ტრამპმა პუტინთან რუსული დიზელის მიწოდებაზე შეთანხმებას მიაღწია და „ენერგეტიკული ზავი“ გამოაცხადა
9 ოქტომბერს პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა ვლადიმირ პუტინთან სატელეფონო საუბარზე 300 ათასიდან 3 მლნ ტონა რუსული დიზელის საწვავის ამერიკულ და მსოფლიო ბაზრებზე მიწოდებაზე შეთანხმებას მიაღწია, ხოლო აშშ-მა ექვსი თვით რუსული საწვავის ექსპორტის სანქციები შეაჩერა. ორი დღის შემდეგ ტრამპმა უკრაინასა და რუსეთს შორის „ენერგეტიკული ზავი“ გამოაცხადა, რომელიც მისი თქმით მყისვე ამოქმედდა, თუმცა რუსეთმა ეს განცხადება არ დააკომენტარა, ხოლო ზელენსკიმ თქვა, რომ ეს ცნობა მისთვის მოულოდნელი იყო. პრეზიდენტმა ზელენსკიმ გარიგება „სისუსტედ“ შეაფასა, ტრამპმა კი უპასუხა: „დროა უკრაინამ ახალი პრეზიდენტი აირჩიოს“. გარიგებას კანადის პრემიერმა მარკ კარნიმ და ევროკავშირმა მკვეთრი კრიტიკა გამოუთქვეს.
მთავარი მომენტები
- 9 ოქტომბერს ტრამპმა პუტინთან სატელეფონო საუბარზე 300 ათასიდან 3 მლნ ტონა რუსული დიზელის მიწოდებაზე შეთანხმებას მიაღწია.
- აშშ-მა ექვსი თვით შეაჩერა რუსული საწვავის ექსპორტის სანქციები.
- 11 ოქტომბერს ტრამპმა გამოაცხადა უკრაინასა და რუსეთს შორის „ენერგეტიკული ზავი“, რომელიც მისი თქმით მყისვე ამოქმედდა.
- ზელენსკიმ შეთანხმება „სისუსტედ“ შეაფასა, ტრამპმა კი უპასუხა: „დროა უკრაინამ ახალი პრეზიდენტი აირჩიოს“.
- კანადის პრემიერი მარკ კარნი და ევროკავშირის საგარეო პოლიტიკის უფროსი კაია კალასი გარიგებას ეწინააღმდეგებიან.
- 12 ოქტომბერს ევროკავშირის სამინისტრო რუსეთის წინააღმდეგ ისტორიაში ყველაზე დიდ სანქციების პაკეტს ამტკიცებს — 1646 ჩანაწერით.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
შეთანხმება აკავშირებს აშშ-ის ეკონომიკურ ინტერესებს რუსული ენერგორესურსების ექსპორტთან და შემოსავლებთან, რომლებიც უკრაინის წინააღმდეგ ომს აფინანსებს. მან გამოიწვია ტრამპსა და ზელენსკის შორის მწვავე საჯარო დაპირისპირება, ასევე კანადის, ევროკავშირისა და სხვა დასავლელი პარტნიორების კრიტიკა. გარიგებამ ასევე გამოამჟღავნა შესაძლო წინააღმდეგობა თავად ტრამპის მიერ ხელმოწერილ სანქციების კანონთან და რყევები რუსეთის ენერგეტიკური პოლიტიკის საკითხზე მოკავშირეებს შორის.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინული მედია შეთანხმებას მკვეთრად კრიტიკულად შეაფასებს და მას დასავლეთის ზეწოლის შესუსტებად ასახავს. რეპორტიორები ხაზს უსვამენ ზელენსკის შეფასებას „აშკარა სისუსტედ“, ტრამპის პირად შეტევებს მის მისამართთ და საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრ ანდრიი სიბიჰას განცხადებას, რომ უკრაინელი ხალხი ზელენსკის გვერდით დგას. ხაზი ესმება, რომ „ენერგეტიკული ზავი“ რუსეთმა არ დაადასტურა და კიევმა ტრამპის განცხადებამდე ცოტა ხნით ადრე უკრაინის დედაქალაქზე ენერგეტიკულ ობიექტზე რუსული თავდასხმა დააფიქსირა.
როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები
საერთაშორისო მედია ფოკუსირებულია ნავთობის ბაზრის რეაქციებზე და Goldman Sachs-ისა და KCM Trade-ის ანალიტიკოსებს იშველიებს, რომლებიც ეჭვქვეშ აყენებენ შეთანხმების ფასებზე რეალურ გავლენას. ჟურნალისტები წარმოადგენენ როგორც ტრამპის მომხრე ხმებს (ბესენტის კრიტიკა ევროპის „ცინიზმზე“, რაჩელ კამპოს-დაფის გამოხმაურებები), ასევე მოწინააღმდეგე ხმებს (ბრაიან კილმიდი, რომელიც კანონთან წინააღმდეგობაზე მიუთითებს). განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა კალასის შეფასებას, რომ მხოლოდ ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე ზავი რუსეთს აძლევს უპირატესობას, და ლატვიის საგარეო საქმეთა მინისტრ ბაიბა ბრაჟეს მოწოდებას ევროპისკენ სარკეში ჩახედვისა.
სად განსხვავდება გაშუქება
წყაროები ერთმანეთს უპირისპირდებიან ოთხ საკითხზე. პირველი, ამცირებს თუ არა შეთანხმება მართლა გლობალურ საწვავის ფასებს — ნაწილი ეჭვობს. მეორე, რას მოიცავს „ენერგეტიკული ზავი“ და შეთანხმებული იყო თუ არა რუსეთი — ტრამპი ამბობს კი, ზელენსკი ამბობს რომ ცნობა მოულოდნელი იყო, Axios კი ამცირებს მის ფარგლებს მხოლოდ ნავთობგადამამუშავებლებამდე. მესამე, იცავს თუ არა რუსეთი ზავს — ტრამპი აცხადებს რომ კი, ევროკავშირის ჩინოვნიკები კი ამბობენ რომ ჯერ არ ჩანს. მეოთხე, ეწინააღმდეგება თუ არა გარიგება ლინდსი გრემის სანქციების კანონს — ბესენტი უარყოფს, კრიტიკოსები კი ამტკიცებენ.
კონტექსტი
რუსეთის ფართომასშტაბიანი შეჭრის დაწყებიდან კანადამ უკრაინას 7 მილიარდ დოლარზე მეტი სამხედრო დახმარება გაუწია და 3500-ზე მეტ პირსა და იურიდიულ პირს სანქციები დაუწესა. 2026 წელს უკრაინამ რუსულ ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე დარტყმები განახორციელა, რამაც რუსეთში საწვავის დეფიციტი გამოიწვია და 2026 წლის ივლისში კრემლმა დიზელის ექსპორტის აკრძალვა შემოიღო. ტრამპმა სექტემბერში ლინდსი გრემის სანქციების კანონს მოაწერა ხელი; მისი უმეტესი დებულება 18 ოქტომბერს ამოქმედდება, თუმცა კანონი პრეზიდენტს გამონაკლისების უფლებას აძლევს. სექტემბერში მაკრონმა თქვა, რომ ტრამპთან „ენერგეტიკულ ზავზე“ საუბრობდა, ხოლო რუბიომ განაცხადა, რომ ორივე მხარე დაინტერესებული იყო. 12 ოქტომბერს ევროკავშირის სამინისტრო რუსეთის წინააღმდეგ ისტორიაში ყველაზე დიდ სანქციების პაკეტს დაამტკიცებს.