სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსავლემმა 73,7 მილიარდი ლარის ნაკლები შევისა
2026 წლის ოქტომბრის სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსავლემი გამოციხლდა პლანზე 73,7 მილიარდი ლარით ნაკლები. ნაკლების მთელი სველის მესამე კვარტალი დაფიქსირდა აგვისტო–ოქტომბრის პერიოდში, რაც ბიუჯეტის კომიტეტის თავის ხელმძღვანელის აღმნშვილებით დაკავშირებულია რუსული მოხატვების გაძლიერებასთან და ზღვაოს ნავსადგურების ბლოკირებასთან. სახელმწიფო ფისკონს სჭირდება ევროკავშიის მაკროფინანსური დახმარების მეორე ტრანში და Ukraine Facility-ის ახალი ტრანში.
მთავარი მომენტები
- 2026 წლის ოქტომბრის შემოსავლემი გამოციხლდა 2 ტრილიონ ლარი, რაც 73,7 მილიარდი ლარით ნაკლებია პლანზე.
- აგვისტო–ოქტომბრის სახელმწიფო შემოსავლემმა შეუვსა 56,2 მილიარდი ლარის ნაკლები.
- იმპორტის და სახელმწიფო პროдукціїს დამუშავების დაარსების გენერაციის გენერაციის მოთხოვვაზე სულ მონატრებული 92,2 მილიარდი ლარი.
- ძირითადი გადასплати/შეგულებების პლანი სიეროვნო–ოქტომბრის პერიოდში 132 მილიარდი ლარით შეუსრულდა.
- სახელმწიფო ბიუჯეტის გენერალური ფონდის დაფინანსებისთვის გამოყენებულია 25 მილიარდზე მეტი დოლარი საერთაშორისო დახმარება და 387,9 მილიარდი ლარი შიდა სახელმწიფო ობლიგაციებიდან.
- სადეფენსის ხარჯები საერთაშორისო დამხმარებისა და ახალი Ukraine Facility ტრანშის მიღmightდამოკიდებულია.
- სადეფენსის ხარჯებმა საერთაშორისო დამხმარებისა და ევროკავშიისგან მიღებული ორი ტრანშის �без обаговорок.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
სახელმწიფო შემოსავლების ნაკლები ამცირებს დაფინანსების მოცდახევის საფუძველს და შეიძლება შეუშუშოს სადეფენსის, სოციალური დაცვისა და საჯარო მომსახურებების დაფინანსებას. ბიუჯეტის შევსება წინასწარ იყო დამოკიდებული ევროკავშიისგან მიღებული მაკროფინანსური დახმარებისა და Ukraine Facility-ის ტრანშების მიღებიდან, ხოლო საკანო რესურსები недостатньо.
რა მოხდა
2026 წლის ოქტომბრის სახელმწიფო ბიუჯეტის გენერალური ფონდში დაფიქსირდა 2 ტრილიონ ლარის შემოსავҩалуу, міжнародних грантів еселеexcluded. პლანთან შედარებით შემოსავლემი გამოციხლდა 73,7 მილიარდი ლარით ნაკლები, ხოლო 56,2 მილიარდი ლარის ნაკლები виникло აგვისტო–ოქტომბრის სახელმწიფო პერიოდში. ყველაზე დიდი გადახრა შემოსავლების პლანზე იმპორტის და სახელმწიფო პროდუქციის დამუშავების დაარსების გენერაციის გენერაციაზე იყო — 47,5 და 44,7 მილიარდი ლარი. შემოსავლებების დეფიცитში ჩამოვარდა თუ რუსული მოხატვების გაძლიერება და ზღვაოს ნავსადგურების ბლოკირება. შედეგად შეჩერებული პრედპრიეტსტები და ექსპორტის გასაღებად ვერ დამოხმარებული კომპანიები ვერ შეუტევეს სავარაუდო მასშტაბში დაარსების გადასახადებსა და აკციზებს. საერთაშორისო დახმარებისა და შიდა ობლიგაციების გამოყენების მიუხედავად, შემოსავლები პლანს ვერ აკმაყოფილებდა. გამოსვლა იყო დამოკიდებული ევროკავშიისგან მიღებული 4,26 მილიარდი დოლარის მაკროფინანსური დახმარების მეორე ტრანშისა და 8 მილიარდი დოლარის Ukraine Facility ტრანშის მიღებიდან. უკვე შესრულდა მაკროფინანსური დახმარების მეორე ტრანშის აღმოჩენის ყველა პირობა, თუმცა გადახმარება ჯერ არ მიღებულა.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინული პრესის მიმოხილვაში მთავარი აქცენტი ბიუჯეტის კომიტეტის თავის აღმნშვილებაზეა: ბიუჯეტის შემოსავლების недонадходження завдяки посиленню російських ударів по бізнесу та блокування морських портів. Окремо наголошено на дефіцитах за імпортним і внутрішнім ПДВ та акцизом, а також на тому, що наповнення бюджету наприкінці року залежало від зовнішнього фінансування ЄС.
როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები
Міжнародне фінансування є ключовим для забезпечення запланованих військових і соціальних видатків: за січень–жовтень 2026 року Україна використала понад 25 млрд доларів міжнародної допомоги, а умови другого траншу макрофінансової допомоги від ЄС виконано. Однак фінансова ситуація держави ще не є кризовою, оскільки міжнародна підтримка продовжує надходити.
კონტექსტი
Імпортний ПДВ залишався найбільшою окремою статтею доходів загального фонду, а ПДВ із вітчизняної продукції та податок на прибуток підприємств також суттєво формували надходження. За січень–жовтень 2026 року на оборону спрямовано 60,3% видатків загального фонду, а на погашення та обслуговування державного боргу — 487,4 млрд і 305,8 млрд грн відповідно. На соціальний захист і підтримку ветеранів виділено 380,5 млрд грн, на програму медичних гарантій — 161 млрд грн, а на зарплати вчителів — 130,4 млрд грн.