ტრამპმა „გრემის კანონით“ რუსეთის წინააღმდეგ გათვალისწინებული სანქციები და ტარიფები შეაჩერა
პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა 16 ოქტომბერს საკუთარი განკარგულებით შეაჩერა „გრემის კანონით“ (Lindsey O. Graham Sanctioning Russia and Iran Act of 2026) რუსეთის წინააღმდეგ გათვალისწინებული სანქციების, შეზღუდვებისა და ტარიფების მოქმედება. კანონი მხოლოდ ერთი თვის წინ მან თვითონ მოაწერა ხელი, ხოლო მისი იმპლემენტაციის 30-დღიანი ვადა 18 ოქტომბერს იწურებოდა. ტრამპმა კანონის 115-ე სექციის გამოყენებით კონგრესს წარუდგინა დასტური, რომ შეჩერება შეერთებული შტატების ეროვნულ ინტერესებშია. გადაწყვეტილება მიღებულია რეკორდულად მაღალი საწვავის ფასებისა და 3 ნოემბრის შუალედური არჩევნების ფონზე.
მთავარი მომენტები
- ტრამპმა 16 ოქტომბრის განკარგულებით შეაჩერა „გრემის კანონით“ გათვალისწინებული სანქციები და ტარიფები რუსეთის წინააღმდეგ, იმპლემენტაციის 30-დღიანი ვადის ამოწურვამდე ორი დღით ადრე
- კონგრესმა კანონი 17 სექტემბერს მიიღო, ტრამპმა 19 სექტემბერს მოაწერა ხელი; 30-დღიანი ვადა 18 ოქტომბერს იწურებოდა
- კანონი ითვალისწინებდა 100%-იან ტარიფებს რუსული ნავთობის ან გაზის ხუთ უმსხვილეს იმპორტიორზე და 500%-იან ტარიფებს რუსულ ენერგომატარებელზე
- ტრამპმა გამოიყენა კანონის 115-ე სექცია და კონგრესს დასტური წარუდგინა, რომ შეჩერება შეერთებული შტატების ეროვნულ ინტერესებშია
- განკარგულება ფორმალურად ამტკიცებს ტარიფებს, მაგრამ მათ მოქმედებას აჩერებს — ტრამპს შეუძლია მოგვიანებით მათი ამოქმედება
- ბლუმბერგის ცნობით, ეს გადაწყვეტილება საწვავის რეკორდულად მაღალი ფასებისა და 3 ნოემბრის შუალედური არჩევნების ფონზე იქნა მიღებული
- 14 ოქტომბერს 12 სენატორმა ორპარტიული წერილით მოუწოდა ტრამპს გაე�ქმებინა OFAC-ის ლიცენზია და სრულად გამოეყენებინა კანონი
რატომ არის მნიშვნელოვანი
ტრამპმა რუსეთის წინააღმდეგ ყველაზე ფართო სანქციების პაკეტი მისი იურიდიულად სავალდებულო მოქმედების დაწყებამდე ორი დღით ადრე შეაჩერა. განკარგულება ფორმალურად ამტკიცებს ტარიფებს, მაგრამ მათ მოქმედებას აჩერებს — ეს ტრამპს საშუალებას აძლევს, ნებისმიერ დროს მათი ამოქმედება შეძლოს. შიდა პოლიტიკური მიზეზები — რეკორდულად მაღალი საწვავის ფასები და 3 ნოემბრის შუალედური არჩევნები — გახდა ოფიციალური საბაბი კონგრესის ნათელი ნების იგნორირებისთვის. ორპარტიულმა სენატორებმა და კონგრესმენებმა ეს გადაწყვეტილება მწვავედ გააკრიტიკეს. ამავდროულად, ტრამპი უკრაინას აიძულებდა, შეეწყვიტა რუსულ ნავთობსაწვავო ობიექტებზე თავდასხმები.
