ნაბუ-სა და სპა-ს სასამართლოში გადაცემულ საქმეში ევროსასამართლოს მეშვეობით 54,18 მლნ გრივნის მითვისებას ეჭვობენ
უკრაინის ეროვნულმა ანტიკორუფციულმა ბიურომ (ნაბუ) და სპეციალიზებულმა ანტიკორუფციულმა პროკურატურამ (საპ) სასამართლოში გადაცემული საქმე გულისხმობს 2013-2016 წლებში განხორციელებულ სქემას, რომლის დროსაც, გამოძიების ვერსიით, კერძო კომპანიებს შორის დავაში ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს (ევროსასამართლოს) შეცდომაში შეყვანის გზით სახელმწიფო ბიუჯეტიდან 54,18 მლნ გრივნა იქნა მითვისებული და ლეგალიზებული. მედია საქმის მთავარ ორგანიზატორად ყოფილ დეპუტატ გიორგი ლოჰვინსკის ასახელებს; თავად ნაბუ-ს განცხადება მთავარ ეჭვმიტანილს არ ასახელებს. სქემაში ფიგურირებენ ყოფილი უფლებამოსილი ევროსასამართლოს საქმეებში ბორის ბაბინი და ყოფილი იუსტიციის მინისტრის პირველი მოადგილე ნატალია ბერნაცკა.
მთავარი მომენტები
- ნაბუ-მ და საპ-მა სასამართლოში გადაცემული საქმე შეეხება 54,18 მლნ გრივნის სახელმწიფო ბიუჯეტის სახსრების მითვისებას და ლეგალიზაციას.
- სქემა, გამოძიების ვერსიით, 2013-2016 წლებში განხორციელდა შპს „ზოლოტოი მანდარინ ოილისა" და სს „კიევენერგოს" შორის დავის ირგვლივ ევროსასამართლოს შეცდომაში შეყვანის გზით.
- 2013 წლის სექტემბერში „ზოლოტოი მანდარინ ოილმა" ევროსასამართლოს მიმართა 54,18 მლნ გრივნის მოთხოვნით, თითქოს ეს თანხა „კიევენერგოს" 2009 წლიდან შეუსრულებელი სასამართლო გადაწყვეტილობით დავალიანება იყო.
- გამოძიების თანახმად, ბრალდებულებმა ევროსასამართლოს დაუმალეს, რომ მოთხოვნის უფლება „კიევენერგოს" მიმართ უკვე სხვა კომპანიაზე იყო გადაცემული და ამისთვის 54,18 მლნ გრივნა უკვე მიღებული ჰქონდათ.
- იუსტიციის სამინისტროს ყოფილი ხელმძღვანელობის თანხმობით, მთავრობის ევროსასამართლოს საქმეთა უფლებამოსილმა მოამზადა მეგობრული შეთანხმების დეკლარაცია, რომლითაც სახელმწიფომ ფაქტობრივად აღიარა პასუხისმგებლობა ორ კერძო კომპანიას შორის დავაში.
- მედია მთავარ ორგანიზატორად „ნაროდნი ფრონტის" ყოფილ დეპუტატ გიორგი ლოჰვინსკის ასახელებს; ნაბუ-ს საჯარო განცხადება მთავარ ეჭვმიტანილს არ დაასახელებს.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
საქმე სახელმწიფო ბიუჯეტიდან ათეულობით მილიონი გრივნის მითვისების ბრალდებას ეხება, რომელიც, გამოძიების ვერსიით, კერძო კომერციული დავის ფონზე ევროსასამართლოს პროცედურის გამოყენებით განხორციელდა. ბრალდებაში ფიგურირებენ ყოფილი უკრაინის სახალხო დეპუტატი, იუსტიციის სამინისტროს ყოფილი მაღალჩინოსნები და მთავრობის ევროსასამართლოს საქმეთა ყოფილი უფლებამოსილი, რაც სახელმწიფო ინსტიტუტების კერძო მიზნებისთვის გამოყენების საკითხებს აჩენებს. ორგანიზატორი, მედიის ცნობით, უკრაინის ფარგლებს გარეთ იმყოფება და ნაბუ-მ ის ძებნაში გამოაცხადა; სააპელაციო პალატამ უკვე განიხილა საკითხი მისი დისტანციური პრევენციული ზომის შესახებ.
