ტრამპის ადმინისტრაცია რუსული გაზის ტრანზიტის აღდგენას განიხილავს უკრაინის მშვიდობის შეთანხმების ფარგლებში
აშშ-ის სპეციალური შტატის წარმომადგენლებმა სტივ ვიტკოფმა და ჯარედ კუშნერმა უკრაინის პრეზიდენტ ვოლოდიმირ ზელენსკისა და ევროპელი ჩინოვნიკებისთვის რუსული გაზის ტრანზიტის აღდგენის იდეა შესთავაზეს მოსალოდნელი სამშვიდობო შეთანხმების ნაწილად. ვაშინგტონი მიიჩნევს, რომ ეს მოსკოვს ომის დასრულებისკენ მოტივაციას მისცემს და უკრაინას ტრანზიტის შემოსავალს მიაწვდის. ევროპელმა მოლაპარაკებლებმა წინააღმდეგობა გამოთქვეს, რადგან იდეა ევროკავშირის რუსულ ენერგორესურსებზე დამოკიდებულების შემცირების მრავალწლიან პოლიტიკას ეწინააღმდეგება.
მთავარი მომენტები
- აშშ-ის სპეციალურმა შტატის წარმომადგენლებმა სტივ ვიტკოფმა და ჯარედ კუშნერმა რუსული გაზის ტრანზიტის აღდგენის იდეა განიხილეს პრეზიდენტ ზელენსკისა და ევროპელი ჩინოვნიკების წინაშე
- ვაშინგტონი მიიჩნევს, რომ ტრანზიტის აღდგენა მოსკოვს ომის შეწყვეტის მოტივაციას მისცემს, ხოლო უკრაინას — ტრანზიტის შემოსავალს
- ევროპელი მოლაპარაკებლები იდეას მკვეთრად ეწინააღმდეგებიან, რადგან ის ევროკავშირის რუსულ ენერგიაზე დამოკიდებულების შემცირების მრავალწლიან პოლიტიკას ეწინააღმდეგება
- გერმანია რუსული გაზის დაბრუნების ყველაზე ხმამაღალი მოწინააღმდეგეა — სრულმასშტაბიანი შეჭრამდე ის რუსული გაზის უდიდესი მყიდველი იყო
- 16 ოქტომბერს ტრამპმა შეაჩერა სენატორ ლინდსი გრემის მიერ წარმოთქმული კანონმდებლობით რუსული ნავთობისა და გაზის უმსხვილესი მყიდველების წინააღმდეგ გათვალისწინებული სანქციების დაწესება, „აშშ-ის ეროვნული ინტერესების“ მოტივით
- გაზის ტრანზიტის საკითხი უკრაინა-ნატო-ს ურთიერთობების, უკრაინის უსაფრთხოების გარანტიებისა და ტერიტორიული საკითხების ფარგლებში უფრო ფართო გრძელვადიანი შეთანხმების ნაწილად განიხილება
რატომ არის მნიშვნელოვანი
ეს წინადადება წლების განმავლობაში აშშ-ის მხარდაჭერილ ევროპულ პოლიტიკას რუსულ ენერგიაზე დამოკიდებულების შემცირების მიმართულებით საპირისპიროდ მიმართულებას შეცვლიდა. რუსული გაზის შემოსავლები სანქციური ბერკეტის ნაცვლად მშვიდობის შეთანხმების წახალისებად განიხილება. გერმანია — ომამდე რუსული გაზის უდიდესი მყიდველი — ყველაზე ხმამაღალი მოწინააღმდეგეა, რაც ტრანსატლანტიკურ დაძაბულობას აღრმავებს. ყველაფერი ეს თანხვედრი იმ ფაქტთან, რომ ტრამპის ადმინისტრაციამ კონგრესის მიერ მოთხოვნილი სანქციების ნაწილი შეაჩერა რუსული ნავთობისა და გაზის მყიდველების მიმართ.
