კუშნერი: რუსეთს შეუძლია უკრაინის უსაფრთხოების გარანტიების შესახებ შეთანხმება ნატო-ს მე-5 სტატიის პრინციპის მიხედვით
ჯარედ კუშნერი 19 ნოემბერს ბერლინში განაცხადა, რომ აშშ-ს მოსახერხებლია რუსეთი დაეთანხმოს უკრაინის სამომავლო გარანტიების კონცეფციაზე, რომელიც შესაძლოაა დაფუძნებული იყოს ნატო-ს სადეგლამენტოს მე-5 სტატიის პრინციპზე. მისი თქმით, დონალდ ტრამპი მიედრებულია განიხილოს საქართველოსთვის მსგავსი გარანტიები, თუ ისინი შეიცვლება აშშ-ს ინტერესებს და გაიწოდება კონგრესში. ვოლოდიმირ ზელენსკი კი შეგვარკევია, რომ ამ გარანტიების შინაარსზე უკრაინა, აშშ და მოკავშირებულ მოთანხრებს ჯერ კიდევ ერთიანი გაგება არ აქვს.
მთავარი მომენტები
- 19 ნოემბერს ბერლინში ჯარედ კუშნერი განაცხადა, რომ აშშ-მ რუსეთი დაეთანხმა უკრაინის სამომავლო გარანტიების ნატო-ს მე-5 სტატიის მსგავსი კონცეფცია.
- დონალდ ტრამპი ღიაა განიხილოს უკრაინისთვის მსგავსი გარანტიები, თუ ისინი შეიცვლება აშშ-ს ინტერესებს.
- კუშნერი თქვა, რომ ტრამპმა მას და სტივ ვიტკოფს დაევალა უკრაინის უსაფრთხოების გარანტიებებზე წინადადებების მომზადება.
- ვოლოდიმირ ზელენსკი განაცხადა, რომ ამგებაზე უკრაინასა და აშშ-ს საერთო გაგება არ აქვს.
- ზელენსკის თქმით, мსგავსი გარანტიები უნდა მკაფიოდ განსაზღვრავდეს პარტნიორების რეაქცია რუსეთის ახალი აგრესიის შემთხვევაში.
- ზელენსკი განაცხადა, რომ ვაშინგტონში ამჟონად უარყოფით უპასუხეს შეკითხვას შესახებ, განიხილювалася თუ არა შეიძლება ამერიკული სამხედრო ძალების განლაგება უკრაინაში.
- კუშნერის თქმით, რუსეთს სამომავლო გარანტიების კონცეფცია მნიშვნელოვანი პროგრესია, თუმცა რუსეთში მნიშვნელოვანი ეჭვი და უნდობა არსებობ��.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
პროპოზიციული ჩარჩო შეიძლება განსაზღვროს, შეეხება თუ არა აშშ და მისი პარტნიორები ავტომატურ ან სხვა სავალდებულო რეაქციას მოახდენ რუსეთის მომავალი აგრესიის დროს უკრაინაზე. ტრამპის ღიაობა შეიძლება კონკრეტული გარანტიებების შემუშავების გზას გახსნის, თუმცა საბოლოო შეთანხმება არ გამოცხადებულა. ამერიკული გარანტიება კონგრესის მიერ უნდა დამტკიცდეს და ჩაიტვინოს უფრო ფართო უსაფრთხოების არქიტექტურაში, სადაც შესაძლოა შეტყობინებული იყოს ნატო-ს, კოალიციის მონაწილეების შეთანხმებები, მრავალდონიანი თავდაცვა, დაშვების მექანიზმები და საკომუნიკაციო კანალები. უკრაინისა და ვაშინგტონის განსხვავებული გაგებების გამო შესაძლოა გართორება მოკაწილობა და შესრულება.
