უიტკოვი პუტინს სანქტ-პეტერბურგში შეხვდა; მოსკოვმა ნოემბრის მე-10 რიცხვებში სამმხრივი მოლაპარაკებების განახლების მზაობა გამოთქვა

რატომ არის მნიშვნელოვანი

უიტკოვი-პუტინის შეხვედრა უკრაინის შესახებ აშშ-რუსეთის ყველაზე პირდაპირი კონტაქტია 2025 წლის დასაწყისში მოლაპარაკებების შეჩერების შემდეგ და შეიძლება საფუძველი ჩაუყაროს სამმხრივი ფორმატის ახალ რაუნდს; ამავე დროს, უიტკოვის განცხადებამ „ჰუმანისტის“ შესახებ აშშ-ის შიდა პოლიტიკური გამოხმაურება გამოიწვია.

რა მოხდა

21 ოქტომბერს აშშ-ის სპეციალური ელჩი სტივ უიტკოვი სანქტ-პეტერბურგში, კონსტანტინოვსკის სასახლეში, დაახლოებით სამსაათიან შეხვედრაზე შეხვდა რუსეთის პრეზიდენტ ვლადიმერ პუტინს, რათა უკრაინის ომის დასრულების გზები განეხილათ. შეხვედრაზე რუსულმა მხარემ ამერიკელი სტივენ ჰაბარდის — 74 წლის პენსიონერი მასწავლებლის, რომელიც 2024 წელს ნაფიცთა სასამართლომ ნაფიცობრივი საქმიანობისთვის 6 წლის 10 თვემდე თავისუფლების აღკვეთით დასაჯა — გათავისუფლება გამოაცხადა. უიტკოვმა პუტინი „ჰუმანისტად“ მონათხობა და მადლობა გადაუხადა, ხოლო X-ზე გამოქვეყნა, რომ დისკუსიები „კონსტრუქციული“ იყო და გაგრძელდება აშშ-რუსეთ-უკრაინის ტექნიკური მოლაპარაკებების ფორმატში.

კრემლის თანაშემწის იური უშაკოვის ცნობით, პუტინმა უიტკოვს განუცხადა, რომ მოსკოვი პრინციპში მზადაა ნოემბრის მე-10 რიცხვებში სამმხრივი მოლაპარაკებები განაახლოს, რომელთა მთავარი თემაც, მისი თქმით, ომის დასრულების შემდეგ რუსეთ-უკრაინის უსაფრთხოების სისტემის ჩამოყალიბება იქნება. უშაკოვმა ასევე აღნიშნა, რომ ახალ რაუნდზე ადგილად აბუ-დაბი განიხილება. უიტკოვმა პუტინს უკრაინაში ომის დასრულების შესახებ საკუთარი ხედვები შესთავაზა დოკუმენტების სახით, ხოლო მოლაპარაკებები „ოსლოს საფუძველზე“ წარმოიშვა — ერთი დღით ადრე, 20 ოქტომბერს, უიტკოვმა და ჯარედ კუშნერმა (დისტანციურად) ოსლოში პრეზიდენტ ზელენსკისთან, ნორვეგიის პრემიერ-მინისტრ სტიორესთან, ფინეთის პრეზიდენტ სტუბთან და ევროპელი წარმომადგენლების ფართო წრესთან ერთად იმსჯელეს ტერიტორიულ საკითხებზე, უსაფრთხოების გარანტიებზე, პოსტკონფლიქტურ აღდგენაზე და სანქციებზე. ფინეთის პრეზიდენტმა სტუბმა განაცხადა, რომ ოსლოს შეხვედრამ „რეალური პროგრესი“ მოიტანა და „მშვიდობიანი მოგვარების გარკვეული ელემენტები“ გამოიკვეთა, რომლებიც უნდა წარედგინა პუტინს სანქტ-პეტერბურგში.

