აშშ-მა ევროპას რუსეთის გაყინული აქტივების განბლოკვა და ვაშინგტონის კონტროლქვეშ მათ გადაცემა შესთავაზა — ევროპელებმა უარყვეს
ამერიკის შეერთებულმა მაამუშამ აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის მოლაპარაკებლებმა მაიამიში გამართულ შეხვედრაზე ევროპულ პარტნიორებს შესთავაზეს ნაწილობრივ გაენბლოკათ რუსეთის სუვერენული აქტივები და გადაეცათ ვაშინგტონის კონტროლქვეშ მყოფი სტრუქტურისთვის მშვიდობის მოლაპარაკებების განახლების მიზნით. ევროპელმა დელეგატებმა წინადადება მიამლ უარყვეს.
მთავარი მომენტები
- აშშ-მა ევროპულ ქვეყნებს შესთავაზა რუსეთის სუვერენული აქტივების ნაწილის განბლოკვა და ვაშინგტონის კონტროლქვეშ მყოფ სტრუქტურაში გადაცემა.
- იდეა გასულ კვირას მაიამიში წამარდგინა ტრამპის სპეციალურმა ელჩმა სტივ ვიტკოფმა და პრეზიდენტის სიძემ ჯარედ კუშნერმა უკრაინის, საფრანგეთის, გერმანიის, დიდი ბრიტანეთის, ევროკავშირისა და ნატოს წარმომადგენლებთან შეხვედრაზე.
- ევროპელმა დელეგატებმა ვიტკოფისა და კუშნერის გეგმა მოისმინეს და მოისმინეს უარყოფითად: ერთ-ერთმა წყარომ FT-ს უთხრა — „მათ უთხრეს, რომ ეს უბრალოდ არ მოხდებოდა".
- 2022 წელს დასავლეთმა რუსეთის სახელმწიფო აქტივები გაყინა, რომელთა ღირებულებაც დაახლოებით 260 მილიარდი ევროა, რომელთა უმეტესობაც ევროკავშირშია განთავსებული.
- კიევმა G7-ისგან 45 მილიარდი ევროს სესხი მიიღო, რომელიც ევროკავშირში გაყინული რუსული აქტივების შემოსავლით არის უზრუნველყოფილი.
- აქტივების განბლოკვის ნებართვას ევროკავშირის ყველა 27 წევრი ქვეყნის თანხმობა სჭირდება, რაც მოლოდინით ალბათობას ნაკლებად ჩანს.
- წინადადებამ ევროპის დედაქალაქებსა და კიევში გაკვირვება გამოიწვია და კითხვები გააჩინა აშშ-ის განზრახვებთან და მოსკოვზე ზეწოლის ფუნდამენტურად განსხვავებულ მიდგომასთან დაკავშირებით.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
ეს წინადადება, თუ მისი განხორციელება მოხდებოდა, რუსეთის სუვერენული აქტივების კონტროლს ევროპიდან ვაშინგტონის კონტროლქვეშ მყოფ სტრუქტურაზე გადაიტანდა, რაც ფუნდამენტურად შეცვლიდა მოსკოვზე ზეწოლისთვის ხელმისაწვდომ ფინანსურ ბერკეტებს. ის მშვიდობის მოლაპარაკებების განახლების საშუალებად არის წარმოდგენილი, მაგრამ ევროპის მხრიდან მყისვე მოყვეს უარი, რაც რუსული აქტივებთან დამოკიდებულების საკითხზე დასავლურ კოალიციაში ნაპრალის არსებობაზე მეტყველებს. ეს აქტივები ამჟამად უკრაინისთვის G7-ის მიერ გაცემული სესხის გარანტიას წარმოადგენს, ამიტომ ნებისმიერ ცვლილებას პირდაპირი გავლენა ექნება კიევის საომარ დაფინანსებაზე. მსგავსი იდეა გასული წლის აშშ-ის 28-პუნქტიან სამშვიდობო გეგმაშიც შედიოდა, რომელმაც მხარდაჭერა ვერ მოიპოვა, რაც მიუთითებს, რომ ამჟამინდდელ წინადადებასაც მსგავსი დაბრკოლებები შეიძლება შეექმნას.
