უკრაინის სახელმწიფო ბიუჯეტი 9 თვეში 49,5 მლრდ გრივნით ვერ შეასრულა გეგმა
უკრაინის უმაღლესი რადის საბიუჯეტო კომიტეტის თავმჯდომარე როქსოლანა პიდლასა აცხადებს, რომ 2026 წლის ცხრა თვეში სახელმწიფო ბიუჯეტის შევსება კრიტიკულია. ძირითადი გადასახადებით გეგმა 99 მლრდ გრივნით ვერ შესრულდა, ხოლო ამ მაჩვენებლის ორი მესამედი ბოლო ორ თვეზე მოდის.
მთავარი მომენტები
- 9 თვეში სახელმწიფო ბიუჯეტის ზოგადი ფონდის შემოსავალმა (საერთაშორისო გრანტების გარეშე) 1,9 ტრლნ გრივნა შეადგინა
- გეგმა 49,5 მლრდ გრივნით არ შესრულდა, საიდანაც 32 მლრდ აგვისტოსა და სექტემბერზე მოდის
- ძირითადი გადასახადებით გეგმა 99 მლრდ გრივნით არ შესრულდა
- ყველაზე დიდი ვერ შესრულება — იმპორტის დღგ-სგან 35,7 მლრდ გრივნა (6,8%)
- თავდაცვაზე ხარჯებმა 2 ტრლნ გრივნა შეადგინა, რაც ზოგადი ფონდის ხარჯების 61,3%-ია
- 9 თვეში საერთაშორისო დახმარებამ დაახლოებით 22 მლრდ დოლარი შეადგინა
- ევროკავშირისგან მოსალოდნელი მაკროფინანსური დახმარების მეორე ტრანში 4,26 მლრდ დოლარია
რატომ არის მნიშვნელოვანი
ბიუჯეტის ვერ შესრულება პირდაპირ საფრთხეს უქმნის თავდაცვის დაფინანსებას, რადგან თავდაცვაზე ხარჯები ზოგადი ფონდის ხარჯების 61,3%-ს შეადგენს. შემოსავლების შემცირების მთავარ მიზეზად რუსეთის ბიზნესზე მიყენებული ზარალი დასახელდა. 9 თვეში საერთაშორისო დახმარებამ დაახლოებით 22 მლრდ დოლარი შეადგინა, რაც კვლავ გადამწყვეტ როლს თამაშობს, ხოლო ევროკავშირისგან მოსალოდნელი 4,26 მლრდ დოლარის მეორე ტრანში კრიტიკულად მნიშვნელოვანია.
რა მოხდა
უკრაინის უმაღლესი რადის საბიუჯეტო კომიტეტის თავმჯდომარემ როქსოლანა პიდლასამ სოციალურ ქსელ Facebook-ში გამოაქვეყნა მონაცემები 2026 წლის ცხრა თვის ბიუჯეტის შესრულების შესახებ. სახელმწიფო ბიუჯეტის ზოგად ფონდში (საერთაშორისო გრანტების გარეშე) შევსებამ 1,9 ტრლნ გრივნა შეადგინა, რაც გეგმაზე 49,5 მლრდ გრივნით ნაკლებია. ამ ვერ შესრულების 32 მლრდ გრივნა, ანუ დაახლოებით ორი მესამედი, მოდის მხოლოდ აგვისტოსა და სექტემბერზე. ძირითადი გადასახადებით გეგმა საერთო ჯამში 99 მლრდ გრივნით არ შესრულდა: იმპორტის დღგ-მ 35,7 მლრდ ვერ შეავსო (6,8%-იანი ვერ შესრულება), უკრაინაში წარმოებული საქონლის დღგ-მ — 32,9 მლრდ (11,4%), შიდა აქციზმა — 19,1 მლრდ (16,5%), ხოლო სახელმწიფო საწარმოების დივიდენდებმა — 10,8 მლრდ (16%) ვერ მიაღწია გეგმას. შემოსავლების ვერ შესრულების მთავარ მიზეზად პიდლასამ რუსეთის მუდმივი დარტყმები ბიზნესზე დაასახელა. ბიუჯეტის ხარჯების მხარეზე თავდაცვაზე მიმართულმა ხარჯებმა 2 ტრლნ გრივნა მიაღწია, რაც ზოგადი ფონდის ხარჯების 61,3%-ია. 9 თვეში საერთაშორისო დახმარებამ დაახლოებით 22 მლრდ დოლარი შეადგინა. პიდლასამ აღნიშნა, რომ ვიდრე ევროკავშირისგან მაკროფინანსური დახმარების მეორე ტრანში (4,26 მლრდ დოლარი) არ მოვა, ბიუჯეტის მდგომარეობა კრიტიკული დარჩება.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინული მედია ინფორმაციას პარლამენტის დონის ოფიციალურ განცხადებად არსადგურებს, ვინაიდან მას უმაღლესი რადის პროფილური კომიტეტის თავმჯდომარე ავრცელებს. შემოსავლების შემცირება პირდაპირ რუსეთის მიერ ბიზნესზე მიყენებულ ზარალს უკავშირდება, რაც უსაფრთხოების ფაქტორს ცენტრში აყენებს.
კონტექსტი
ბიუჯეტის შევსების უდიდესი წყარო კვლავ იმპორტის დღგ-ა, რომელმაც 491 მლრდ გრივნა მოიტანა — ეს ბიუჯეტს იმპორტის მოცულობის ცვლილებებისადმი მოწყვლადს ხდის. შიდა სესხების როლიც მნიშვნელოვანია: ობლიგაციების გაყიდვიდან ზოგად ფონდში 350,6 მლრდ გრივნა მიემართა.