უკრაინამ ეროვნული უმცირესობების ენებში განათლების შესახებ კანონპროექტი დაარეგისტრირა; უნგრეთმა მოლოდინი გამოთქვა, რომ ეს მის ვეტოს მოხსნის საშუალებას მისცემს
2026 წლის 1 ოქტომბერს უკრაინის უმაღლესმა რადამ ეროვნული უმცირესობების ენებში განათლების შესახებ კანონპროექტი დაარეგისტრირა, რომელიც უნგრული თემის უფლებებს უფრო ძლიერ იურიდიულ გარანტიებს აძვნის. უნგრეთის პრემიერ-მინისტრმა პეტერ მადიარმა და საგარეო საქმეთა მინისტრმა ანიტა ორბანმა კანონპროექტი მიესალმეს და მისი მიმდინარე თვეში მიღება ისურვეს. ბუდაპეშტი ორ სამოლაპომებლო კლასტერთან დაკავშირებულ ვეტოს მოხსნის პირობად სწორედ ამ ცვლილებების მიღებას მიიჩნევს.
მთავარი მომენტები
- 1 ოქტომბერს უკრაინის უმაღლეს რადაში ეროვნული უმცირესობების ენებში განათლების შესახებ კანონპროექტი დარეგისტრირდა
- კანონპროექტი ითვალისწინებს, რომ სკოლა ეროვნული უმცირესობის დაწესებულების სტატუსს მიიღებს, თუ მოსწავლეთა 50%-ზე მეტი უმცირესობის ენაზე სწავლობს
- უნგრეთი უკრაინის ევროკავშირთან მოლაპომებლების ორ კლასტერს ბლოკავს და მათი გახსნის ვეტოს მოხსნის პირობად ამ ცვლილებების მიღებას მიიჩნევს
- პრემიერ-მინისტრმა პეტერ მადიარმა განაცხადა, რომ კანონპროექტი მნიშვნელოვანია უკრაინაში მცხოვრები დაახლოებით 100 ათასი ეთნიკური უნგრელის უფლებებისთვის
- საგარეო საქმეთა მინისტრმა ანიტა ორბანმა მოლოდინი გამოთქვა, რომ უმაღლესი რადა კანონპროექტს ოქტომბრის განმავლობაში მიიღებს
- 2 ოქტომბერს კანონპროექტს მიესალმა «ზაკარპატიის უნგრული კულტურის საზოგადოებამ» და «უკრაინაში უნგრელების დემოკრატიულმა კავშირმა» ერთობლივი განცხადებით
- უკრაინის ვიცე-პრემიერ-მინისტრმა ვსევოლოდ ჩენცოვმა განაცხადა, რომ დაგეგმილია ყველა დარჩენილი კლასტერის გახსნა 2026 წლის ბოლომდე
რატომ არის მნიშვნელოვანი
კანონპროექტი პირობაა, რომელიც უნგრეთმა უკრაინის ევროკავშირთან მოლაპომებლების ორი კლასტერის ვეტოს მოსახსნელად დააყენა. მისი მიღება საშუალებას მისცემს მოლაპომებლების შემდგომი კლასტერების გახსნას და უკრაინის ევროინტეგრაციის წინსვლას. ამავდროულად, კანონპროექტი აძლიერებს ზაკარპატიის უნგრული თემის და სხვა ეროვნული უმცირესობების საგანმანათლებლო უფლებებს. პროცესი აჩვენებს უნგრეთის ახალი მთავრობის დიპლომატიურ მიდგომაში გადასვლას უმცირესობათა უფლერებთან დაკავშირებით კონკრეტული შედეგებისკენ.
