უკრაინის უმაღლესმა ანტიკორუფციუმმა სასამართლომ ყოფილ პრეზიდენტის მრჩეველს სცნო ბრალი უკრზალიზნიციის სქემაში
უკრაინის უმაღლესმა ანტიკორუფციუმმა სასამართლომ (ВАКС) დაამტკიცა ბრალდების აღიარების შეთანხმება ყოფილ პრეზიდენტის კანცელარიის მრჩეველ არტიომ შილოსთან. შილო ცნობილია დამნაშავედ ორგანიზებული ჯგუფის ხელმძღვანელობაში, რომელმაც 2022 წელს უკრზალიზნიციიდან ტრანსფორმატორების შესყიდვების გზით თანხები გაიტაცა. მას რვა წელი პატიმრობა შეეფარდა (სამწლიანი გამოსაცდელი ვადით გათავისუფლებული), 204 მილიონი ჰრივნიის ჯარიმა და 325 მილიონზე მეტი ჰრივნიის სპეციალური კონფისკაცია სამ კიევის ბინასთან ერთად.
მთავარი მომენტები
- ВАКС-მა 2026 წლის 13 ოქტომბერს დაამტკიცა ბრალდების აღიარების შეთანხმება ყოფილ პრეზიდენტის კანცელარიის მრჩეველ არტიომ შილოსთან
- შილოს რვა წელი პატიმრობა შეეფარდა, მაგრამ სსკ-ის მე-75 მუხლით სამწლიანი გამოსაცდელი ვადით გათავისუფლდა მსჯავრის მოხდისაგან
- შილოს 204 მილიონი ჰრივნიის ჯარიმა დაეკისრა, რომელიც ერთი წლის განმავლობაში კვარტალურად 51 მილიონი ჰრივნიით უნდა გადაიხადოს
- სასამართლომ 325,7 მილიონი ჰრივნიის სპეციალური კონფისკაცია გამოიყენა, ასევე სამი ბინა — 183,5 კვ.მ. და ორი 102,3 კვ.მ.
- შილო აღიარებულია დამნაშავედ სსკ-ის მუხლებით: ნაწილი 3 მუხლ 27, ნაწილი 5 მუხლ 191 და ნაწილი 3 მუხლ 209 (ქონების განსაკუთრებით დიდი ოდენობით ხელში ჩაგდების ორგანიზება და დანაშაულებრივი შემოსავლის ლეგალიზაცია)
- სქემა 2022 წლის ივნისიდან დეკემბრამდე მოქმედებდა: უკრზალიზნიციის კონტროლირებულმა ჩინოვნიკებმა წინასწარ შერჩეული კომპანია შეარჩიეს ტრანსფორმატორების მიმწოდებლად გაბერილ ფასებში
- ეს უკრზალიზნიციის „ბეკ-ოფისის" საქმეში უკვე მესამე ბრალდების აღიარების შეთანხმებაა; რეალტორ ოლექსანდრ ლისკოვაცკიმ და საბუ-ს თანამშრომელმა ოლექსანდრ კოვალჩუკმა უკვე გააფორმეს შეთანხმებები
რატომ არის მნიშვნელოვანი
საქმე პოლიტიკურად მგრძნობიარეა, რადგან ბრალდებული პრეზიდენტის კანცელარიის ყოფილი მრჩეველია, რაც ზელენსკის ადმინისტრაციისთვის დისკომფორტს ქმნის. სქემით სახელმწიფო რკინიგზას — ომის დროს მომუშავე უკრზალიზნიციას — დაახლოებით 95 მილიონი ჰრივნია წაართვეს. 325 მილიონ ჰრივნიაზე მეტი თანხისა და სამი კიევის ბინის კონფისკაცია უკრაინის ანტიკორუფციუმი პრაქტიკის ერთ-ერთი მასშტაბური აქტივების ჩამორთმევაა. შეთანხმება ბრალდებულს ავალდებულებს გამოძიებასთან თანამშრომლობას და „Повернись живим" ფონდში 80 მილიონი ჰრივნიის გადარიცხვას, რაც ამ ქეისს მიმდინარე ანტიკორუფციუმი კამპანიის ნაწილად აქცევს.
