აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატამ რუსეთისა და ირანის სანქციების შესახებ კანონპროექტი მიიღო
აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატამ 16 სექტემბერს (კიევის დროით 17 სექტემბრის ღამით) მიიღო „ლინდსი ო. გრემის რუსეთისა და ირანის დასანქცირების აქტი 2026“. კანონპროექტი, რომელიც უკვე ავტორიზებული იყო სენატის მიერ აგვისტოში, ანტონის 262-მა წევრმა დაუჭირა მხარი, 159-მა კი წინააღმდეგ მისცა ხმა. დოკუმენტი პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის ხელმოსაწერად გაეგზავნა, რომელიც, როგორც ცნობილია, მის ხელმოწერას რამდენიმე დღეში გეგმავს.
მთავარი მომენტები
- აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატამ 16 სექტემბერს მიიღო რუსეთისა და ირანის სანქციების კანონპროექტი — 262 ხმა მხარდაჭერით, 159 წინააღმდეგ
- სენატმა კანონპროექტი აგვისტოში დაამტკიცა — 86 მომხრე, 11 წინააღმდეგი
- კანონპროექტი სახელდებულია გარდაცვლილი სენატორის ლინდსი გრემის სახელზე, რომელმაც ის სენატორ რიჩარდ ბლუმენტალთან ერთად შეიმუშავა
- ტრამპს ეძლევა უფლება, რუსული ნავთობის ან გაზის ხუთეულ უდიდეს მყიდველ ქვეყანაზე 100%-მდე ტარიფი დააწესოს
- სანქციები მოქმედებს რუსეთის უმაღლეს ჩინოვნიკებზე, ოლიგარქებზე, ბანკებსა და ენერგეტიკულ კომპანიებზე, ასევე გაფართოებული სანქციები ირანის წინააღმდეგ
- ჩინეთმა, ინდოეთმა და რუსეთმა კანონპროექტი გააკრიტიკეს, გერმანიამ კი მხარი დაუჭირა
რატომ არის მნიშვნელოვანი
ეს არის ყველაზე მასშტაბური ამერიკული სანქციების პაკეტი რუსეთის წინააღმდეგ ომის დაწყების შემდეგ. კანონი საშუალებას აძლევს პრეზიდენტს, 100%-მდე ტარიფი დააწესოს რუსული ენერგორესურსების ხუთეულ უდიდეს მყიდველზე, რაც პირდაპირ ეხება ჩინეთს, ინდოეთს, თურქეთს, იაპონიას, სლოვაკეთს და უნგრეთს. უკრაინული მხარე მას ომის დაფინანსების შესუსტების ინსტრუმენტად მიიჩნევს, თუმცა ნაწილი ექსპერტებისა ფრთხილობს, რომ ტრამპს უკვე ჰქონდა აღმასრულებელი უფლებამოსილება და კანონის მიღება არ ნიშნავს მის ავტომატურ გამოყენებას.
რა მოხდა
16 სექტემბერს აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატამ 262 ხმით 159-ის წინააღმდეგ მიიღო „ლინდსი ო. გრემის რუსეთისა და ირანის დასანქცირების აქტი 2026“. კანონპროექტი, რომელიც სენატმა აგვისტოში დაამტკიცა (86 მომხრე, 11 წინააღმდეგი), ანტონის წინააღმდეგ სანქციებს ითვალისწინებს რუსეთის უმაღლესი ჩინოვნიკების, ოლიგარქების, ბანკების, ენერგეტიკული კომპანიებისა და „ჩრდილოვანი ფლოტის“ წინააღმდეგ, ასევე აფართოებს სანქციებს ირანის მიმართ. მისი 113-ე სექცია პრეზიდენტს აძლევს უფლებას, 100%-მდე ტარიფი დააწესოს იმ ქვეყნებზე, რომლებიც რუსული ნავთობის ან გაზის ხუთეულ უდიდეს მყიდველთა შორის არიან და ასეთ შესყიდვებს განაგრძობენ. კანონპროექტი სახელდებულია ივლისში გარდაცვლილი სენატორის ლინდსი გრემის პატივსაცემად, რომელმაც ის სენატორ რიჩარდ ბლუმენტალთან ერთად შეიმუშავა. დოკუმენტი პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის ხელმოსაწერად გაეგზავნა, რომელიც მის ხელმოწერას რამდენიმე დღეში გეგმავს.
სად განსხვავდება გაშუქება
ოპტიმისტური შეფასებები ეფექტიანობის შესახებ სკეპტიკურ მოსაზრებებს ეხმიანება: უკრაინის ჩინოვნიკები, ყოფილი ამერიკელი დიპლომატი დენიელ ფრიდი და Atlantic Council-ის ანალიზები კანონპროექტს ინსტრუმენტად მიიჩნევენ, რომელსაც შეუძლია რუსეთი ომის დასრულებისკენ დაძალოს. მეორე მხრივ, კრემლის პრესსპიკერი პესკოვი მას „მტრულ ნაბიჯად“ აფასებს, ხოლო უკრაინელი ექსპერტი ოლექსანდრ ხარა ამტკიცებს, რომ ტრამპს უკვე საკმარისი აღმასრულებელი უფლებამოსილება აქვს და კანონის მიღება არ გარანტიას იძლევა, რომ ის კონკრეტულად რუსეთის წინააღმდეგ იქნება გამოყენებული. აშშ-ის შიდა პოლიტიკური გაყოფაც თვალსაჩინოა: ჰეიკემ ჯეფრისი და გრეგორი მიქსი კანონპროექტს ეწინააღმდეგებოდნენ, მაგრამ 58 დემოკრატმა მათი პოზიცია დაარღვია და მხარი დაუჭირა. მესამე ქვეყნების რეაქციები მკვეთრად განსხვავდება: ჩინეთი მოუწოდებს არ დაირღვეს ორმხრივი სავაჭრო ურთიერთობები, ინდოეთი ბილატერალური ურთიერთობების გაუარესების საფრთხეზე საუბრობს, უნგრეთი გამონაკლისის თხოვნით მიმართავს, ხოლო გერმანია კანონპროექტს ნათელ სიგნალად მიიჩნევს რუსეთისთვის.
კონტექსტი
113-ე სექციის ტარიფების მექანიზმი მოქმედებს მხოლოდ რუსული ნავთობისა და გაზის ხუთეულ უდიდეს იმპორტიორზე, კორექტირების პუნქტებით, თუ ქვეყანა შეამცირებს ან შეწყვეტს შესყიდვებს. კანონპროექტის ადრეული ვერსია 2025 წლის აპრილში 500%-იან ტარიფებს ითვალისწინებდა; საბოლოო ვერსიამ ზედა ზღვარი 100%-მდე შეამცირა. ევროკავშირის წევრი ქვეყნები უკვე ვალდებული არიან 2027 წლის ბოლომდე შეწყვიტონ რუსული ნავთობისა და გაზის შესყიდვები. ჩინეთ-რუსეთის ორმხრივმა ვაჭრობამ 2024 წელს $240 მილიარდს გადააჭარბა, ტრანზაქციების უმეტესობა ეროვნულ ვალუტებში ხორციელდება; პეკინი მოსკოვს დასავლური სანქციების შედეგების შერბილებაში ეხმარება. ინდოეთი მსოფლიოში მესამე უდიდესი ნავთობის იმპორტიორია და რუსული ნედლი ნავთობის ერთ-ერთი უდიდესი მყიდველი.