უნგრეთი ევროკავშირის რეგულაციის მიუხედავად უკრაინის სამხედრო ასაკის კაცებს თავშესაფარს აძლევს

რატომ არის მნიშვნელოვანი

უნგრეთი ღიად ეწინააღმდეგება ევროკავშირის დროებითი დაცვის ახალ შეზღუდვებს, რაც პირდაპირ კონფრონტაციას ქმნის ბრიუსელთან. გადაწყვეტილება ეთნიკური უნგრელების უფლებების კონტექსტშია ჩასდებული და უკრაინა-უნგრეთის ორმხრივ საკითხს ეხება. ევროკომისარ მაგნუს ბრუნერის განცხადებით, სამხედრო ასაკის კაცების გამორიცხვის მოთხოვნა თავად უკრაინისგან წამოვიდა, რაც უნგრეთის პოზიციას უკრაინაში მობილიზაციის წესების შესრულების დებატებში აერთიანებს. უნგრეთმა ევროკომისია წერილობით არ შეატყობინა გადახვევის შესახებ, რაც კითხვებს აჩენს ევროკავშირის შეტყობინების პროცედურებთან შესაბამისობაზე.

რა მოხდა

2026 წლის 3 სექტემბერს უნგრეთის პრემიერ-მინისტრმა პეტერ მადიარმა განაცხადა, რომ უნგრეთი კვლავ მისცემს დროებით დაცვას უკრაინიდან ჩამოსულ სამხედრო ასაკის კაცებს, რაც ევროკავშირის ახალ წესებს ეწინააღმდეგება. მისი თქმით, გადაწყვეტილება პირველ რიგში ტრანსკარპატიის ეთნიკურ უნგრელებს ეხება. ევროკავშირმა ივლისში უკრაინელებისთვის დროებითი დაცვა 2028 წლის 4 მარტამდე გაახანგრძლივა, ახალი პირობით: ახალჩამსვლელ სამხედრო ვალდებულების მქონე კაცებს დროებითი დაცვა მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეიძლება მიეცეთ, თუ სამხედრო რეგისტრაციის დოკუმენტებთან პრობლემები არ აქვთ. ეს რეგულაცია 2026 წლის 5 აგვისტოს ამოქმედდა და მოქმედებს მხოლოდ ახალ მაძიებლებზე — უკრაინელები, რომლებსაც უკვე ჰქონდათ ევროკავშირის წევრ ქვეყანაში დროებითი დაცვა, ახალი წესებისგან განთავისუფლებული არიან.

მადიარმა აღნიშნა, რომ საკითხი 2 სექტემბერს ევროპული საბჭოს პრეზიდენტ ანტონიუ კოშტასთან ბუდაპეშტში შეხვედრისას დააყენა და ევროკავშირის გადაწყვეტილება „ღირსებამოკლებულად“ და „გაუგებარად“ შეაფასა. 4 სექტემბერს ევროკომისიის სპიკერმა მარკუს ლამერტმა ბრიფინგზე განაცხადა, რომ უნგრეთს გადახვევის შესახებ ოფიციალური წერილობითი შეტყობინება არ გაუგზავნია და რომ წესები ქვეყნებს გარკვეულ თავისუფლებას აძლევს. უნგრეთი იმ ევროკავშირის ზომას წინააღმდეგ ერთადერთი ხმა იყო, რომელიც სამხედრო ასაკის კაცების დროებით დაცვას ზღუდავს.

როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები

ყველა წყარო უკრაინულენოვანი მედიაა. სიუჟეტი უნგრეთის მიერ ევროკავშირის წესების დარღვევის კონტექსტშია ჩასმული, ხაზგასამისია უკრაინელი სამხედრო ასაკის მამაკაცების ბედი და ის, რომ ბუდაპეშტმა ბრიუსელს თავისი გადახვევის შესახებ წერილობითი შეტყობინება არ გაუგზავნა. სტატიებში ერთნაირად ციტირებულია პეტერ მადიარის ევროკავშირის კრიტიკა და ევროკომისიის პასუხი, რაც ბრიუსელ-ბუდაპეშტის დაპირისპირებას ხაზს უსვამს უკრაინელი ლტოლვილების ჩასახლებით.

სად განსხვავდება გაშუქება

უკრინფორმის თარგმანში მადიარი ევროკავშირის გადაწყვეტილების შეფასებისას სიტყვას „indignificant“-ს იყენებს, ხოლო სხვა უკრაინული მედია „undignified“-ს. გარდა ამისა, ერთგვაროვანია აღწერა, თუ როგორ და როდის წამოაყენა მადიარმა საკითხი კოშტასთან: ერთი ნაწილი წყარო მოუხსენიებს „წინა დღეს“ ან „ბუდაპეშტში ვიზიტის დროს“ ზუსტი თარიღის მითითების გარეშე, ხოლო ერთი წყარო კონკრეტულად 2 სექტემბერს ასახელებს შეხვედრის თარიღად და 3 სექტემბერს საჯარო განცხადების თარიღად.

კონტექსტი

ევროკავშირმა ივლისში უკრაინელებისთვის დროებითი დაცვა 2028 წლის 4 მარტამდე გაახანგრძლივა, ხოლო ახალი წესები 5 აგვისტოს ამოქმედდა. დროებითი დაცვის მისაღებად ახალჩამსვლელ სამხედრო ვალდებულების მქონე კაცებმა უნდა წარადგინონ პასპორტი უკრაინიდან კანონიერი გასვლის დამადასტურებელი შტამპით ან სამხედრო მოვალეობისგან გათავისუფლების დოკუმენტით. უნგრეთი იმ ზომის წინააღმდეგ ერთადერთმა ქვეყანამ მისცა ხმა. ტრანსკარპატიაში დაახლოებით 100 000 ეთნიკური უნგრელი ცხოვრობს. ევროკომისარ მაგნუს ბრუნერის თანახმად, ამ კატეგორიის გამორიცხვის მოთხოვნა თავად უკრაინისგან წამოვიდა. ევროკომისია ამზადებს პრაქტიკულ სახელმძღვანელო მითითებებს წევრი ქვეყნებისთვის, თუმცა გამოქვეყნების თარიღი დადასტურებული არ არის. შვეიცარიამ მხარდაჭერის ზომები 2028 წლის 4 მარტამდე გაახანგრძლივა, თუმცა შეზღუდვებით. ჩეხეთში გასულ წელს პირველად უკრაინის მამაკაცებზე მეტი დროებითი დაცვა გაიცა, ვიდრე ქალებზე. აგვისტოს შუაში ზოგიერთმა მედიამ გავრცელა, რომ უნგრეთს არ შეუცვლია პროცედურები და ყველა ადრე უფლებამოსილ პირს, მათ შორის სამხედრო ასაკის კაცებს, უფლება შეუნარჩუნდა.