რა მოხდა
2026 წლის 13 ოქტომბერს უკრაინის უმაღლესმა ანტიკორუფციუმმა სასამართლომ (ВАКС) დაამტკიცა ბრალდების აღიარების შეთანხმება ყოფილი პრეზიდენტის კანცელარიის მრჩეველ არტიომ შილოსთან. შილო დამნაშავედ ცნეს უკრაინის სისხლის სამართლის კოდექსის მუხლებით: ნაწილი 3 მუხლ 27, ნაწილი 5 მუხლ 191 და ნაწილი 3 მუხლ 209. სასამართლომ რვა წელი პატიმრობა შეუფარდა, თუმცა სსკ-ის მე-75 მუხლის საფუძველზე სამწლიანი გამოსაცდელი ვადით გაათავისუფლა მსჯავრის მოხდისგან. შილოს ასევე სამი წლით აეკრძალა თანამდებობების დაკავება სამხედრო ფორმირებებსა და სამართალდამცავ ორგანოებში. შეთანხმებით მას 204 მილიონი ჰრივნიის ჯარიმა დაეკისრა, რომელიც ერთი წლის განმავლობაში, კვარტალურად 51 მილიონი ჰრივნიით უნდა გადაიხადოს. სასამართლომ გამოიყენა სპეციალური კონფისკაცია 325,7 მილიონი ჰრივნიის თანხაზე და სამ ბინაზე — 183,5 კვ.მ. და ორ 102,3 კვ.მ. ფართობის. ამავდროულად, შილოს პირად Mercedes-Benz-ზე დაკავება მოიხსნა. საქმე უკრზალიზნიციის სახელმწიფო რკინიგზის სახსრების განკარგვის „ბეკ-ოფისის" ეპიზოდს ეხება. გამოძიების ვერსიით, შილოს მიერ ხელმძღვანელობდა ორგანიზებული ჯგუფი, რომელმაც 2022 წლის ივნისიდან დეკემბრამდე უკრზალიზნიციის კონტროლირებული ჩინოვნიკების მეშვეობით წინასწარ შერჩეული კომპანია შეარჩია ელექტრული ტრანსფორმატორების მიმწოდებლად გაბერილ ფასებში. ამ კომპანიას ბელარუსის მოქალაქე აკონტროლებდა, რომელიც რუსეთთან კავშირებში იყო. ტრანსფორმატორები უზბეკეთში მწარმოებლისგან ბულგარეთში რეგისტრირებული ფირმა-ფარსის მეშვეობით შეიძინა და უკრზალიზნიციას თითქმის ორმაგ ფასში მიჰყიდა. შეთანხმება ითვალისწინებს 60 მილიონი ჰრივნიის ზიანის ანაზღაურებას და 80 მილიონი ჰრივნიის „Повернись живим" ფონდში გადარიცხვას. ვერდიქტი 30 დღეში შეიძლება გასაჩივრდეს სააპელაციო პალატაში.
სად განსხვავდება გაშუქება
წყაროებს შორის უთანხმოებაა უკრზალიზნიციისთვის მიყენებული ზიანის ოდენობაზე: ერთი ნაწილი 94,7 მილიონ ჰრივნიას ასახელებს, მეორე — 94,8 მილიონს, ზოგიერთი — დაახლოებით 95 მილიონს, NABU-ს/SAP-ის მიერ 2025 წლის 10 მარტის მდგომარეობით კი თითქმის 100 მილიონი ჰრივნია იყო დაფიქსირებული. კონფისკებული თანხის ოდენობაც განსხვავდება: უმეტესობა 325,7 მილიონ ჰრივნიას ასახელებს, Бабель კი 325,78 მილიონს.
კონტექსტი
საქმე ეხება 2021-2022 წლების მოვლენებს, როცა ორგანიზებულმა ჯგუფმა, სავარაუდოდ, უკრზალიზნიციის ჩინოვნიკებზე ზემოქმედებით წინასწარ შერჩეული მიმწოდებელი შეარჩია ელექტრული ტრანსფორმატორების შესასყიდად გაბერილ ფასებში. გამარჯვებულ კომპანიას, როგორც ცნობილია, ბელარუსის მოქალაქე აკონტროლებდა, რომელიც რუსეთთან კავშირებში იყო, და ის უზბეკეთში მწარმოებლისგან ბულგარეთში რეგისტრირებული ფირმა-ფარსის მეშვეობით შეძენილ ტრანსფორმატორებს უკრზალიზნიციას თითქმის ორმაგ ფასში ყიდდა. 2024 წლის 2 აპრილს NABU-მ და SAP-მა ჯგუფის გამოაშკარავება გამოაცხადეს; შილო 4 აპრილს დააკავეს და 30 მილიონი ჰრივნიის გირაოს გადახდის შემდეგ მალევე გაათავისუფლეს. შილო 2012 წლიდან საბუ-ში მსახურობდა, 2021 წელს სამსახურიდან გაათავისუფლეს და პრეზიდენტის კანცელარიის შტატგარეშე მრჩევლად იქცა; ჟურნალისტური გამოძიების თანახმად, ის პრეზიდენტის კანცელარიის თავმჯდომარის მოადგილე ოლეგ ტატაროვთან ახლო კავშირში მოიაზრებოდა. ამავე ეპიზოდში ორ სხვა ეჭვმიტანილს — რეალტორ ოლექსანდრ ლისკოვაცკის და საბუ-ს თანამშრომელ ოლექსანდრ კოვალიუკს — ბრალდების აღიარების შეთანხმებები უკვე გაუფორმდათ, ხოლო მეოთხე თანაორგანიზატორმა კონსტანტინ მელნიკმა მზაობა გამოთქვა, თუმცა სასამართლოს მიერ ჯერ დამტკიცებული არ არის.