ევროკავშირი და მთელი რიგი ქვეყნები გმობენ რუსეთის სახელმწიფო სათათბირის არჩევნებს ოკუპირებულ ტერიტორიებზე

რა მოხდა

18-20 სექტემბერს რუსეთმა სახელმწიფო სათათბირის არჩევნები ჩაატარა, რის ფარგლებშიც კენჭისყრა ორგანიზებული იყო ავტონომიურ რესპუბლიკა ყირიმში, სევასტოპოლში და დონეცკის, ლუჰანსკის, ზაპოროჟიესა და ხერსონის ოლქების ოკუპირებულ ნაწილებში. ეს იყო პირველი შემთხვევა, როცა რუსეთმა საპარლამენტო არჩევნები ჩაატარა ამ ოთხ ოლქში. რუსეთმა არ მიიწვია OSCE-ს დამკვირვებლები, ხოლო რუსეთის უზენაესმა სასამართლომ ფედერალური სიიდან მოხსნა „იაბლოკოს“ პარტია, რომელიც ერთადერთი რეგისტრირებული პარტია იყო ღია საომარი პოზიციით.

21 სექტემბერს ევროკავშირმა კაია კალასის განცხადებით მკვეთრად დაგმო ეს „ფიქტიური არჩევნები“ და განაცხადა, რომ არც მათ ჩატარებას და არც შედეგებს არასოდეს აღიარებს. ევროკავშირი სანქციებს დააწესებს ოკუპირებულ ტერიტორიებზე არჩევნების ორგანიზატორების, იქ კანდიდატებად მყოფი პირების და რუსეთში თავისუფარი და სამართლიანი არჩევნების შესაძლებლობის შემზღუდველი პირების წინააღმდეგ. კალასმა X-ზე დაწერა, რომ ეს არჩევნები სერიოზული დარტყმაა რუსეთის დემოკრატიისთვის და რომ რუსეთში მხოლოდ დემოკრატიის ფასადია დარჩენილი. განცხადებამ ასევე მოუწოდა რუსეთს შეაჩეროს უკანონო აგრესია და სრულად, დაუყოვნებლივ და უპირობოდ გაიყვანოს ჯარები უკრაინის ტერიტორიიდან.

ესტონეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა მარგუს ცახკნამ არჩევნები „პოლიტიკურ სპექტაკლად“ მონახაზა და მკვეთრად გმობდა მათ ჩატარებას ოკუპირებულ უკრაინულ ტერიტორიებზე. ლიეტუვის საგარეო საქმეთა მინისტრმა კეშტუტის ბუდრისმა განაცხადა, რომ არჩევნები არც თავისუფარი და არც სამართლიანი იყო და ლიეტუვა არასოდეს აღიაც ამ შედეგებს. საფრანგეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ ასევე გმობს ფიქტიურ არჩევნებს ოკუპირებულ უკრაინულ ტერიტორიებზე და აფხაზეთსა და სამხრეთ ოსეთში, ასევე მოლდოვის ტრანსნისტრიის რეგიონში საარჩევნო უბნების გახსნას ქართული და მოლდოვური მთავრობების თანხმობის გარეშე. დიდმა ბრიტანეთმა, კანადამ, ავსტრალიამ, ახალმა ზელანდიამ და ნორვეგიამ ერთობლივი განცხადებით არჩევნები უკრაინის სუვერენიტეტის, დამოუკიდებლობისა და გაეროს წესდების უხეში დარღვევად მიიჩნიეს. პოლონეთის, გერმანიის, შვეიცარიის და რუმინეთის მთავრობებმა ასევე გმობეს ეს ნაბიჯი.

რუსეთის ცენტრალური საარჩევნო კომისიის წინასწარი მონაცემებით (დაახლოებით 95% დათვლილი პროტოკოლებით), „ერთიანმა რუსეთმა“ მიიღო ხმების დაახლოებით 57,83%, კომუნისტურმა პარტიამ — 13,81%, LDPR-მა — 8,98%, ხოლო „ახალმა ადამიანებმა“ — 7,96%. პროტოკოლების დამუშავების დონის მიხედვით, „სამართლიანმა რუსეთმა“ 5%-იანი ბარიერი გადალახა ან ვერ გადალახა. „ერთიანი რუსეთის“ სავარაუდო მანდატების რაოდენობა 450-დან დაახლოებით 348-356-მდეა. უკრაინის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ განაცხადა, რომ „კენჭისყრა“ ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მათ საერთაშორისოდ აღიარებულ სტატუსს არ შეცვლის და რომ ეს ტერიტორიები უკრაინის განუყოფელი ნაწილი რჩება.

სად განსხვავდება გაშუქება

წინასწარი მონაცემების ორ სხვადასხვა დამუშავებას შორის ფედერალური სიების ხმების განაწილება ოდნავ განსხვავდება: დაახლოებით 95,18% დამუშავებული პროტოკოლებით, „ერთიანმა რუსეთმა“ მიიღო 57,83%, კომუნისტურმა პარტიამ — 13,81%, LDPR-მა — 8,98%, „ახალმა ადამიანებმა“ — 7,96%, ხოლო „სამართლიანმა რუსეთმა“ — 4,96% (ბარიერს ქვემოთ); დაახლოებით 97,37% დამუშავებისას კი „ერთიანმა რუსეთმა“ მიიღო 57,96%, კომუნისტურმა პარტიამ — 13,67%, LDPR-მა — 8,96%, „ახალმა ადამიანებმა“ — 7,91%, ხოლო „სამართლიანმა რუსეთმა“ — 5,1% (ბარიერს ზემოთ). ესტონეთის საგარეო საქმეთა მინისტრ მარგუს ცახკნას განცხადებები ოდნავ განსხვავებულადაა ჩამოყალიბებული: არჩევნები მოხსენიებულია როგორც „პოლიტიკური სპექტაკლი/შოუ“ და ცალკე პოსტში — როგორც მიზნად პუტინის ძალაუფლების „განმტკიცებისა“ და „კრემლის მმართველის რეჟიმის კიდევ უფრო განმტკიცების“ საშუალება.

კონტექსტი

ეს იყო პირველი რუსეთის საპარლამენტო არჩევნები ყოვლისმომცველი ომის დაწყების შემდეგ. რუსეთმა არ მიიწვია OSCE-ს დამკვირვებლები. რუსეთის უზენაესმა სასამართლომ ფედერალური სიიდან მოხსნა „იაბლოკოს“ პარტია, ერთადერთი რეგისტრირებული პარტია ღია საომარი პოზიციით. 20 სექტემბერს დონეცკის ოლქის ოკუპირებულ ნაწილში საარჩევნო უბნები 14:00 საათზე ადრე დაიხურა, ოფიციალურად მაღალი ნაბილობის მითითებით, თუმცა რუსმა პროპაგანდისტებმა და საარჩევნო კომისიის წევრებმა აღიარეს, რომ ადრეული დახურვა საღამოს უკრაინული დრონების საფრთხის გამო მოხდა. რუსეთის ცენტრალური საარჩევნო კომისია საბოლოო შედეგებს არ აპირებს გამოაცხადოს 25 სექტემბრამდე.