უიტკოვის განცხადებამ „ჰუმანისტის“ შესახებ აშშ-ის შიდა პოლიტიკური მწვავე რეაქცია გამოიწვია: რესპუბლიკელი სენატორები ტომ ტილისი და ჯონ კორნინი, ასევე კონგრესმენი დონ ბეიკონი უიტკოვის კომენტარს მკაცრად გამოეხმაურენ, პუტინი „უსულო მკვლელად“ მონათხობეს; ვიცე-პრეზიდენტმა ჯეი-დი ვენსმა კი უიტკოვი დაიცვა და განაცხადა, რომ ჰაბარდის სახლში დაბრუნება უფრო მნიშვნელოვანი იყო, ვიდრე უიტკოვის სიტყვები. დონალდ ტრამპმა განაცხადა, რომ პუტინს ჰაბარდის გათავისუფლება სთხოვა და რუსეთს შემცვლელად არაფერი მოეთხოვა.

როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები

უკრაინული წყაროები, მათ შორის «Європейська правда», «Українська правда», «Бабель» და «Суспільне Новини», განსაკუთრებულ ყურადღებას ამახვილებენ პრეზიდენტ ზელენსკის მზაობაზე, განიხილოს მშვიდობიანი შეთანხმება, რომელიც ფრონტის მიმდინარე ხაზის გაყინვას და უკრაინის ტერიტორიის მინიმუმ 75%-ის შენარჩუნებას გულისხმობს, ასევე შემდგომში უსაფრთხოების გარანტიების მიღებაზე ტრამპისა და ევროპელი ლიდერებისგან. ოსლოს შეხვედრა უკრაინულ მედიაში წარმოდგენილია როგორც კონსტრუქციული მზადება შესაძლო გარიგებისთვის, სადაც განხილული იყო ევროკავშირის ფართო წარმომადგენლობაც (ბიორნ ზაიბერტი, საფრანგეთის, გერმანიის, დიდი ბრიტანეთის, იტალიის წარმომადგენლები). ამავე დროს, ანალიტიკოს ვოლოდიმირ ფესენკოს შეფასებით, კრემლის მზაობა კონსტრუქციული მოლაპარაკებებისთვის არ ჩანს და მნიშვნელოვანი პროგრესი ნაკლებად სავარაუდოა.

სად განსხვავდება გაშუქება

წყაროები ვერ თანხმდებიან უიტკოვის „ჰუმანისტის“ კომენტარის კონტექსტზე: ზოგიერთი ანგარიში მას უიტკოვის საკუთარ შეფასებად წარმოადგენს, ზოგი კი — პუტინის მიერ ტრამპის „ჰუმანისტად“ წოდების საპასუხო სიტყვად. განსხვავებული ციფრები დაფიქსირდა გათავისუფლებული ამერიკელი სტივენ ჰაბარდის ასაკის შესახებ — წყაროებში მოცემულია 72 (2024 წლის გასამართლებისას), 74 (უმრავლესობა) და 75 წელი.

კონტექსტი

ერთი დღით ადრე, 20 ოქტომბერს, უიტკოვმა და კუშნერმა ოსლოში პრეზიდენტ ზელენსკის, ნორვეგიის პრემიერ-მინისტრ სტიორეს, ფინეთის პრეზიდენტ სტუბის და ევროპელი წარმომადგენლების მონაწილეობით მოლაპარაკებები გამართეს უსაფრთხოების გარანტიების, პოსტკონფლიქტური აღდგენის, ტერიტორიული საკითხების, სანქციების და ევროპის უსაფრთხოების ახალი წესრიგის შესახებ; ოსლოში მხარეებმა მშვიდობის ჩარჩო-შეთანხმების მომზადებაზე იმუშავეს და „რეალურ პროგრესს“ მიაღწიეს. ამ ფონზე 21 ოქტომბერს უიტკოვი სანქტ-პეტერბურგში პუტინთან შეხვდა, რათა ოსლოს შედეგები რუსულ მხარეს გადაეცა და სამმხრივი ფორმატის განახლების შესაძლებლობა განეხილათ.