რა მოხდა
16 ოქტომბერს პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა გამოსცა საკუთარი განკარგულება, რომელმაც „გრემის კანონით“ გათვალისწინებული სანქციების, შეზღუდვებისა და ტარიფების მოქმედება შეაჩერა. კანონი, რომელიც სენატორ ლინდსი გრემის (რესპუბლიკელი) და რიჩარდ ბლუმენტალის (დემოკრატი) თანაავტორობით შეიქმნა რუსეთის მიერ უკრაინის წინააღმდეგ შეჭრის საპასუხოდ, კონგრესმა 17 სექტემბერს მიიღო, ტრამპმა კი 19 სექტემბერს მოაწერა ხელი. კანონი ითვალისწინებდა 100%-იან ტარიფებს რუსული ნავთობის ან გაზის ხუთ უმსხვილეს იმპორტიორზე და 500%-იან ტარიფებს რუსულ ენერგომატარებელზე, ასევე სანქციებს რუსული იურიდიული პირების, ოლიგარქების, ბანკების და „ჩრდილოვანი ფლოტის“ გემების წინააღმდეგ. ტრამპმა გამოიყენა კანონის 115-ე სექცია, რომელიც პრეზიდენტს საშუალებას აძლევს, კონგრესში წერილობითი დასტურით და ანგარიშით გამოყენებაზე უარი თქვას. მისი მოტივი, Bloomberg-ის ცნობით, საწვავის რეკორდულად მაღალი ფასები და 3 ნოემბრის შუალედური არჩევნები იყო. განკარგულება ფორმალურად ამტკიცებს ტარიფებს, მაგრამ მათ მოქმედებას შეაჩერებს — ტრამპს შეუძლია მოგვიანებით მათი ამოქმედება. კანონის 30-დღიანი იმპლემენტაციის ვადა 18 ოქტომბერს იწურებოდა.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინული მედია ამ გადაწყვეტილებას მნიშვნელოვან უკან გადადგმულ ნაბიჯად აფასებს — სანქციების კანონი მხოლოდ ერთი თვის წინ მან თვითონ მოაწერა ხელი. წყაროები ხაზს უსვამენ ვადის ფაქტორს (30-დღიანი ვადა 18 ოქტომბერს იწურებოდა) და იმას, რომ ტრამპმა კანონის საკუთარი შეჩერების პროვიზია გამოიყენა. განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა ორპარტიულ კონგრესულ კრიტიკას — 14 ოქტომბრის წერილს 12 სენატორისგან, რომელმაც რუსულ დიზელთან დაკავშირებული შეთანხმება „უკრაინელი ხალხის ღალატად“ მონათლა, და 22 კონგრესმენის მოწოდებას. უკრაინული წყაროები ასევე ხაზს უსვამენ, რომ ეს ნაბიჯი თანხვდენა აშშ-ის ზეწოლას კიევზე, რომ შეეწყვიტა რუსულ ნავთობსაწვავო ობიექტებზე თავდასხმები, და ტრამპ-ზელენსკის ურთიერთობის გაუარესების ფონზე მიიღება — ფართო ტენდენციის ნაწილად უკრაინის მხარდაჭერის შესაძლო შესუსტებისკენ.
სად განსხვავდება გაშუქება
წყაროები ვარაუდობენ, რომ შეჩერება სხვადასხვაგვარობით ფარავს სხვადასხვა ზომას: უმეტესობა მას „გრემის კანონით“ გათვალისწინებული სანქციების, შეზღუდვებისა და ტარიფების შეჩერებად მიიჩნევს, ზოგიერთი — მხოლოდ 112-ე და 113-ე სექციებით გათვალისწინებული ტარიფების გაუქმებად, ხოლო სხვები — რუსული ენერგომატარებლების მყიდველების წინააღმდეგ ზომების შეჩერებად. ასევე, არსებობს უთანხმოება 100%-იანი ტარიფის მოცულობის შესახებ: ერთი ვერსიით ის მოიცავს რუსული ნავთობის ხუთ უმსხვილეს მყიდველს, მეორე ვერსიით — ასევე ხუთ ქვეყანას, რომლებიც სანქციების შემოვლას უწყობენ ხელს. OFAC-ის გენერალური ლიცენზია №135 ერთ წყაროში 2026 წლის 9 ოქტომბრით, მეორეში — 2025 წლის 9 ოქტომბრით არის დათარიღებული.
კონტექსტი
„გრემის კანონი“ (H.R. 5334) სენატორებმა ლინდსი გრემმა და რიჩარდ ბლუმენტალმა 2025 წლის აპრილში დაარეგისტრირეს. კონგრესმა ის 2026 წლის 17 სექტემბერს მიიღო, ტრამპმა კი 19 სექტემბერს მოაწერა ხელი. კანონი ითვალისწინებდა 100%-იან ტარიფებს რუსული ნავთობის ან გაზის ხუთ უმსხვილეს იმპორტიორზე, 500%-იან ტარიფებს რუსულ ენერგომატარებლებზე და სანქციებს რუსული იურიდიული პირების, ოლიგარქების, ბანკების და „ჩრდილოვანი ფლოტის“ გემების წინააღმდეგ. სენატორი ლინდსი გრემი 2026 წლის 11 ივლისს გარდაიცვალა. 9 ოქტომბერს აშშ-ის ფინანსთა სამინისტრომ OFAC-ის მეშვეობით გამოსცა გენერალური ლიცენზია №135 რუსულ დიზელთან დაკავშირებული ტრანზაქციების ნებართვით, ხოლო ტრამპმა განაცხადა რუსული დიზელის მიწოდების შესახებ. 14 ოქტომბერს 12 სენატორმა ორპარტიული წერილით მოუწოდა ტრამპს გაეუქმებინა ლიცენზია და სრულად გამოეყენებინა კანონი. ამავდროულად, ბაიდენის ადმინისტრაცია უკრაინას აიძულებდა, შეეწყვიტა რუსულ ნავთობსაწვავო ობიექტებზე თავდასხმები, იარაღის შესყიდვისა და დაზვერვის გაზიარების შეწყვეტით დაემუქრა. უკრაინა მოკლეხანს დათანხმდა, მაგრამ შემდეგ თავდასხმები განაახლა, რასაც რუსეთი უკრაინის ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურაზე დარტყმებით პასუხობდა.