ევროკავშირი უკრაინას 3,3 მილიარდ ევროს გამოუყოფს რაკეტებისა და დრონებისთვის
ევროკომისიის პრეზიდენტმა ურსულა ფონ დერ ლიაენმა პრეზიდენტ ვოლოდიმირ ზელენსკისთან სატელეფონო საუბრის შემდეგ განაცხადა, რომ ევროკავშირი უკრაინას დამატებით 3,3 მილიარდ ევროს გამოუყოფს რაკეტებისა და დრონების შესაძინებლად. თანხა 18 სექტემბერს, პარასკევს, „Ukraine Support Loan"-ის პროგრამის ფარგლებში გადაირიცხება. ეს უკვე მეოთხე ტრანშია ამ პროგრამის თავდაცვის კომპონენტით, რომელიც 2026–2027 წლებში 90 მილიარდ ევრომდეა გათვალისწინებული.
მთავარი მომენტები
- ევროკავშირი 18 სექტემბერს უკრაინას 3,3 მილიარდ ევროს გადაურიცხავს რაკეტების, ამუნიციისა და დრონების შესაძინებლად.
- თანხა „Ukraine Support Loan"-ის პროგრამის ნაწილია, რომელიც 2026–2027 წლებში 90 მილიარდ ევროს ითვალისწინებს (60 მილიარდი თავდაცვისთვის, 30 მილიარდი ბიუჯეტის მხარდაჭერისთვის).
- ეს მეოთხე გადახდაა ამ პროგრამის თავდაცვის კომპონენტით; პირველი ტრანში (3,2 მილიარდი ევრო) უკრაინამ 2026 წლის ივნისში მიიღო.
- წინა კვირას ევროკავშირმა Patriot-ის სისტემების დაფინანსება დაამტკიცა — პირველად პირდაპირ დააფინანსა PAC-3 რაკეტების მიწოდება უკრაინის შეიარაღებული ძალებისთვის.
- 11 სექტემბერს ევროკომისიამ ცალკე დაამტკიცა 6,1 მილიარდი ევრო უკრაინის საჰაერო და სარაკეტო თავდაცვისთვის.
- ფონ დერ ლიაენი მზადაა, SAFE პროგრამის დარჩენილი სახსრები ევროკავშირ-უკრაინის ერთობლივი თავდაცვის პროექტების ახალი პროგრამისთვის გამოიყენოს, მათ შორის Freya/Freyja-ზე დაფუძნებული ევროპული საჰაერო და სარაკეტო თავდაცვის სისტემის შესაქმნელად.
- ფონ დერ ლიაენი შემდეგ კვირას გაემგზავრება ნიუ-იორკში გაეროს გენერალურ ასამბლეაზე და მოუწოდებს უკრაინის საერთაშორისო პარტნიორებს მხარდაჭერის გაზრდისკენ.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
3,3 მილიარდი ევროს ტრანში „Ukraine Support Loan"-ის პროგრამის, რომელიც 2026–2027 წლებში 90 მილიარდ ევრომდეა გათვალისწინებული, ნაწილია და უკრაინაში ევროკავშირის მიერ 2026 წელს გადარიცხული თანხების მთლიან მოცულობას დაახლოებით 15 მილიარდ ევრომდე ზრდის. თანხა პრიორიტეტულ თავდაცვის საჭიროებებს — რაკეტებს, ამუნიციას და დრონებს — მიემართება, რაც კრიტიკულად მნიშვნელოვანია რუსეთის ქალაქებზე, მათ შორის კიევზე, თავდასხმების წინააღმდეგ წინააღმდეგობისთვის. გარდა ამისა, ფონ დერ ლიაენმა განაცხადა მზადყოფნა, SAFE პროგრამის დარჩენილი სახსრები ევროკავშირ-უკრაინის ერთობლივი თავდაცვის პროექტების ახალი პროგრამისთვის გამოეყენებინა, რაც Freya/Freyja სისტემაზე დაფუძნებული ევროპული საჰაერო და სარაკეტო თავდაცვის სისტემის შექმნას მოხსენიებს და ამერიკულ Patriot-ის რაკეტა-გამანადგურებლებზე დამოკიდებულების შემცირებას ისახავს მიზნად.