რა მოხდა
ნაბუ-მ და საპ-მ სასამართლოში გადაცემული საქმე ეხება 2013-2016 წლებში განხორციელებულ სქემას, რომლის დროსაც, გამოძიების ვერსიით, ყოფილმა სახალხო დეპუტატმა კერძო კომპანიებს შორის დავის გამოყენებით ევროსასამართლო შეცდომაში შეიყვანა და სახელმწიფო ბიუჯეტიდან 54,18 მლნ გრივნა მიითვისა. 2013 წლის სექტემბერში შპს „ზოლოტოი მანდარინ ოილმა" ევროსასამართლოს მიმართა მოთხოვნით, თითქოს ეს თანხა სს „კიევენერგოს" 2009 წლიდან შეუსრულებელი სასამართლო გადაწყვეტილობით დავალიანება იყო. გამოძიების თანახმად, ამ ეტაპზე კომპანიას ვალდებულების რეალური ამოღების ნაბიჯები არ გადაუდგამს; მისი აქტივები და ანგარიშები „როდოვიდ ბანკის" მიმართ 70 მლნ გრივნაზე მეტი ვალდებულების უზრუნველყოფისთვის დაპანტავდა, ხოლო „კიევენერგოს" მიმართ მოთხოვნის უფლება უკვე სხვა კომპანიაზე იყო გადაცემული და ამისთვის 54,18 მლნ გრივნა უკვე მიღებული ჰქონდა. გამოძიების ვერსიით, დეპუტატმა იუსტიციის სამინისტროს ყოფილ ხელმძღვანელობასთან შეთანხმებით უზრუნველყო, რომ მთავრობის ევროსასამართლოს საქმეთა უფლებამოსილს მოემზადებინა მეგობრული შეთანხმების დეკლარაცია, რომლითაც სახელმწიფომ ფაქტობრივად ორ კერძო კომპანიას შორის დავაში პასუხისმგებლობა აღიარა. ამ დოკუმენტის საფუძველზე სახელმწიფო ბიუჯეტიდან ბრალდებულების კონტროლქვეშ არსებულ კომპანიაზე 54,18 მლნ გრივნა გადაირაცხა, რომელიც შემდეგ კონვერტაციის ცენტრების მეშვეობით ლეგალიზებულ იქნა. პირველ ეტაპზე ეჭვი ექვს ფიგურანტს წარუდგინეს, მათ შორის — ყოფილ უფლებამოსილს ევროსასამართლოს საქმეებში ბორის ბაბინს და იუსტიციის ყოფილ მინისტრის პირველ მოადგილეს ნატალია ბერნაცკას. მოგვიანებით კიდევ ექვს პირს წარუდგინეს ეჭვი, ხოლო საქმის გამოძიება 2026 წლის იანვარში დასრულდა.
სად განსხვავდება გაშუქება
ნაბუ-ს საჯარო კომუნიკაცია მთავარ ეჭვმიტანილს არ ასახელებს, ხოლო მედიასაშუალებები, მათ შორის «ЛІГА.net LB.ua» და «ZN.UA», საქმის ძირითად ორგანიზატორად «ნაროდნი ფრონტის» ყოფილ დეპუტატ გიორგი ლოჰვინსკის ასახელებენ.
კონტექსტი
გამოძიების ვერსიით, სქემა 2013-2016 წლებში მოქმედებდა და ეფუძნებოდა შპს „ზოლოტოი მანდარინ ოილის" მოთხოვნას, რომლითაც სს „კიევენერგოს" 54,18 მლნ გრივნის დავალიანებას შეეხო. დეტექტივების ცნობით, კომპანიის აქტივები და ანგარიშები „როდოვიდ ბანკის" მიმართ 70 მლნ გრივნაზე მეტი ვალდებულების უზრუნველყოფისთვის დაპანტავდა, ხოლო „კიევენერგოს" მიმართ მოთხოვნის უფლება უკვე სხვა კომპანიაზე იყო გადაცემული, რომელმაც ევროსასამართლოში მიმართვამდე 54,18 მლნ გრივნა უკვე მიიღო. მედია საქმეს „ნაროდნი ფრონტის" ყოფილ დეპუტატ გიორგი ლოჰვინსკის უკავშირებს; თავად ნაბუ-ს კომუნიკაცია მთავარ ეჭვმიტანილს არ ასახელებს. გამოძიება 2026 წლის იანვარში დასრულდა. პირველ ეჭვმიტანილებს შორის იყვნენ ყოფილი უფლებამოსილი ევროსასამართლოს საქმეებში ბორის ბაბინი და იუსტიციის ყოფილი მინისტრის პირველი მოადგილე ნატალია ბერნაცკა.