აშშ-ის წარმომადგენლეფის პალატა მომდევნო კვირას გრემ-ბლუმენტალის სანქციების კანონპროექტს განიხილავს
აშშ-ის წარმომადგენლეფის პალატა მომდევნო კვირას გეგმავს კენჭისყრას სენატორებ ლინდსი გრემისა და რიჩარდ ბლუმენტალის მიერ თანაავტორებულ რუსეთისა და ირანის სანქციების კანონპროექტზე (H.R. 5334). კანონპროექტი სენატში უკვე მიღებულია 86 ხმით 11-ის წინააღმდეგ, მაგრამ პალატაში ორპარტიული წინააღმდეგობის წინაშე დგარს — დემოკრატები და ზოგიერთი რესპუბლიკელი შეშფოთებულია ტარიფების ნაწილის გამო.
მთავარი მომენტები
- აშშ-ის წარმომადგენლეფის პალატის წესების კომიტეტმა კანონპროექტი H.R. 5334 კალენდარზე შეიტანა მარტივი უმრავლესობით მიღების პროცედურით.
- კანონპროექტი პრეზიდენტ დონალდ ტრამპს 100%-იანი ტარიფების დაწესების უფლებამოსილებას აძლევს რუსული ნავთობისა და გაზის ხუთ უდიდეს მყიდველ ქვეყანაზე, ასევე სანქციების შემოვლითი გზების ხუთ უდიდეს დამხმარე ქვეყანაზე.
- კანონპროექტი პირდაპირ რუსეთიდან იმპორტირებულ საქონელზე 500%-მდე ტარიფებს ითვალისწინებს.
- მოიცავს სავალდებულო სანქციებს რუსეთის ხელმძღვანელობის, ენერგეტიკული სექტორის, თავდაცვის მრეწველობის თანამშრომლების და ე.წ. ჩრდილოვანი ფლოტის წინააღმდეგ.
- სენატმა კანონპროექტი 7 აგვისტოს 86 ხმით 11-ის წინააღმდეგ მიიღო.
- სენატორი ლინდსი გრემი, კანონპროექტის თანაავტორი და მთავარი მომხრე, 12 ივლისს გარდაიცვალა, ორი დღით ადრე კი კიევში ვიზიტისას თეთრ სახლთან შეთანხმების შესახებ განაცხადა.
- პალატის დემოკრატული ლიდერი ჰეიკიმ ჯეფრისი და მრავალი დემოკრატი კანონპროექტს ტრამპისთვის ფართო ტარიფების უფლებამოსილების მინიჭების გამო ეწინააღმდეგებიან.
- აშშ-ის სავაჭრო პალატამ და ბიზნესწრეეფმა წერილობით მოითხოვეს ტარიფების ნაწილის კანონპროექტიდან ამოღება.
- პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ იალტის ევროპული სტრატეგიის შეხვედრაზე აშშ-ის კონგრესს კანონპროექტის დაუყოვნებლივ მიღებისკენ მოუწოდა.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
კანონპროექტის მიღების შემთხვევაში აშშ-ის ეკონომიკური ზეწოლა რუსეთზე და მის მესამე ქვეყანა შემხარდავებლებზე მკვეთრად გაიზრდება, რაც უკრაინის მოლაპარაკებრივ პოზიციას გააძლიერებს. პალატაში ორპარტიული წინააღმდეგობა კანონპროექტის მთავარი გამოწვევაა — დემოკრატები და ზოგიერთი რესპუბლიკელი შეშფოთებულია ტარიფების ნაწილის გამო. კანონპროექტის ბედი ასევე სიგნალი იქნება აშშ-ის კონგრესის მზაობის შესახებ მოსკოვის წინააღმდეგ ზეწოლის გასაძლიერებლად.
რა მოხდა
აშშ-ის წარმომადგენლეფის პალატის წესების კომიტეტმა კანონპროექტი H.R. 5334, ოფიციალურად «ლინდსი გრემის სანქციები რუსეთსა და ირანზე», კალენდარზე შეიტანა მარტივი უმრავლესობით მიღების პროცედურით. კომიტეტმა კანონპროექტის განხილვა 14 სექტემბრის მეორე ნახევრისთვის დანიშნა. კანონპროექტი სენატში 7 აგვისტოს 86 ხმით 11-ის წინააღმდეგ იქნა მიღებული.
კანონპროექტი პრეზიდენტ დონალდ ტრამპს უფლებამოსილებას აძლევს 100%-იანი ტარიფები დაუწესოს რუსული ნედლი ნავთობისა და ბუნებრივი აირის ხუთ უდიდეს მყიდველს და რუსეთს სანქციების შემოვლითი გზებში ხუთ უდიდეს დამხმარე ქვეყანას. პირდაპირ რუსეთიდან იმპორტირებულ საქონელზე ტარიფები 500%-მდე შეიძლება გაიზარდოს. ასევე გათვალისწინებულია სავალდებულო სანქციები რუსეთის ხელმძღვანელობის, ენერგეტიკული სექტორის, თავდაცვის მრეწველობის თანამშრომლებისა და ე.წ. ჩრდილოვანი ფლოტის წინააღმდეგ. ჩინეთი, ინდოეთი და თურქეთი რუსული ნავთობპროდუქტების უდიდეს მყიდველეფად სახელდებიან.