რა მოხდა
ტრამპის ადმინისტრაცია რუსული გაზის ტრანზიტის აღდგენას უკრაინის მშვიდობის შეთანხმების ერთ-ერთ ელემენტად განიხილავს. აშშ-ის სპეციალურმა შტატის წარმომადგენლებმა სტივ ვიტკოფმა და ჯარედ კუშნერმა ეს იდეა პრეზიდენტ ვოლოდიმირ ზელენსკისთან და ევროპელ ჩინოვნიკებთან მოლაპარაკებებში წამოაყენეს. წინადადება, რომელიც პირველად The New York Times-მა გაშუქა მოლაპარაკებების წყაროებზე დაყრდნობით, რუსული გაზის ტრანზიტის აღდგენას მოსკოვისთვის ეკონომიკური სტიმულის სახით განიხილავს, რომელიც სანაცვლოდ ომის დასრულებას მოითხოვს, უკრაინას კი ტრანზიტის შემოსავალს შეუნარჩუნებს. ეს საკითხი უფრო ფართო გრძელვადიანი შეთანხმების ნაწილად განიხილება, რომელიც რუსეთ-ნატო-ს ურთიერთობებს, უკრაინის უსაფრთხოების გარანტიებს და ტერიტორიულ საკითხებს მოიცავს. თეთრმა სახლმა განაცხადა, რომ ომი ევროპაში ენერგიის ფასებს ზრდის და რომ აშშ უკრაინასთან და ევროპელ პარტნიორებთან ერთად მუშაობს ყოვლისმომცველ სამშვიდობო წინადადებაზე, რომელიც ეკონომიკურ წახალისებას ითვალისწინებს როგორც რუსეთისთვის, ასევე უკრაინისთვის. ვიტკოფმა და კუშნერმა ეს საკითხი წინა თვეში კიევში ზელენსკისთან შეხვედრაზე წამოაყენეს. ევროპელმა მოლაპარაკებლებმა წინააღმდეგობა გამოთქვეს მოსკოვის ეკონომიკური და პოლიტიკური გავლენის გაზრდის შეშფოთებით და აღნიშნეს, რომ წინადადება ევროკავშირის რუსულ ენერგიაზე დამოკიდებულების შემცირების მრავალწლიან ძალისხმევას ეწინააღმდეგება, რომელსაც ადრე ვაშინგტონი თავად უჭერდა მხარს.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინული მედია ამერიკულ წინადადებას რუსეთისთვის ახალი შემოსავლის წყაროდ წარმოაჩენს ახალი სანქციების ნაცვლად, რაც ვაშინგტონის პოლიტიკის მოსკოვისკენ შერიგებისკენ გადახრის ნიშნად მიიჩნევა. განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა ტრამპის მიერ კონგრესის მიერ მოთხოვნილი სანქციების შეჩერებას რუსული ნავთობისა და გაზის უმსხვილესი მყიდველების მიმართ, რაც მოსკოვისთვის სასარგებლო პოლიტიკური ცვლილების დასტურად მიიჩნევა. წინადადება გარე ინიციატივად არის წარმოდგენილი, რომელიც უკრაინის ინტერესებს — სანქციური წნეხის შენარჩუნებას — ეწინააღმდეგება.
როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები
საერთაშორისო გაშუქება ფოკუსირებულია დასავლეთში შიდა უთანხმოებაზე, განსაკუთრებით გერმანიის წინააღმდეგობაზე და ბერლინის პოზიციაზე, რომ რუსული გაზი რუსულ გაზად რჩება მაშინაც კი, თუ შუამავლების მეშვეობით იყიდება. კონტექსტი ხაზს უსვამს წლების განმავლობაში ევროკავშირის პოლიტიკასთან წინააღმდეგობას, რომელსაც ადრე ვაშინგტონი თავად უჭერდა მხარს. აღინიშნება გერმანიაში შიდა პოლიტიკური წნეხი AfD-სგან, რომელიც რუსული გაზის დაბრუნებას ინფლაციის შესამცირებლად მოითხოვს და რეიტინგებში დაახლოებით 30%-ს აღწევს.
სად განსხვავდება გაშუქება
წყაროები ერთმანეთს ეთანხმებიან, რომ ტრამპის ადმინისტრაცია რუსული გაზის ტრანზიტის აღდგენას მშვიდობის შეთანხმების ფარგლებში განიხილავს და რომ ევროპელი ჩინოვნიკები წინააღმდეგობას უწევენ. მცირე უთანხმოება ფიქსირდება Nord Stream 2-ის ბოლო დროს განხილვაზე: ერთი წყაროს ცნობით, საკითხი აშშ-რუსეთის კონტაქტებში წამოიჭრა და მისი განახლება მშვიდობის შეთანხმების შემთხვევაში „ყველაზე მარტივი ნაბიჯი“ იქნებოდა, თეთრი სახლი კი უარყოფს, რომ ბოლო დროს ეს საკითხი განხილულა.
კონტექსტი
სრულმასშტაბიან შეჭრამდე გერმანია რუსული გაზის უდიდესი ერთჯერადი მყიდველი იყო. 18 სექტემბერს ტრამპმა ხელი მოაწერა HR 5334-ს, რომელიც რუსულ ენერგორესურსებთან ვაჭრობაზე სანქციების გაფართოებას ითვალისწინებს. 16 ოქტომბერს მან შეაჩერა ამ კანონმდებლობით რუსული ნავთობისა და გაზის უმსხვილესი მყიდველების წინააღმდეგ გათვალისწინებული სანქციების დაწესება „აშშ-ის ეროვნული ინტერესების“ მოტივით. გერმანიაში ულტრა-მემარჯვენე AfD პარტია, რომლის რეიტინგიც 30%-ს უახლოვდება, საჯაროდ მოითხოვს რუსული გაზის დაბრუნებას ინფლაციის შესამცირებლად. გატეხილი Nord Stream 2-ის მილსადენი, როგორც ცნობილი ხდება, აშშ-რუსეთის კონტაქტებში წამოიჭრა, თუმცა თეთრი სახლი უარყოფს ბოლო დროს მის განხილვას.