ზელენსკიმ ოკუპირებულ ტერიტორიებზე რუსეთის სახელმწიფო დუმის „არჩევნებში“ მონაწილე 44 პირი დაასანქცირა
პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ 26 სექტემბერს ბრძანებულება გამოსცა, რომლითაც უკრაინის ეროვნული უსაფრთხოებისა და თავდაცვის საბჭოს გადაწყვეტილება ძალაში შევიდა. სანქციები დაეკისრა 44 პირს, რომლებიც ჩართული იყვნენ ოკუპირებულ ტერიტორიებზე რუსეთის სახელმწიფო დუმის ე.წ. არჩევნების ორგანიზებასა და ჩატარებაში. აქედან 38-ს უკრაინის და რუსეთის მოქალაქეობა აქვს. კიევი ამ „არჩევნებს“ უკანონოდ მიიჩნევს და აცხადებს, რომ მათი შედეგები სამართლებრივი ძალის არ არის.
მთავარი მომენტები
- 26 სექტემბერს პრეზიდენტმა ზელენსკიმ ხელი მოაწერა ბრძანებულებას ეროვნული უსაფრთხოებისა და თავდაცვის საბჭოს გადაწყვეტილების აღსრულების შესახებ
- სანქციები დაეკისრა 44 პირს; 38-ს უკრაინის და რუსეთის მოქალაქეობა აქვს
- სიაში მოხვდნენ რუსი პროპაგანდისტი ირინა კუქსენკოვა და ყოფილი უკრაინელი დეპუტატი იურიი ონიშჩუკი, რომელიც მელიტოპოლის ოკუპაციის შემდეგ რუსეთის მხარესთან თანამშრომლობდა
- სანქციები მიზნად ისახავს პირებს, რომლებიც მოქმედებენ რუსეთის ინტერესებში და ხელს უწყობენ დონეცკის, ლუჰანსკის, ხერსონის, ზაპორიჟიის ოლქების, ასევე ყირიმისა და სევასტოპოლის ოკუპაციას
- რუსეთის სახელმწიფო დუმის არჩევნები გაიმართა 18-20 სექტემბერს — ეს პირველი საპარლამენტო არჩევნები იყო უკრაინაში ფართომასშტაბიანი შეჭრის დაწყების შემდეგ
- კიევი აცხადებს, რომ ამ „არჩევნებს“ თან ახლდა მასობრივი გაყალბება, იძულებითი კენჭისყრა და წინასწარ მომზადებული აქტივობის მაჩვენებლები
- EU-მ, გაერთიანებულმა სამეფომ, შვეიცარიამ, ნორვეგიამ, ავსტრალიამ, კანადამ და ახალმა ზელანდიამ ოკუპირებულ ტერიტორიებზე ჩატარებული კენჭისყრა დაგმეს
რატომ არის მნიშვნელოვანი
ეს არის უკრაინის კონკრეტული სამართლებრივი რეაგირება რუსეთის მიერ საპარლამენტო კენჭისყრის ოკუპირებულ უკრაინულ ტერიტორიებზე გავრცელებაზე. სანქციები მიზნად ისახავს პირებს — მათ შორის პროპაგანდისტებსა და ყოფილ უკრაინელ ჩინოვნიკებს — რომლებიც ამ პროცესის ლეგიტიმაციას უზრუნველყოფდნენ. ნაბიჯი უკრაინის მიერ გაცხადებული სანქციების საერთაშორისო პარტნიორებთან სინქრონიზაციის ძალისხმევის ნაწილია და ამაგრებს კიევის პოზიციას, რომ ოკუპირებულ ტერიტორიებზე ჩატარებული კენჭისყრა უკანონოა და მისი შედეგები სამართლებრივი ძალის არ არის.