რა მოხდა
2026 წლის 1 ოქტომბერს უკრაინის უმაღლეს რადაში დარეგისტრირდა ეროვნული უმცირესობების ენებში განათლების შესახებ კანონპროექტი. დოკუმენტი ითვალისწინებს დამატებით იურიდიულ გარანტიებს უნგრულ ენაზე სწავლისთვის და საგანმანათლებლო დაწესებულებების ქსელის განვითარებისთვის. კანონპროექტის მიხედვით, სკოლა ეროვნული უმცირესობის დაწესებულების სტატუსს მიიღებს, თუ მოსწავლეთა 50%-ზე მეტი უმცირესობის ენაზე სწავლობს; ასეთი დაწესებულების სასწავლო პროგრამა მოიცავს ეროვნული ისტორიის და კულტურის შესწავლას. კანონპროექტს უმაღლეს რადაში წარდგენას წინ უძღოდა უკრაინა-უნგრეთის ორმხრივი ექსპერტული კონსულტაციები, ასევე ზაკარპატიის უნგრული თემის წარმომადგენლებთან კონსულტაციები. უნგრეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ანიტა ორბანმა და პრემიერ-მინისტრმა პეტერ მადიარმა კანონპროექტი მიესალმეს. 2 ოქტომბერს კანონპროექტს ასევე მიესალმნენ «ზაკარპატიის უნგრული კულტურის საზოგადოება» და «უკრაინაში უნგრელების დემოკრატიული კავშირი» ერთობლივი განცხადებით, რომელშიც უმაღლეს რადას კანონპროექტის დროულად და სრულად მიღებისკენ მოუწოდეს.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინული წყაროები კანონპროექტს უკრაინის მიერ ორმხრივი შეთანხმებების და ევროკავშირთან მოლაპომებლების პროცესის ფარგლებში ნაკისრი ვალდებულებების შესრულების ნაწილად ასახელებენ და ხაზს უსვამენ, რომ უკრაინამ კლასტერების გახსნის ყველა პირობა შეასრულა. ვიცე-პრემიერ-მინისტრი ვსევოლოდ ჩენცოვი და საგარეო საქმეთა მინისტრი ანდრიი სიბიჰა ცენტრალურ როლში წარმოდგენილია, ხოლო ნაბიჯი დიპლომატიურ წარმატებად და მოლაპომებლების შემდგომი კლასტერების გახსნის მოსალოდნელ კატალიზატორად პოზიციონირდება. ზაკარპატიის ორი უნგრული ორგანიზაციის ერთობლივი განცხადება გამოიყენება კანონპროექტის ფართო ლეგიტიმურობის დასადასტურებლად, მათ შორის ყოფილი უნგრული მთავრობისადმი ლოიალურ და კრიტიკულ წრეებში. ზოგიერთი უკრაინული სათაური ანიტა ორბანის განცხადებას გამოჰყოფს, რომ ახალმა უნგრულმა მთავრობამ რამდენიმე თვეში მიაღწია იმას, რაც ვიქტორ ორბანის მთავრობამ 10 წელში ვერ მიაღწია.
სად განსხვავდება გაშუქება
წყაროები ვერ თანხმდებიან, როდის უნდა გაიხსნას ყველა დარჩენილი კლასტერი: «Європейська правда»-ს ცნობით ვსევოლოდ ჩენცოვმა 2026 წლის ბოლოს ვადა დაასახელა, ხოლო «Суспільне Новини» იმავე განცხადებას 2025 წლის ბოლოს ვადას უკავშირებს. ასევე განსხვავებულია ინფორმაცია იმის შესახებ, შეიძლება თუ არა უნგრეთმა კანონპროექტის მიღების შემდეგ ორი კლასტერი უკვე 13 ოქტომბერს გახსნას, თუ ეს მოგვიანებით მოხდება.
კონტექსტი
უნგრეთი უკრაინის ევროკავშირთან მოლაპომებლების ორ კლასტერს ბლოკავს და ამას ზაკარპატიაში უნგრული უმცირესობის დაცვასთან აკავშირებს. უკრაინამ და უნგრეთმა უმცირესობის ენობრივ, კულტურულ და საგანმანათლებლო უფლებებზე შეთანხმებას ივნისში მიაღწიეს. უნგრეთის პრემიერ-მინისტრის პეტერ მადიარის ცნობით, უკრაინაში დაახლოებით 100 ათასი ეთნიკური უნგრელი ცხოვრობს. პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ სექტემბერში განაცხა, რომ უკრაინა ევროკავშირთან მოლაპომებლების ყველა კლასტერის 2026 წლის ბოლომდე გახსნას ელოდება. პეტერ მადიარმა განმეორებით განაცხა, რომ მისი მთავრობა უკრაინის ევროკავშირში გაწევრიანების მოლაპომებლების დაჩქარებას არ უჭერს მხარს.