში სმარტფონის ფასის დონეზე შეაფასეს.
- 2022 წლის დეკემბერში „სტროი სიტის“ საქმე დბრ-ის მთავარ საგამოძიებო სამმართველოს გადაეცა, რომელსაც იმ დროს ოლექსიი სუხაჩოვი ხელმძღვანელობდა; ბრალდება არავის წარუდგენია და 2025 წლის აგვისტოში საქმე ეროვნულ პოლიციას გადაეცა, სადაც საბოლოოდ დაიხურა.
- აკრძალვის მიუხედავად, „ინიციატივა 143“-ის ფარგლებში რვა უკრაინულმა მედიამ მასალა ერთდროულად გამოაქვეყნა; მოგვიანებით კიდევ 19 გამოცემამ და ორგანიზაციამ შეუერთდა.
- მედიაიურისტმა ოკსანა მაქსიმენიუკმა, რომელიც „სლიდსტვო.ინფოს“ ინტერესებს იცავდა, აკრძალვის გაუქმება მნიშვნელოვნად შეაფასა სიტყვის თავისუფლების დაცვის თვალსაზრისით.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
კიევის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ჟურნალისტურ გამოძიებაზე წინასწარი შეზღუდვის მოხსნის თვალსაზრისით მნიშვნელოვანი პრეცედენტია უკრაინისთვის. ЦПК-ის შეფასებით, თავდაპირველი აკრძალვა მიზნად სწორედ ამ ინსტრუმენტის „გამოცდას“ ისახავდა, ამიტომ მისი გაუქმება შეიძლება შეაჩეროს მომავალი მცდელობები, განსაკუთრებით რეზონანსული ანტიკორუფციული ჟურნალისტიკის წინააღმდეგ. ამავდროულად, საქმე აშკარა კონფლიქტ ინტერესს ასახავს: უმაღლესი სამართალდამცავი ორგანოს უფროსის ძმამ 143 ბინა ბაზრის ფასზე მკვეთრად დაბალ, ბალანსურ ფასად შეიძინა, ხოლო „სტროი სიტის“ საქმე დბრ-მა გამოიძია ბრალდების წარდგენის გარეშე. აკრძალვის მიუხედავად, რვა უკრაინული მედიის ერთობლივმა პუბლიკაციამ („ინიციატივა 143“) მედიასოლიდარობის მკაფიო სიგნალი გაგზავნა.
რა მოხდა
კიევის სააპელაციო სასამართლომ გააუქმა პეჩერსკის რაიონული სასამართლოს 2026 წლის ივლისის გადაწყვეტილება, რომელიც კრძალავდა „სლიდსტვო.ინფოსა“ და ანტიკორუფციული ცენტრის ერთობლივი გამოძიების გამოქვეყნებას. გამოძიება 143 ბინასა და ოფისს ეხებოდა ხარკოვის კომპლექსებში „IT-პარკ მანუფაქტურა“ და „ურბან სიტი“, რომლებიც 2018–2020 წლებში დბრ-ის უფროს ოლექსიი სუხაჩოვის ძმამ, ოლექსანდრე სუხაჩოვმა, ბალანსურ ფასად, 20 000–50 000 გრივნად შეიძინა; ჟურნალისტებმა ეს ფასი ბაზრის ფასთან შედარებით მკვეთრად დაბალ და ზოგ შემთხვევაში სმარტფონის დონის ფასად შეაფასეს. თავდაპირველი აკრძალვა ივლისში მოსამართლე სერჰიი ვოვკმა გამოსცა, ЦПК-მ კი ეს გადაწყვეტილება „ნებაყოფლობით“ და მომავალი გამოძიებების აკრძალვის ინსტრუმენტის „გამოცდად“ შეაფასა. აკრძალვის მიუხედავად, „ინიციატივა 143“-ის ფარგლებში რვა უკრაინულმა მედიამ მასალა ერთდროულად გამოაქვეყნა, მოგვიანებით კიდევ 19 გამოცემამ და ორგანიზაციამ შეუერთდა. „სლიდსტვო.ინფოს“ ინტერესებს საქმეში მედიაიურისტი ოკსანა მაქსიმენიუკი იცავდა.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
ყველა წყარო უკრაინულენოვანი მედიაა, რომლებიც შიდა სასამართლო და ანტიკორუფციულ თემას აშუქებენ. მასალები გადაწყვეტილებას პრესის თავისუფლების გამარჯვებად ასახავს, მოსამართლე სერჰიი ვოვკის თავდაპირველ გადაწყვეტილებას „ნებაყოფლობითად“ მიიჩნევს და ЦПК-ის შეფასებას იმეორებს, რომ მიზანი სხვა გამოძიებების აკრძალვის ინსტრუმენტის გამოცდა იყო. განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა რვა მედიის სოლიდარობის ჟესტს „ინიციატივა 143“-ის ფარგლებში, რომელიც აკრძალვის მიუხედავად ერთობლივ პუბლიკაციაზე შეთანხმდა. ჟურნალისტები ხაზს უსვამენ პროცედურულ დეტალებს: კიევის სააპელაციო სასამართლომ პეჩერსკის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება გააუქმა.
სად განსხვავდება გაშუქება
წყაროები ერთმანეთს ორ დეტალში ეწინააღმდეგებიან. პირველი, აკრძალვის ცნობის თარიღი: ზოგიერთი მედია მხოლოდ 7 ივლისს ასახელებს, ზოგი კი 6–7 ივლისის ფანჯარას იძლევა. მეორე, ერთდროული პუბლიკაციის აღწერა: ნაწილი მას „ინიციატივა 143“-ის ფარგლებში რვა მედიის კოორდინირებულ ნაბიჯად წარმოაჩენს, ხოლო სხვები უფრო ზოგადად, „რამდენიმე უკრაინული მედიის, მათ შორის ბაბელის“, მიერ გამოქვეყნებაზე საუბრობენ.
კონტექსტი
ოლექსანდრე სუხაჩოვი ხარკოვიდანაა; 2007–2015 წლებში ის უძრავი ქონების გაქირავების სფეროში ფიზიკური პირი-მეწარმე იყო. 2018–2020 წლებში მან „სტროი სიტის“ მიერ აშენებულ ხარკოვის კომპლექსებში „IT-პარკ მანუფაქტურა“ და „ურბან სიტი“ 143 ბინა და ოფისი ბალანსურ ფასად, 20 000–50 000 გრივნად შეიძინა. 2021 წელს ეროვნულმა პოლიციამ „სტროი სიტის“ საქმეზე გამოძიება დაიწყო რვა საცხოვრებელ კომპლექსთან დაკავშირებით, სადაც ოლექსანდრე სუხაჩოვის კომპანიის ბეჭდები და ფინანსური დოკუმენტაცია აღმოაჩნდა. 2022 წლის დეკემბერში საქმე დბრ-ის მთავარ საგამოძიებო სამმართველოს გადაეცა, რომელსაც იმ დროს ოლექსიი სუხაჩოვი ხელმძღვანელობდა; ბრალდება არავის წარუდგენია და 2025 წლის აგვისტოში საქმე ეროვნულ პოლიციას დაუბრუნდა, სადაც საბოლოოდ დაიხურა. ოლექსიი სუხაჩოვი ხარკოვის იურიდიულ აკადემიის კურსდამთავრებულია, სამართალდამცავ კარიერას სბუ-ში იწყო, ხოლო ძმის მიერ ბინების შეძენის წლებში გენერალურ პროკურატურაში მუშაობდა და საგარეო დაზვერვის სამსახურში გაიარა სამხედრო სამსახური.