რა მოხდა
2026 წლის 26 სექტემბერს პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ ხელი მოაწერა ბრძანებულებას, რომლითაც ეროვნული უსაფრთხოებისა და თავდაცვის საბჭოს გადაწყვეტილება ძალაში შევიდა და სანქციები დაეკისრა 44 პირს, რომლებიც ჩართული იყვნენ ოკუპირებულ ტერიტორიებზე რუსეთის სახელმწიფო დუმის ე.წ. არჩევნების ორგანიზებასა და ჩატარებაში. აქედან 38-ს უკრაინის და რუსეთის მოქალაქეობა აქვს. სიაში მოხვდა რუსი სახელმწიფო არხ „პერვი კანალის“ ომის კორესპონდენტი, დონეცკში დაბადებული ირინა კუქსენკოვა, და ყოფილი მელიტოპოლის საკრებულოს დეპუტატი იურიი ონიშჩუკი, რომელიც მელიტოპოლის ოკუპაციის შემდეგ რუსეთის მხარესთან თანამშრომლობდა. ზოგიერთი დასანქცირებული ადრე ოკუპირებულ ტერიტორიებზე უკანონოდ შექმნილი ადგილობრივი საბჭოების ე.წ. დეპუტატად იყო „არჩეული“. უკრაინის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ კენჭისყრა ოკუპანტი სახელმწიფოს „ფარსი“ უწოდა და განაცხადა, რომ კიევი არ აღიარებს არც მის ჩატარებას და არც მის შედეგებს. რუსეთის სახელმწიფო დუმის არჩევნები 18-20 სექტემბერს გაიმართა — ეს პირველი საპარლამენტო არჩევნები იყო უკრაინაში ფართომასშტაბიანი შეჭრის დაწყების შემდეგ. ოკუპირებულ ტერიტორიებზე რუსეთმა 11 ერთმანდატიანი საარჩევნო ოლქი უკანონოდ შექმნა, ხოლო ე.წ. ადრენასიერი კენჭისყრა 29 აგვისტოს დაიწყო.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინული მედია ერთსულოვნად ასახელებს ოკუპირებულ ტერიტორიებზე ჩატარებულ კენჭისყრას უკანონო „არჩევნებად“ ბრჭყალებში და აქცენტს აკეთებს ზელენსკის ბრძანებულებაზე, ეროვნული უსაფრთხოებისა და თავდაცვის საბჭოს როლზე სიის შედგენაში, 38 დასანქცირებულის ორმაგ მოქალაქეობაზე და კონკრეტულ სახეებზე — ირინა კუქსენკოვასა და იურიი ონიშჩუკზე. წყაროები ხაზს უსვამს კიევის სამართლებრივ პოზიციას: ოკუპაცია სუვერენიტეტს არ ნიშნავს, ჰააგის რეგლამენტი და ჟენევის კონვენციები ირღვევა, ხოლო გაეროს გენერალური ასამბლეის რეზოლუციები უკრაინის ტერიტორიულ მთლიანობას უჭერს მხარს.
როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები
ხელმისაწვდომ უკრაინულ წყაროებში ცალკე საერთაშორისო ჩარჩო არ არის წარმოდგენილი, თუმცა მასალა ასახელებს იმ ქვეყნებს, რომლებმაც კენჭისყრა დაგმეს — EU, გაერთიანებული სამეფო, შვეიცარია, ნორვეგია, ავსტრალია, კანადა და ახალი ზელანდია — და აღნიშნავს კიევის გეგმას, რომ სანქცირებულ პირებზე ინფორმაცია საერთაშორისო პარტნიორებს გადასცეს იურისდიქციებში სანქციების სინქრონიზაციისთვის.
კონტექსტი
რუსეთმა სახელმწიფო დუმის არჩევნები 18-20 სექტემბერს ჩაატარა — ეს პირველი საპარლამენტო არჩევნები იყო უკრაინაში ფართომასშტაბიანი შეჭრის დაწყების შემდეგ. დონეცკის, ლუჰანსკის, ზაპორიჟიისა და ხერსონის ოლქების ოკუპირებულ ტერიტორიებზე, ასევე ყირიმსა და სევასტოპოლში რუსეთმა 11 ერთმანდატიანი საარჩევნო ოლქი უკანონოდ შექმნა, ხოლო ე.წ. ადრენასიერი კენჭისყრა 29 აგვისტოს დაიწყო. 25 სექტემბერს რუსეთის ცენტრალურმა საარჩევნო კომისიამ ოფიციალური შედეგები გამოაცხადა: „ერთიანმა რუსეთმა“ 450 მანდატიდან 349 მიიღო; წინასწარი შედეგი (57%-ზე მეტი) 21 სექტემბერს გამოცხადდა. ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დუმაში არჩეულ პირთა შორის იყვნენ პოლიტტექნოლოგი და ყოფილი „დნრ“-ის ლიდერი ალექსანდრე ბოროდაი და ომის მომხრე ჟურნალისტი ირინა კუქსენკოვა. უკრაინის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ კენჭისყრა ოკუპანტი სახელმწიფოს „ფარსი“ უწოდა; EU-მ, გაერთიანებულმა სამეფომ, შვეიცარიამ, ნორვეგიამ, ავსტრალიამ, კანადამ და ახალმა ზელანდიამ ოკუპირებულ ტერიტორიებზე კენჭისყრის ჩატარება დაგმეს. გაეროს გენერალურმა ასამბლეამ 2014 წელს ყირიმის შესახებ რეზოლუცია მიიღო, ხოლო 2022 წელს — რეზოლუცია, რომელშიც 143 სახელმწიფომ დონეცკის, ლუჰანსკის, ზაპორიჟიისა და ხერსონის ოლქების უკანონო ანექსიის მცდელობა გააკრიტიკა და მას არასამართლიანოდ მიიჩნია.