კალიასი შავ ზღვაში თავდასხმების მორატორიუმს მოითხოვს უკრაინული მარცვლეულის ექსპორტის აღსადგენად
ევროკავშირის უმაღლესმა წარმომადგენელმა კაია კალიასირმა გაეროს გენერალური ასამბლეის ფარგლებში, ევროკავშირის ხელმძღვანელობით გამართულ ღონისძიებაზე მოუწოდა შავი ზღვის რეგიონში თავდასხმების მორატორიუმისკენ, რათა აღდგეს უკრაინული მარცვლეულის ექსპორტი. მისი თქმით, აგვისტოდან რუსეთის თავდასხმების გამო უკრაინის საზღვაო მარცვლეულის ექსპორტი ფაქტობრივად შეჩერებულია, რაც გლობალურ სურსათრ უსაფრთხოებას საფრთხეს უქმნის. კალიასმა ასევე ხაზი გაუსვა, რომ თურქეთმა უკრაინასა და რუსეთს შავ ზღვაში დეზესკალაციის შეთავაზებები გაუგზავნა.
მთავარი მომენტები
- ევროკავშირის უმაღლესი წარმომადგენელი კაია კალიასი შავი ზღვის რეგიონში თავდასხმების მორატორიუმს ითხოვს მარცვლეულის ექსპორტის აღსადგენად.
- წინადადება გაკეთდა გაეროს თემატური ღონისძიების გახსნაზე, რომელსაც ევროკავშირი ხელმძღვანელობდა.
- კალიასის თქმით, უკრაინის საზღვაო მარცვლეულის ექსპორტი აგვისტოდან ფაქტობრივად შეჩერებულია რუსეთის თავდასხმების გამო.
- კალიასმა მოიყვანა მონაცემები: უკრაინა მსოფლიოს სიმინდის ექსპორტის დაახლოებით 15%-ს, ხორბლის 10%-ს, ქერის 15-20%-ს და მზესუმზირის ზეთის დაახლოებით 50%-ს აწვდის.
- მისი თქმით, უკრაინული სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციის თითქმის 90% შავი ზღვის კორიდორით გადადის.
- კალიასმა აღნიშნა, რომ რუსეთი ბლოკავს მარცვლეულის ექსპორტს და განზრახ იწვევს გლობალურ სურსათრ კრიზისს; თურქეთმა უკრაინასა და რუსეთს შავ ზღვაში შეტაკებების შეწყვეტის შეთავაზებები გაუგზავნა.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
უკრაინის საზღვაო მარცვლეულის ექსპორტი 2025 წლის აგვისტოდან ფაქტობრივად შეჩერებულია რუსეთის თავდასხმების გამო, რაც გლობალურ სურსათრ უსაფრთხოებაზე მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს. უკრაინა მსოფლიო ბაზარზე სიმინდის დაახლოებით 15%-ს, ხორბლის 10%-ს, ქერის 15-20%-ს და მზესუმზირის ზეთის თითქმის 50%-ს აწვდის, და ამ პროდუქციის თითქმის 90% შავი ზღვის კორიდორით გადადის. მორატორიუმი შეიძლება გახდეს 2022-2023 წლების შავი ზღვის მარცვლეულის ინიციატივის მსგავსი შეთანხმების აღდგენის საფუძველი, რომელმაც ევროკავშირის შეფასებით გლობალური სურსათრი კრიზისის შეკავებაში გადამწყვეტი როლი შეასრულა.
რა მოხდა
ევროკავშირის უმაღლესმა წარმომადგენელმა საგარეო პოლიტიკისა და უსაფრთხოების საკითხებში კაია კალიასმა გაეროს გენერალური ასამბლეის ფარგლებში ევროკავშირის ხელმძღვანელობით გამართულ შავი ზღვისა და გლობალური სურსათრი უსაფრთხოების თემატურ ღონისძიებაზე გახსნისას შავი ზღვის რეგიონში თავდასხმების მორატორიუმისკენ მოუწოდა. მისი მიზანია უკრაინული მარცვლეულის ექსპორტის აღდგენა, რომელიც მისი თქმით აგვისტოდან რუსეთის თავდასხმების ესკალაციის გამო ფაქტობრივად შეჩერებულია და კომერციული გადაზიდვები შეუძლებელი გახდა. კალიასმა ხაზი გაუსვა უკრაინის როლს გლობალურ სურსათრ უსაფრთხოებაში — ქვეყანა მსოფლიო სიმინდის ექსპორტის დაახლოებით 15%-ს, ხორბლის 10%-ს, ქერის 15-20%-ს და მზესუმზირის ზეთის დაახლოებით 50%-ს აწვდის, და ამ პროდუქციის თითქმის 90% შავი ზღვის კორიდორით გადადის. მან ასევე განაცხადა, რომ რუსეთი ბლოკავს მარცვლეულის ექსპორტს და განზრახ იწვევს გლობალურ სურსათრ კრიზისს. კალიასმა აღნიშნა, რომ თურქეთმა უკრაინასა და რუსეთს შავ ზღვაში შეტაკებების შეწყვეტის შეთავაზებები უკვე გაუგზავნა.
კონტექსტი
ევროკავშირის „მყარი ხაზების" (Solidarity Lanes) ინიციატივამ 2022 წლის მაისიდან დაახლოებით 304 მილიარდი ევროს ოდენობის ვაჭრობა უზრუნველყო, ხოლო ევროკავშირმა 2025 წელს გლობალური სურსათრი უსაფრთხოების გასაძლიერებლად 2,1 მილიარდი ევრო მოახდინა მობილიზებული. 2022-2023 წლებში მოქმედი შავი ზღვის მარცვლეულის ინიციატივამ, ევროკავშირის შეფასებით, გლობალური სურსათრი კრიზისის შეკავებაში გადამწყვეტი როლი შეასრულა.