რა მოხდა
ამერიკის შეერთებულმა მაამუშამ ევროპულ პარტნიორებს შესთავაზა, რომ ნაწილობრივ გაენბლოკათ რუსეთის სუვერენული აქტივები, რომლებიც რუსეთის ფართომასშტაბიანი შეჭრის შემდეგ იყო დაბლოკილი, და გადაეცათ ვაშინგტონის კონტროლქვეშ მყოფ სტრუქტურაზე, მშვიდობის მოლაპარაკებების განახლების მიზნით. იდეა მაიამიში გამართულ შეხვედრაზე წარადგინეს აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის სპეციალურმა ელჩმა სტივ ვიტკოფმა და პრეზიდენტის სიძემ ჯარედ კუშნერმა უკრაინის, საფრანგეთის, გერმანიის, დიდი ბრიტანეთის, ევროკავშირისა და ნატოს წარმომადგენლებთან ერთად. ერთ-ერთი განხილული მექალიიზმი იყო აქტივების ახალ, სპეციალური დანიშნულების ფინანსურ სტრუქტურაში გადაცემა ვაშინგტონის კონტროლით. აშშ-ის ოფიციალურმა პირმა განაცხადა, რომ გაყინული რუსული აქტივების გამოყენება კომპლექსური სამშვიდობო შეთანხმების ნაწილად განიხილებოდა და მათი განბლოკვის მექალიიზმები და გამოყენების მიმართულებები ჯერ კიდევ განსახილველია. ვაშინგტონმა კიევს სთხოვა, წარმოედგინა წინადადება ნებისმიერი წყაროდან მიღებული თანხების დახარჯვის შესახებ და თანამშრომლობა მსოფლიო ბანკთან ანტიკორუფციული და ანგარიშვალდებულების რეფორმებში. ევროპელმა დელეგატებმა წინადადება მოისმინეს და მოისმინეს უარყოფითად; ევროპის ოფიციალურმა პირებმა, რომლებმაც შეხვედრაში მიიღეს მონაწილეობა, განაცხადეს, რომ მოწინააღმდეგენი არიან ამ აქტივებზე კონტროლის დათმობისა და მოსკოვისთვის მათი დაბრუნების წინააღმდეგ. ერთ-ერთმა წყარომ Financial Times-ს უთხრა: „მათ უთხრეს, რომ ეს უბრალოდ არ მოხდებოდა". წინადადებამ ევროპის დედაქალაქებსა და კიევში გაკვირვება გამოიწვია და კითხვები გააჩინა აშშ-ის განზრახვებთან და მოსკოვზე ზეწოლის ფუნდამენტურად განსხვავებულ მიდგომასთან დაკავშირებით. 14 ოქტომბერს კრემლის პრესსპიკერმა დმიტრი პესკოვმა განაცხადა, რომ მოსკოვი „ყველა შესაძლო ძალისხმევას" მიმართავს თავისი აქტივების დასაბრუნებლად, მათ შორის სამართლებრივი მუშაობის, სასამართლო პროცესებისა და სისხლის სამართლის დევნის გზით.
როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები
ეს ნაბიჯი ხაზს უსვამს იმ ზრდად დაძაბულობას, რომელიც უკრაინის ომის საკითხზე ამერიკის შეერთებული მაამუშის ახალ ადმინისტრაციასა და ტრადიციულ ევროპულ პარტნიორებს შორის არ იყო. აშშ-ის მცდელობა, გადაიტანოს რუსული აქტივებზე კონტროლი ვაშინგტონის ხელში, ეწინააღმდეგება ევროპულ პოზიციას, რომელიც აქტივების გამოყენებას უკრაინის რეკონსტრუქციისთვის ითვალისწინებს და მოსკოვისთვის მათი დაბრუნების წინააღმდეგია. ამავდროულად, ეს ნაბიჯი ასახლა ვაშინგტონის მზარდ მზადყოფნას, რომ მოლაპარაკებები ფინანსური ბერკეტების გამოყენებით წარმართოს, ხოლო ევროპელი პარტნიორები ამ მიდგომას სამართლებრივი და სტრატეგიული მოსაზრებების გამო ეწინააღმდეგებიან.
კონტექსტი
2022 წელს, რუსეთის ფართომასშტაბიანი შეჭრის საპასუხოდ, დასავლეთმა რუსეთის სახელმწიფო აქტივები გაყინა, რომელთა ღირებულებაც დაახლოებით 260 მილიარდი ევროა, რომელთა უმეტესობაც ევროკავშირშია განთავსებული. ამ აქტივების შემოსავალი უკვე გამოყენებულია კიესათვის G7-ის მიერ გაცემული 45 მილიარდი ევროს სესხის უზრუნველყოვისთვის. გასული წლის ბოლოს ევროკავშირის ლიდერებმა ვალდებულება აიღეს, ომის დასრულების შემდეგ რუსეთის მიერ რეპარაციების არ გადახდის შემთხვევაში, გამოიყენონ ეს აქტივები უკრაინის რეკონსტრუქციის დასაფინანსებლად; ბევრი ევროპული მთავრობა აქტივების გადამისამართების წინააღმდეგ სამართლებრივ შეშფოთებებს ასახელებს. ევროკავშირში ნებისმიერ გადაწყვეტილვას ყველა 27 წევრი ქვეყნის თანხმობა სჭირდება. მსგავსი წინადადება უკვე შედიოდა ტრამპის ადმინისტრაციის მიერ გასულ წელს წარმოდგენილ 28-პუნქტიან სამშვიდობო გეგმაში, რომელმაც მხარდაჭერა ვერ მოიპოვა.