ვადეფული: უკრაინამ უფრო მეტი იარაღი უნდა შეიძინოს გერმანული მწარმოებლებისგან; გერმანიაში მყოფი სამხედრო ასაკის უკრაინელი კაცები უნდა დაბრუნდნენ

რატომ არის მნიშვნელოვანი

გერმანია ღიად აკავშირებს უკრაინისთვის გაწეულ სამხედრო დახმარებას თავდაცვის ინდუსტრიის შეკვეთების მოლოდინთან — ეს ნიშნავს მხარდაჭერის უფრო ტრანზაქციულ მოდელზე გადასვლას. ბერლინის მზაობა, უკრაინას გაუზიაროს მონაცემები სამხედრო ასაკის კაცების შესახებ, ბადებს კითხვებს პერსონალური მონაცემების დაცვის, დიპლომატიური კოორდინაციისა და უცხოეთში მყოფი უკრაინელი ლტოლვილების მიმართ ზეწოლის შესახებ. ეს ჩარევა ემთხვევა ევროკავშირის ფართო ცვლილებებს — ივლისში დროებითი დაცვა 2028 წლის 4 მარტამდე გაგრძელდა, მაგრამ გამკაცრდა მათთვის, ვინც სამხედრო ვალდებულებას არ ასრულებს — და ასევე ლაიფციგი/ჰალეს აეროპორტზე დრონით თავდასხმის შესახებ რუსეთის წინააღმდეგ გერმანიის ბრალდებებს, რამაც ორმხრივი დაძაბულობა გაამძაფრა.

რა მოხდა

Bild-თან 8 სექტემბრის ინტერვიუში გერმანიის საგარეო საქმეთა მინისტრმა იოჰან ვადეფულმა ორი ძირითადი გზავნილი გააკეთა. პირველ რიგში, მან უკრაინას მოუწოდა მეტი იარაღი შეეძინა გერმანული მწარმოებლებისგან, რადგან გერმანია კიევის ერთ-ერთი უდიდესი დონორია და „ამ მომენტში სრულად არ არის კმაყოფილი მიღებული შეკვეთების მოცულობით". მან დასძინა, რომ წინა თვეში კიევში ვიზიტისას პრეზიდენტ ვოლოდიმირ ზელენსკისთან ეს საკითხი დააყენა და მას გერმანიის უკრაინის დაცვის მხარდაჭერის გაგრძელება აღუთქვა.

მეორე საკითხი სამხედრო ასაკის უკრაინელი კაცების დაბრუნება იყო. ვადეფულმა განაცხადა, რომ გერმანიაში მყოფი ასეთი კაცები სამშობლოში უნდა დაბრუნდნენ, თუმცა „ძალის გარეშე". ბერლინი მზადაა კიევს მიაწოდოს მონაცემები სოციალური შემწეობის მიმღებების, რეგისტრაციისა და ბინადრობის ნებართვების შესახებ, რათა უკრაინის მთავრობამ ამ კაცებს შეტყობინება გაუგზავნოს. ვადეფული CSU-ის ლიდერ მარკუს ზიდერის მოთხოვნასაც დაეთანხმა.

ეს განცხადებები რამდენიმე დღით ადრე გერმანიის მიერ ლაიფციგი/ჰალეს აეროპორტზე აგვისტოში მომხდარ დრონის თავდასხმის მცდელობასთან დაკავშირებულ რუსეთის წინააღმდეგ ბრალდებებს მოჰყვა. რუსეთმა ეს უარყო; რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა სერგეი ლავროვმა TASS-ის ციტირებით გერმანულ ბრალდებებს „ნამდვილი ომის დასაწყისი" უწოდა. ვადეფულმა ეს უარყო და განაცხადა, რომ გერმანიას ინციდენტზე რეაგირების გარდა არჩევანი არ ჰქონდა.

როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები

ყველა წყარო უკრაინული მედია და სააგენტოა, ამიტომ ვადეფულის განცხადებები უკრაინული პრიზმით არის წარმოდგენილი. უკრაინული მედია ხაზს უსვამს, რომ თავად უკრაინის თხოვნა იყო ევროკავშირის დონეზე სამხედრო ვალდებულების შეუსრულებელი კაცებისთვის დროებითი დაცვის შეზღუდვის საფუძველი. გაშუქვა ასევე აქტიურად გამოკვეთს მონაცემების გაზიარების წინადადებას და „ძალის გარეშე" ფორმულირებას, ამავე დროს მოიცავს პატრიოტულ ხედვას, რომ უკრაინამ თავი უნდა დაიცვას და საზღვრებს გარეთ მყოფმა სამხედრო ასაკის კაცებმა სამშობლოში უნდა დაბრუნდნენ.

სად განსხვავდება გაშუქება

წყაროები ევროკავშირის დროებითი დაცვის გადაწყვეტილების თარიღს სხვადასხვანაირად აწვდიან: ერთი ნაწილი მიუთითებს 15 ივლისს წევრი ქვეყნების შეთანხმებაზე 2028 წლის 4 მარტამდე გაგრძელების შესახებ, ხოლო ევროკავშირის საბჭომ 30 ივლისს წერილობითი პროცედურით დაამტკიცა; ერთი წყარო კი ამ გადაწყვეტილებას 2026 წლის 4 აგვისტოს ათარიღებს. გარდა ამისა, არსებობს განსხვავება იმის შესახებ, ეხება თუ არა დროებითი დაცვის შეზღუდვა მხოლოდ ახალ მოთხოვნილებებს თუ უკვე ამ სტატუსის მქონე პირებსაც.

კონტექსტი

ივლისში ევროკავშირის საბჭომ უკრაინელებისთვის დროებითი დაცვა 2028 წლის 4 მარტამდე გააგრძელა, ხოლო პარალელურად ის შეზღუდა სამხედრო ვალდებულების ასაკის მოქალაქეებისთვის, რომლებიც უკრაინაში სამხედრო ვალდებულებას არ ასრულებენ. 5 აგვისტოდან ევროკავშირმა 23–60 წლის უკრაინელი კაცებისთვის დროებითი დაცვის მიღების წესები შეცვალა; უნგრეთმა ეს გადაწყვეტილება დაგმო, ხოლო პრემიერ-მინისტრმა პეტერ მადიარმა განაცხადა, რომ ბუდაპეშტი ომის გამო უკრაინის დატოვებულ კაცებზე დაცვის სტატუსის მინიჭების უფლებას შეინარჩუნებს. ევროკავშირის შინაგან საქმეთა კომისარმა მაგნუს ბრუნერმა აღნიშნა, რომ დროებითი დაცვიდან სამხედრო ასაკის მამაკაცების გამორიცხვის მოთხოვნა თავად უკრაინისგან მოდიოდა.

აგვისტოში გერმანიამ რუსეთს ლაიფციგი/ჰალეს აეროპორტზე დრონით თავდასხმის მცდელობაში დასაბრალებლა, რაც, გერმანული ორგანოების თქმით, მასშტაბურ კატასტროფას ბეწვის ხიდურზე გადაარჩინა. რუსეთმა ეს უარყო; ლავროვმა ეს „ნამდვილი ომის დასაწყისად" მოიხსენია. საპასუხოდ გერმანიამ ბონში რუსეთის საკონსულო და ბერლინში რუსული კულტურის ცენტრი დახურა. ფონზე უკრაინა გერმანიასთან ახალ მასშტაბურ თავდაცვის ინდუსტრიის შეთანხმებას ამზადებს, რომელიც დრონების, რაკეტებისა და შესაბამისი პროგრამული უზრუნველყოფის ერთობლივ შემუშავებასა და წარმოებას მოიცავს.