ევროკომისია უკრაინის 23-მილიარდიან ევროს დანაკლისზე დეტალურ შეფასებას ითხოვს
ევროკავშირის ეკონომიკის კომისარმა ვალდის დომბროვსკისმა განაცხადა, რომ ევროკავშირმა უკრაინის ბიუჯეტის დეფიციტის დეტალური შეფასება უნდა ჩაატაროს, სანამ მისი დაფარვის გზებს გადაწყვეტს. უკრაინამ მოკავშირეებს 23 მილიარდი ევროს დაფინანსების დახმარება სთხოვა და პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ 90-მილიარდიანი ევროს სესხის გაცემის დაჩქარება შესთავაზა. ბრიუსელი თანხის ნამდვილ ზომაში ეჭვობს და სამხედრო, სოციალური და შეიარაღების შესყიდვის საჭიროებების დეტალურ აღრიცხვას ითხოვს.
მთავარი მომენტები
- ევროკომისიის ეკონომიკის კომისარმა ვალდის დომბროვსკისმა თქვა, რომ ევროკავშირმა ჯერ უკრაინის ბიუჯეტის საჭიროებები დეტალურად უნდა შეაფასოს.
- უკრაინამ მოკავშირეებს 23 მილიარდი ევროს დეფიციტის დაფარვა სთხოვა — სამხედრო პერსონალის, სოციალური დახმარებისა და შეიარაღების შესყიდვისთვის.
- ბრიუსელი 23-მილიარდიან ციფრში დაჯერებული არ არის და დეფიციტის წყაროსა და ზომის დასადგენად დეტალურ ანგარიშს ითხოვს.
- პრეზიდენტმა ზელენსკიმ 90-მილიარდიანი ევროს სესხის გაცემის დაჩქარება შესთავაზა; გეგმით 45 მილიარდი ევრო 2026 წლისთვის და 45 მილიარდი ევრო 2027 წლისთვის იყო განკუთვნილი.
- 2026 წლის ტრანშიდან უკრაინას უკვე გადაეცა 3,2 მილიარდი ევრო ბიუჯეტის და 8,35 მილიარდი ევრო სამხედრო დახმარების სახით.
- ბრიუსელი შიშობს, რომ გაცემის დაჩქარებამ დახმარება უკვე მომდევნო წლისთვის შეიძლება ამოწუროს.
- უკრაინამ ევროკავშირს რუსეთის ცენტრალური ბანკის გაყინული აქტივების — 210 მილიარდი ევროს — გამოყენებისკენ მოუწოდა.
- სესხის პირობად კიევმა ბრიუსელს უკრაინის საბანკო ანგარიშების მონიტორინგის უფლება მისცა, ხოლო ევროკომისია შეიარაღების შესყიდვის კონტრაქტებს ამოწმებს.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
ეს ისტორია ხაზს უსვამს უკრაინის სასწრაფო საფინანსო მოთხოვნებსა და ევროკავშირის მთლიანი დაფინანსების გაცემამდე შემოწმების პოლიტიკას შორის სხვაობას. ევროკავშირის დახმარება პირობებთან არის მიბმული — საბანკო ანგარიშების მონიტორინგი, შეიარაღების შესყიდვის აუდიტი და ანტიკორუფციული მოთხოვნები. ამავდროულად, უკრაინა რუსეთის ცენტრალური ბანკის გაყინული აქტივების გამოყენების იდეას აქტიურად უბრუნდება, რაც ახალი დაფინანსების წყაროების ძიებაზე მეტყველებს.
რა მოხდა
ევროკომისიის ეკონომიკის კომისარმა ვალდის დომბროვსკისმა განაცხადა, რომ ევროკავშირმა უკრაინის ბიუჯეტის საჭიროებები დეტალურად უნდა შეაფასოს, სანამ დეფიციტის დაფარვის გზებს გადაწყვეტს. უკრაინამ მოკავშირეებს 23 მილიარდი ევროს დაფინანსება სთხოვა და პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ 90-მილიარდიანი ევროს სესხის გაცემის დაჩქარება შესთავაზა. ბრიუსელი ამ თანხის ნამდვილ ზომაში დარწმუნებული არ არის და დეფიციტის წყაროს, ზომასა და დაფარვის მექანიზმებს ითხოვს. ორიგინალი გრაფიკით, 45 მილიარდი ევრო 2026 წლისთვის და 45 მილიარდი ევრო 2027 წლისთვის იყო განკუთვნილი, თუმცა ევროკავშირი შიშობს, რომ გაცემის დაჩქარებამ დახმარება მომდევნო წლისთვის შეიძლება ამოწუროს. 2026 წლის ტრანშიდან უკრაინას უკვე მიღებული აქვს 3,2 მილიარდი ევრო ბიუჯეტის დახმარების და 8,35 მილიარდი ევრო სამხედრო დახმარების სახით. სესხის პირობად კიევმა ბრიუსელს საბანკო ანგარიშების მონიტორინგის უფლება მისცა, ხოლო ევროკომისია შეიარაღების შესყიდვის კონტრაქტებს ამოწმებს. უკრაინამ ასევე ევროკავშირს რუსეთის ცენტრალური ბანკის გაყინული აქტივების — 210 მილიარდი ევროს, რომელთა უმეტესობა ბელგიის Euroclear დეპოზიტარშია განთავსებული — გამოყენებისკენ მოუწოდა.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
ორივე უკრაინულენოვანი წყარო — «Українська правда» და hromadske — ისტორიის ცენტრში ევროკავშირის მოთხოვნას აყენებს, რომ უკრაინის ბიუჯეტის დეფიციტის დეტალური შეფასება ჯერ უნდა ჩატარდეს, სანამ მის დაფარვაზე გადაწყვეტილება მიიღება. მათი ყურადღება უკრაინის კონკრეტულ 23-მილიარდიან ევროს მოთხოვნაზე და პრეზიდენტ ზელენსკის წინადადებაზეა კონცენტრირებული, რომ 90-მილიარდიანი ევროს სესხის გაცემა დაჩქარდეს. ამავდროულად, ისინი უკრაინის ფართო მოწოდებასაც აშუქებენ, მათ შორის რუსეთის ცენტრალური ბანკის გაყინული აქტივების გამოყენების იდეას.
სად განსხვავდება გაშუქება
ზოგიერთი ევროპელი ჩინოვნიკი ეჭვობს უკრაინის ხარჯვის ეფექტიანობაში ან იმაში, რომ მისი მოთხოვნები გაზრდილია. უკრაინა კი განმარტავს, რომ 23 მილიარდი ევრო სამხედრო პერსონალის შენახვისთვის, სოციალური დახმარებისთვის და შეიარაღების შესყიდვისთვის არის საჭირო.
კონტექსტი
ევროკავშირმა 90-მილიარდიანი ევროს სესხი დაახლოებით თანაბარ ტრანშებად დაყო 2026 და 2027 წლებისთვის. სესხის პირობად კიევმა ბრიუსელს უკრაინის საბანკო ანგარიშების მონიტორინგის უფლება მისცა, ხოლო ევროკომისია ამავდროულად შეიარაღების შესყიდვის კონტრაქტებს ამოწმებს.