ნიუ-იორკში ზელენსკისა და ტრამპის შეხვედრის შედეგები და G20-ის სამიტის გარშემო გაურკვევლობა

რატომ არის მნიშვნელოვანი

ნიუ-იორკის შეხვედრა გაეროს გენერალური ასამბლეის კვირის ყველაზე მაღალი დონის უკრაინა-აშშ კონტაქტი იყო და ომის დასრულების დიპლომატიის ტრაექტორიას განსაზღვრავს. უკრაინამ ღიად გამოხატა მზაობა ენერგეტიკის, მარცვლეულისა და საზღვაო სფეროებში შეზღუდული, ურთიერთობაზე დაფუძნებული ზავის მიმართ, რაც მოლაპარაკებათა მისაღები ჩარჩოების სივრცეს ავიწროებს. პესკოვის განცხადებისა და ISW-ის ანალიზის თანახმად, მოსკოვმა ენერგეტიკული ზავი ფაქტობრივად უარყო, რაც მაქსიმალისტური მოთხოვნების გაგრძელებაზე მიუთითებს. ამავდროულად, „ანკორიჯის სულის“ ჩარჩო, რომელიც ოკუპირებულ ტერიტორიებზე რუსეთის სუვერენიტეტის აღიარებას ითვალისწინებდა, როგორც უკრაინამ, ისე რუბიომ საჯაროდ მოლაპარაკებებიდან გამორიცხეს.

რა მოხდა

22 სექტემბერს გაეროს გენერალური ასამბლეის 81-ე სესიის ფარგლებში ნიუ-იორკში შედგა ვოლოდიმირ ზელენსკისა და დონალდ ტრამპის შეხვედრა, რომელშიც აშშ-ის მხრიდან მონაწილეობდნენ სახელმწიფო მდივანი მარკო რუბიო, ფინანსთა მდივანი სკოტ ბესენტი, სპეცწარმომადგენელი სტივ ვიტკოფი და ჯარედ კუშნერი, ხოლო უკრაინის მხრიდან — პრეზიდენტის კანცელარიის უფროსი კირილო ბუდანოვი, საგარეო დაზვერვის სამსახურის უფროსი რუსტემ უმეროვი, საგარეო საქმეთა მინისტრი ანდრიი სიბიჰა, ფრაქცია „მსახური ხალხის“ თავმჯდომარე დავით არახამია და პრეზიდენტის კანცელარიის მოადგილე პავლო პალისა. ზელენსკიმ შეხვედრა „პოზიტიურად“ და „პროდუქტიულად“ შეაფასა და განაცხადა, რომ უკრაინა მზადაა ენერგეტიკის, მარცვლეულისა და საზღვაო სფეროებში ნებისმიერი ფორმის შეზღუდული ზავისთვის მხოლოდ ურთიერთობის პირობით.

23 სექტემბერს გაეროს გენერალური ასამბლეის ფარგლებში მარკო რუბიომ რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრ სერგეი ლავროვს შეხვდა. რუბიოს თქმით, ორივე მხარემ გამოხატა ინტერესი მარცვლეულსა და ენერგიაში შეზღუდული ზავის მიმართ. თუმცა იმავე დღეს გაეროს უშიშროების საბჭოში ლავროვმა განაცხადა, რომ რუსეთი არ შეაჩერებს თავის ე.წ. „სპეციალურ სამხედრო ოპერაციას“ მოლაპარაკებებისთვის „არანაირ ფორმატში“, ხოლო კრემლის პრესსპიკერმა დმიტრი პესკოვმა ჟურნალისტების კითხვაზე, იყო თუ არა ენერგეტიკული ზავის შესახებ დასავლური განცხადებები უბრალო რიტორიკა, პასუხად „აბსოლუტურად“ თქვა — ISW-ის შეფასებით, ეს ფაქტობრივად ენერგეტიკული ზავის უარყოფა იყო.

ზელენსკიმ ასევე განაცხადა, რომ ე.წ. „ანკორიჯის გაგებები“ და ფორმატი „3+2“, რომელიც ყირიმზე, დონეცკისა და ლუჰანსკის ოლქებზე, ასევე ხერსონისა და ზაპორიჟიის ოკუპირებულ ნაწილებზე რუსეთის სუვერენიტეტის აღიარებას ითვალისწინებდა, აღარ არის მოლაპარაკებების პროცესის ნაწილი. მისი თქმით, ამ ცვლილებაში ყველაზე დიდი როლი უკრაინის შეიარაღებულმა ძალებმა ითამაშა.

24 სექტემბერს პესკოვმა განაცხადა, რომ რუსეთი მადლიერია პუტინისთვის 14-15 დეკემბერს მაიამიში დაგეგმილ G20 სამიტზე მიწვევის გამო და მონაწილეობის საკითხს დიპლომატიური არხებით გადაწყვეტს.

როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები

უკრაინული მედია და პრეზიდენტი ზელენსკი თანმიმდევრულად წარმოაჩენენ უკრაინას როგორც მზადმყოფს ნებისმიერი ფორმის შეზღუდული ზავისთვის ენერგეტიკაში, მარცვლეულსა და საზღვაო სფეროში მხოლოდ ურთიერთობის პრინციპით, ხოლო რუსეთს — როგორც მოლაპარაკებებზე უარის მთქმელს და მაქსიმალისტური მიზნების ერთგულს. ზელენსკიმ საჯაროდ გამორიცხა „ანკორიჯის სული“ მოლაპარაკებებიდან და განაცხადა, რომ უკრაინა არ გაცვლის ტერიტორიას, დამოუკიდებლობას და თავისუფლებას შეთანხმებისთვის; თუ რუსეთი მოლაპარაკებებზე უარს იტყვის, კიევი ტრამპს სანქციების ახალი კანონპროექტის გამოყენებისკენ მოუწოდებს. დიპლომატიურმა კომენტატორმა კოსტიანტინ ელისეევმა ნიუ-იორკის შეხვედრა აშშ-ის მოახლოებული საშუალოვადიანი საკანონმდებლო არჩევნების კონტექსტში განმარტა და აღნიშნა, რომ შეხვედრის შედეგებში კონკრეტული შინაარსი შეზღუდული იყო.

როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები

მოწოდებული სტატიების ნაკრები მთლიანად უკრაინულენოვანი, უკრაინული მედიაწყაროებისგან შედგება; ცალკე საერთაშორისო წყაროები მოწოდებული არ არის, ამიტომ საერთაშორისო ჩარჩოს შედარებითი ანალიზი შეყვანილი მასალიდან ვერ გამოვა.

სად განსხვავდება გაშუქება

რამდენიმე საკითხზე წყაროები მნიშვნელოვნად განსხვავდებიან. პირველ რიგში, 24 სექტემბერს ნიუ-იორკში დაგეგმილი უკრაინა-აშშ-რუსეთის სამმხრივი შეხვედრის ფაქტი სადავოა: ZN.UA-მ მოლაპარაკებების წყაროებზე დაყრდნობით განაცხადა, რომ შეხვედრა კონკრეტული მონაწილეებით (ბუდანოვი, უმეროვი, კუშნერი, ვიტკოფი, დმიტრიევი) იგეგმებოდა, ხოლო უკრაინის პრეზიდენტის კანცელარიამ განაცხადა, რომ უკრაინული დელეგაცია უკვე უკან მიემგზავრებოდა და მედიას დელეგაციაში წყაროები არ ჰყავს.

მეორე სადავო საკითხია ენერგეტიკული ზავის შეთანხმების ფაქტი: ტრამპმა 14 სექტემბერს განაცხადა, რომ უკრაინამ და რუსეთმა ერთმანეთის ენერგეტიკულ ობიექტებზე დარტყმებზე უარი თქვეს, ხოლო ზელენსკიმ და სხვა რეპორტაჟებმა ხაზი გაუსვეს, რომ უკრაინის ვალდებულება მხოლოდ ურთიერთობისა და ვერიფიკაციის პირობით არსებობს და სავალდებულო შეთანხმება ჯერ კიდევ არ არის.

მესამე სადავო საკითხია ის, გამოხატა თუ არა რუსეთმა ინტერესი შეზღუდული ენერგეტიკული/მარცვლეული ზავის მიმართ: რუბიოს თქმით, ორივე მხარემ ასე მოიქცა, მაგრამ პესკოვის „აბსოლუტურად“ პასუხმა და ISW-ის ანალიზმა დაასკვნა, რომ რუსეთმა ენერგეტიკული ზავი ფაქტობრივად უარყო და მაქსიმალისტურ მოთხოვნებს ინარჩუნებს.

მეოთხე სადავო საკითხია პუტინის მონაწილეობა მაიამიში G20 სამიტზე: რუბიომ ოფიციალური მიწვევა დაადასტურა და იმედი გამოთქვა, რომ პუტინი მიიღებდა; პესკოვმა მადლიერება გამოხატა, მაგრამ ბლუმბერგმა კრემლთან ახლო წყაროებზე დაყრდნობით განაცხადა, რომ პუტინი, სავარაუდოდ, სამიტს გამოტოვებს და პირველად 2017 წლის შემდეგ ჩინეთში APEC ფორუმს დაესწრება; ცალკეულმა რეპორტაჟმა ასევე განაცხადა, რომ პუტინმა ზელენსკის შეთავაზებას G20-ის ფარგლებში მოლაპარაკებების შესახებ უარი უთხრა.

კონტექსტი

2026 წლის 22-23 სექტემბერს ნიუ-იორკში გაიმართა გაეროს გენერალური ასამბლეა, რომელმაც პლატფორმა შექმნა ტრამპ-ზელენსკის და რუბიო-ლავროვის შეხვედრებისთვის. ადრე, 2026 წლის დასაწყისში, აშშ-ის შუამდგომლობით უკრაინა-რუსეთა-აშშ-ის მოლაპარაკებების ორი რაუნდი გაიმართა აბუ-დაბიში, ხოლო ბოლო სამმხრივი დელეგაციური შეხვედრა თებერვალში შედგა, ირანთან ომის დაწყებამდე. ე.წ. „ანკორიჯის გაგებები“ და ფორმატი „3+2“ 2025 წლის აგვისტოში ანკორიჯში გამართულ ტრამპ-პუტინის სამიტზე განხილულ წინადადებებს მოიხსენიებს, რომლებიც ყირიმზე, დონეცკისა და ლუჰანსკის ოლქებზე, ასევე ხერსონისა და ზაპორიჟიის ფაქტობრივი კონტაქტის ხაზის გაყვანილებით ოკუპირებულ ნაწილებზე რუსეთის სუვერენიტეტის სრულ აღიარებას ითვალისწინებდა.