პალატაში კანონპროექტი მნიშვნელოვანი წინააღმდეგობის წინაშე დგარს. პალატის დემოკრატული ლიდერი ჰეიკიმ ჯეფრისი და სხვა დემოკრატები, მათ შორის გრეგორი მიქსი, რიჩარდ ნილი და დონ ბაიერი, ასევე სენატორები რონ უაიდენი და ელიზაბედ უორენი, მიიჩნევენ, რომ კანონპროექტი ტრამპს ჭარბ ტარიფების უფლებამოსილებას მიანიჭებს. აშშ-ის სავაჭრო პალატამ და ბიზნესწრეეფმა წერილობით მოითხოვეს ტარიფების ნაწილის ამოღება და მიზნობრივი სანქციებისკენ, ანტიშემოვლითი ზომებისკენ და რუსული ენერგიის მყიდველ ქვეყნებთან კოორდინირებული დიპლომატიისკენ გადასვლა. რესპუბლიკელებშიც ენთუზიაზმი შესუსტებულია, განსაკუთრებით ნოემბრის შუალედური არჩევნების წინ. სენატორმა ჯინ შაჰინმა, სენატის საგარეო ურთიერთობათა კომიტეტის წამყვანმა დემოკრატმა, კანონპროექტის განხილვის გამოცხადების შემდეგ საჯაროდ მოუწოდა პალატას მხარი დაეჭირა მისთვის.
კანონპროექტის თანაავტორი და მთავარი მომხრე სენატორი ლინდსი გრემი 12 ივლისს გარდაიცვალა, ორი დღით ადრე კი კიევში ვიზიტისას თეთრ სახლთან შეთანხმების შესახებ განაცხადა. მისი გარდაცვალების შემდეგ მხარდაჭერა მცირე ხნით გაიზარდა, თუმცა შემდეგ მომხრეთა მოძრაობა შესუსტდა.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
ხუთივე წყარო უკრაინულენოვანი მედიასაშუალებაა და მომავალ კენჭისყრას უკრაინისთვის გადამწყვეტ მომენტად წარმოაჩენს, ხაზს უსვამს კანონპროექტის პოტენციალს რუსეთის ენერგეტიკულ სექტორზე, თავდაცვის მრეწველობასა და ჩრდილოვან ფლოტზე ფართო სანქციების დაწესების თვალსაზრისით. უკრაინული მედია განსაკუთრებით გამოჰყოფს პრეზიდენტ ვოლოდიმირ ზელენსკის მოწოდებას იალტის ევროპული სტრატეგიის შეხვედრაზე, სადაც მან კონგრესს კანონპროექტის დაუყოვნებლივ მიღებისკენ მოუწოდა. ასევე გამოკვეთილია გარე მხარდაჭერა, მათ შორის სენატორ ჯინ შაჰინის საჯარო მოწოდება და ანონიმური ევროპელი ჩინოვნიკის შეფასება, რომ კანონპროექტი, ნაკლოვანესების მიუხედავად, უკრაინის მიმართ მნიშვნელოვანი პოლიტიკური და სიმბოლური მხარდაჭერის სიგნალი იქნება.
სად განსხვავდება გაშუქება
წყაროებს შორის სენატის კენჭისყრის თარიღსა და შედეგებში განსხვავებაა: ერთი წყაროს მიხედვით სენატმა კანონპროექტი 7 აგვისტოს 86 ხმით 11-ის წინააღმდეგ მიიღო, მეორე წყაროს მიხედვით კი — 28 ივლისს 86 ხმით 12-ის წინააღმდეგ.
კონტექსტი
კანონპროექტი აშშ-ის სენატში 2025 წლის აპრილის დასაწყისში შევიდა; ადრინდელი ვერსია რუსული ენერგიის შემდგომ მყიდველ ქვეყნებზე 500%-იან ტარიფს ითვალისწინებდა. 2025 წლის ივნისში The Wall Street Journal-მა დაწერა, რომ ტრამპის ადმინისტრაცია გრემს კანონპროექტის შერბილებისკენ უბიძობდა. 2026 წლის 10 ივლისს სენატორმა ლინდსი გრემმა კიევში პრესკონფერენციაზე განაცხადა, რომ თეთრ სახლთან შეთანხმებას მიაღწია განახლებულ ვერსიაზე; ორი დღის შემდეგ, 12 ივლისს, იგი მოულოდნელად გარდაიცვალა. სენატმა კანონპროექტი 7 აგვისტოს დაუჭირა მხარი. 31 აგვისტოს Politico-მა დაწერა, რომ კანონპროექტი პალატაში შეიძლება ჩავარდეს რესპუბლიკელებსა და დემოკრატებს შორის უთანხმოების გამო. ჩინეთი, ინდოეთი და თურქეთი რუსული ნავთობპროდუქტების უდიდეს მყიდველეფად სახელდებიან და კანონპროექტის ტარიფების ნაწილის პოტენციური სამიზნეები არიან.