რა მოხდა
2026 წლის 17 სექტემბრის საღამოს ევროკომისიის პრეზიდენტმა ურსულა ფონ დერ ლიაენმა უკრაინის პრეზიდენტ ვოლოდიმირ ზელენსკისთან სატელეფონო საუბრის შემდეგ განაცხადა, რომ ევროკავშირი უკრაინას დამატებით 3,3 მილიარდ ევროს გამოუყოფს რაკეტებისა და დრონების შესაძინებლად. ტრანში „Ukraine Support Loan"-ის პროგრამის ფარგლებში 18 სექტემბერს, პარასკევს, გადაირიცხება. ეს მეოთხე გადახდაა ამ პროგრამის თავდაცვის კომპონენტით; პირველი ტრანში (3,2 მილიარდი ევრო) უკრაინამ 2026 წლის ივნისში მიიღო. პროგრამა 2026–2027 წლებში 90 მილიარდ ევრომდე ითვალისწინებს (60 მილიარდი თავდაცვისთვის, 30 მილიარდი ბიუჯეტის მხარდაჭერისთვის), ხოლო მისი დაფარვა მომავალი რუსული რეპარაციებიდან არის დაგეგმილი. უკრაინის პრემიერ-მინისტრმა სერგიი კორეცკიმ დაადასტურა, რომ 3,3 მილიარდი ევრო 18 სექტემბერს მიიღეს. ფონ დერ ლიაენმა ასევე განაცხადა მზადყოფნა, SAFE პროგრამის დარჩენილი სახსრები ევროკავშირ-უკრაინის ერთობლივი თავდაცვის პროექტების ახალი პროგრამის გასაშვებად გამოეყენებინა, მათ შორის Freya/Freyja სისტემაზე დაფუძნებული ევროპული საჰაერო და სარაკეტო თავდაცვის ერთობლივი განვითარებისთვის, რისი მიზანიც უკრაინის საბრძოლო გამოცდილების ევროპის ტექნოლოგიურ და სამრეწველო შესაძლებლობებთან გაერთიანებაა. მან ხაზი გაუსვა, რომ რუსეთი კვლავ სისტემატურად ესხმის თავს კიევს მოსახლეობის ყოფითი ცხოვრების შეუძლებელი გახდის მიზნით. საუბრის დროს ასევე განიხილეს რეფორმები, რომელთა მიღებაც ვერხოვნა რადამ უნდა უზრუნველყოს შემდგომი დაფინანსების გასახსნელად და ევროკავშირში გაწევრიანების გზაზე წინსვლის გასაგრძელებლად. ფონ დერ ლიაენი შემდეგ კვირას გაემგზავრება ნიუ-იორკში გაეროს გენერალურ ასამბლეაზე, სადაც უკრაინის საერთაშორისო პარტნიორებს მოუწოდებს მხარდაჭერის გაზრდისკენ.
როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები
ერთადერთი საერთაშორისო წყარო (აზერბაიჯანული სააგენტო APA, ინგლისურენოვანი) ისტორიას ევროკავშირის მიერ 18 სექტემბრისთვის დაგეგმილი 3,3 მილიარდი ევროს ტრანშის გადარიცხვის ფაქტად წარმოადგენს, ნაკლები ყურადღებით უკრაინულ პოლიტიკურ რეაქციებზე ან შიდა კონტექსტზე. საერთაშორისო ჩარჩო განაცხადებს ათავსებს ფონ დერ ლიაენ-ზელენსკის მიმდინარე დიალოგის კონტექსტში, რომელიც მოიცავს თავდაცვის მხარდაჭერას, რუსეთის კიევზე თავდასხმებს, დაგეგმილ Patriot-ის დაფინანსებას და Freya/Freyja საჰაერო-სარაკეტო თავდაცვის ინიციატივის ჩათვლით ერთობლივ თავდაცვის პროექტებს. უკრაინული პარლამენტის რატიფიკაციის ნაბიჯებს ან უკრაინის პრემიერ-მინისტრის როლს ტრანშის მიღების დადასტურებაში ნაკლები ყურადღება ეთმობა.
სად განსხვავდება გაშუქება
ერთი უკრაინული წყარო უკრაინის პრემიერ-მინისტრად „სერგიი კორეცკის" (ასევე „კორეცკი") სახელით მოიხსენიებს, რომელიც 3,3 მილიარდი ევროს ტრანშის მიღებას ადასტურებს, ხოლო უმეტესი წყარო საჯარო განცხადებებს სატელეფონო საუბრის შესახებ პრეზიდენტ ზელენსკის მიერ მოყვანილ ციტატებს უთმობს და პრემიერ-მინისტრს არ ასახელებს. წყაროები განსხვავდებიან იმაზე, თუ რას მოხმობს 3,3 მილიარდი ევრო: ერთი წყარო აღნიშნავს, რომ თანხა „მხოლოდ რაკეტებისა და დრონებისთვისაა", ხოლო მეორე — რომ ის ასევე ამუნიციის შესაძინებლად გამოიყენება უკრაინის თავდაცვითი შესაძლებლობების გასაძლიერებლად. ერთობლივი საბალისტიკო სარაკეტო სისტემის დასახელება წყაროებში მერყეობს „Freya"-სა და „Freyja"-ს შორის.
კონტექსტი
„Ukraine Support Loan"-ის პროგრამა 2026–2027 წლებში 90 მილიარდ ევრომდე ითვალისწინებს, საიდანაც 60 მილიარდი ევრო თავდაცვის საჭიროებებს (მათ შორის დრონებს) და 30 მილიარდი ევრო ბიუჯეტის მხარდაჭერას ეთმობა; პირველი ტრანში (3,2 მილიარდი ევრო) 2026 წლის ივნისში გადაირიცხა, ხოლო დაფარვა მომავალი რუსული რეპარაციებიდან არის დაგეგმილი. SAFE („Security Action for Europe") ევროკავშირის თავდაცვის საკრედიტო ინსტრუმენტია, რომლის მოცულობაც 150 მილიარდ ევრომდეა. ვერხოვნა რადამ მიიღო კანონი უკრაინასა და ევროკავშირს შორის ევროპულ თავდაცვის ფონდში (EDF) უკრაინის მონაწილეობის შესახებ შეთანხმების რატიფიცირების თაობაზე.