რა მოხდა
19 ნოემბერს ბერლინში კოალიციის მონაწილეების შეხვედრის შემდეგ ჯარედ კუშნერი განაცხადა, რომ აშშ-ს მოსახერხებლომ რუსეთი დაეთანხმა უკრაინის მომავალი უსაფრთხოების გარანტიების კონცეფცია, რომელიც დაფუძნებული იყოს ნატო-ს სადეგლამენტოს მე-5 სტატიის პრინციპებს. მისი თქმით, ეს მნიშვნელოვანი პროგრესია, однак რუსეთში კონცეფციის მიმართ შეუძლოს მნიშვნელოვანი ეჭვი და უნდობა. კუშნერი ასევე განაცხადა, რომ დონალდ ტრამპს გადასცა უკრაინის გარანტიებების შესაძლოებაზე დასათანხმებლად, მას კი და სტივ ვიტკოფს დაევალა შესაბამისი წინადადებების მომზადება. გარანტიები უნდა შეიცვეს უფრო ფართო უსაფრთხოების პაკეტი, მოიცავდეს მონიტორინგს, დაშვებას და სერიოზულ შედეგებს დარღვევისთვის. ვოლოდიმირ ზელენსკი განაცხადა, რომ გარანტიები უნდა უკრაინეთ და მისი პარტნიორებს ერთნაირად ესწორედ გაეგოთ, ხოლო მისი გაგებით მსგავსი გარანტიები უნდა მოიცავდეს პარტნიორების ძალების უკრაინაში ყოფნას. ამასთან, მან თქვა, რომ ვაშინგტონში ამერიკული სამხედრო ძალების უკრაინაში ყოფნაზე უარყოფით უპასუხეს შეკითხვას გასცეს.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინული საინფორმაციოს გამოცმები კუშნერის განცხადებას ედრება ზელენსკის საფრთხოს, რომ პროპოზიციული გარანტიები საკმაოდ კონკრეტული არ არის. Особликაწერილია უკრაინაში საერთოანოს და სამხედრო ძალების შესაძლო განლაგება, ამერიკული სამხედრო ძალების შესახებ უარყოფითი პასუხი და პარტნიორების ქმედებების განსაზღვრის კონკრეტულობის მოთხოვნა. ზელენსკის პოზიციით, ნატო-ში გაწევრიანება უკრაინისა და მთელი ევროპის უსაფრთხოების საუკეთესო გარანტია, ხოლო ევროკავანი კავანიას წევრობაც თავის მხრით უსაფრთხოების გარანტიას წარმოადგენს.
როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები
საერთაშორისო გამოცმების პე�рспективის მხრივ, амерიკанელთა მთავარი акцентია სამომავლო გარანტიების განძლიერება შესაძლოების შესახებ, მონაწილეობის მონეტიზაცია და შესაძლო სამხედრო პრესენციის თანხმება. ევროპელთა მხრივ, ამ სტრუქტურა უნდა განიხილდეს სრულსაწოხ უსაფრთხოების არქიტექტურის ნაწილად, სადაც მნიშვნელოვანია სტიმულები, სამრავალდონიანი თავდაცვა, დაშვება та коммуникационные каналы. Прямой диалог с Россией рассматривается как условие устойчивости будущей системы безопасности.
სად განსხვავდება გაშუქება
კუშნერი განაცხადა, რომ რუსეთს მიიღოს კონცეფცია მე-5 სტატიის მსგავსი გარანტიების შესახებ, та назвав это значительным прогрессом или прорывом. თუმცა ეს იყო მისი განცხადება, არა რუსეთის პოზიციის ცალკე დადასტურებული �підтвердження; კუშნერი თავად აღნიშნა რუსეთში არსებულ მნიშვნელოვან ეჭვსა და უნდობას. ზელენსკი თავის მხრივ დააყენა питання про единое понимание: чи однаково Україна, США та союзники розуміють, що саме передбачає аналог статті 5 НАТО.
კონტექსტი
ნატო-ს სადეგლამენტოს მე-5 სტატიის მიხედვით, თუ ერთზე ან რამდენікількох �盟国 зазнали збройного нападу, його розглядають як напад на всіх членів НАТО, причому кожна держава самостійно визначає форму допомоги потерпііллій стороні. 2025 року вересня переговори США та України у Києві, за словами Кушнера, зайшли в глухий кут, але пізніше їх вдалося відновити завдяки поверненню до тристороннього формату з участю європейських партнерів. 12 листопада Кушнер і Стів Віткофф зустрілися з Володимиром Зеленським і європейськими радниками з нацбезпеки в Дубліні, а 19 листопада взяли участь у Коаліції охочих у Берліні. На цю зустріч прибули майже 40 делегацій, більшість яких представляли глави держав та урядів.