ტრამპმა და პუტინმა 8 სექტემბერს საათიანი სატელეფონო საუბარი გამართეს

რატომ არის მნიშვნელოვანი

ამ სატელეფონო საუბარმა წინ უძღოდა აშშ-ის სპეცწარმომადგენლების პირდაპირი ვიზიტები როგორც მოსკოვში, ასევე კიევში, რაც ადასტურებს ომის დასრულების მიზნით აშშ-ის მაღალი დონის ჩართვის გაგრძელებას. ტრამპმა საჯაროდ საუბარი „შესანიშნავად“ შეაფასა, ხოლო კრემლმა ის პოზიტიურად წარმოაჩინა — ეს კი კითხვას ბადებს, ნამდვილად შეიცვალა თუ არა რუსეთის პოზიცია. რამდენიმე ანალიზი მიუთითებს, რომ პუტინის მოლაპარენზებების პოზიცია 2025 წლის ნოემბრის შემდეგ არ შეცვლილა, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ რეალური პროგრესი ჯერჯერობით არ არის. პერიოდის მოხსენებები ვარაუდობენ, რომ ომი მომავალ წლამდე გაგრძელდება, რუსეთი კი ზამთარში უკრაინის ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურაზე იერიშების გაძლიერებას გეგმავს. ტრამპმა პუტინს ესაუბრა, მაგრამ ამ დროისთვის ზელენსკისთან ტელეფონით საუბარი არ ჰქონია — ეს უკრაინელმა კომენტატორებმა შემაშფოთებელ დისბალანსად შეაფასეს. ევროპული ქვეყნები ნატოს PURL მექანიზმით უკრაინისთვის ამერიკული Patriot-ის რაკეტების შესაძენად ემზადებიან, რაც მიუხედავად დიპლომატიური ტრაექტორიისა, მოკავშირეთა მხარდაჭერის გაგრძელებაზე მეტყველებს.

რა მოხდა

8 სექტემბერს აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა და რუსეთის პრეზიდენტმა ვლადიმირ პუტინმა საათიანი სატელეფონო საუბარი გამართეს, რომელიც კრემლის თანაშემწე იური უშაკოვმა რუსული სახელმწიფო სააგენტო ტას-ის მეშვეობით გააცხადა. საუბრის მთავარი თემა აშშ-ის სპეცწარმომადგენლების სტივ უიტკოფისა და ჯარედ კუშნერის 5-6 სექტემბრის ვიზიტები იყო მოსკოვსა და კიევში. უშაკოვის თქმით, ტრამპმა ხაზი გაუსვა უკრაინის წინააღმდეგ ომის რაც შეიძლება სწრაფად დასრულების აუცილებლობას და ომის დასრულება დაუკავშირა აშშ-რუსეთის სავაჭრო-ეკონომიკური კავშირების აღდგენის პერსპექტივას. პუტინმა, უშაკოვის ცნობით, განაცხადა, რომ რუსეთს ევროპის მიმართ აგრესიული გეგმები არ აქვს და რუსული საფრთხის შესახებ მსჯელობა მიიჩნევა კიევის მხარდაჭერისა და სამხედრო ხარჯების გაზრდის საბურველად. მხარეები შეთანხმდნენ ჰუმანიტარული საკითხების, მათ შორის დაკავებულ და მსჯავრდებულ პირთა გაცვლის, დამუშავების გაგრძელებაზე და კონტაქტში დარჩენაზე.

5 სექტემბერს უიტკოფმა და კუშნერმა მოსკოვში კრემლში პუტინს შეხვდნენ; რუსული მედიის ცნობით, შეხვედრა სამ საათზე მეტს გაგრძელდა. 6 სექტემბერს ისინი მატარებლით კიევში ჩავიდნენ — ეს ტრამპის სპეცწარმომადგენლების პირველი ვიზიტი იყო უკრაინაში ომის დასრულების მოლაპარენზებების დაწყების შემდეგ. კიევში მათ მოლაპარენზებები გამართეს უკრაინის მოლაპარენტრ ჯგუფთან, რომელშიც შედიოდნენ პრეზიდენტის კანცელარიის უფროსი კირილე ბუდანოვი, რუსთემ უმეროვი, დავიდ არახამია და კანცელარიის უფროსის მოადგილე სერგიი კისლიცა, ასევე პრეზიდენტი ვოლოდიმირ ზელენსკი. მოლაპარენზებების მეორე რაუნდს ევროსამეულის (გერმანია, საფრანგეთი, დიდი ბრიტანეთი) უსაფრთხოების მრჩევლებიც შეუერთდნენ; კრემლმა მათი მონაწილეობა „პროცესის გართულებად“ შეაფასა. ვიზიტების პერიოდში, სულ მცირე 7 სექტემბრამდე, უკრაინამ და რუსეთმა ერთმანეთის დედაქალაქებზე იერიშის არ განხორციელების შეთანხმებას მიაღწიეს.

როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები

უკრაინული მედია ფართოდ ეყრდნობა ISW-ის (ომის შემსწავლელი ინსტიტუტი) შეფასებას, რომლის მიხედვითაც პუტინმა 8 სექტემბრის საუბარი გამოიყენა ბრძოლის ველის დამახინჯებული სურათის ტრამპზე მოსახვედრად და უკრაინის რუსული მოთხოვნების მისაღებად ზეწოლის მიზნით. ISW-ის თანახმად, პუტინის მოლაპარენზებების პოზიცია 2025 წლის ნოემბრის 28-პუნქტიანი ამერიკული სამშვიდობო გეგმის შემდეგ არ შეცვლილა, მიუხედავად იმისა, რომ ბრძოლის ველზე სიტუაცია უკრაინის სასარგებლოდ შეცვლილა. უკრაინული წყაროები ხაზს უსვამენ, რომ ტრამპმა პუტინს ესაუბრა, მაგრამ ამ დროისთვის ზელენსკისთან ტელეფონით საუბარი არ ჰქონია — ეს ანალიტიკოსმა ევჰენ მაჰდამ „შემაშფოთებელ ნიშნად“ მიიჩნია, რადგან რუსეთს აძლევს საშუალებას, ტრამპს სიტუაციის საკუთარი ხედვა მუდმივად მიაწოდოს. უკრაინული მედია ასევე ფართოდ ციტირებს ბლუმბერგის ცნობებს იმის შესახებ, რომ მოსკოვის შეხვედრაზე მნიშვნელოვანი პროგრესი ვერ იქნა მიღწეული, პუტინი კი თავის პოზიციას არ ამსუბუქებდა. რამდენიმე უკრაინული გამოცემა პუტინს ღიად მტრული ეპითეტებით მოიხსენიებს.

როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები

ჰონგ-კონგის ინგლისურენოვანი გამოცემა South China Morning Post და Al Jazeera Arabic საუბარს უფრო ნეიტრალურად აშუქებენ, ყურადღებას ამახვილებენ კრემლის ფორმულირებაზე, რომ საუბარი „პოზიტიური“, „გულწრფელი“ და „კონსტრუქციული“ იყო. საერთაშორისო მედია ხაზს უსვამს ტრამპის საჯარო შეფასებას საუბრის „შესანიშნავობის“ შესახებ და მის მტკიცებას, რომ პუტინს მოლაპარენზება სურს, ასევე პუტინის განცხადებას, რომ რუსეთს ევროპის მიმართ აგრესიული გეგმები არ აქვს. SCMP-ის სტატია ცენტრში აყენებს საუბრის დიპლომატიურ ქორეოგრაფიას — მის საათიან ხანგრძლივობას, სპეცწარმომადგენლების ვიზიტებზე ფოკუსირებას და მხარეების შეთანხმებას ჰუმანიტარულ საკითხებზე მუშაობის გაგრძელებასა და კონტაქტში დარჩენაზე — ისე, რომ თავს არიდება უკრაინულ მედიაში გავრცელებულ სკეპტიკურ ანალიტიკურ შეფასებებს.

სად განსხვავდება გაშუქება

წყაროები შეუთავსებელია იმაზე, წარმოადგინა თუ არა სპეცწარმომადგენლების ვიზიტებმა რეალური პროგრესი: უიტკოფმა საჯაროდ განაცხადა „მნიშვნელოვან პროგრესზე“, მათ შორის დამატებითი სამმხრივი მოლაპარენზებების დაგეგმვის თაობაზე; ბლუმბერგმა კი, მოლაპარენზებების შესახებ ინფორმირებული წყაროების მოტივით, განაცხადა, რომ მოსკოვის შეხვედრაზე მნიშვნელოვანი პროგრესი ვერ იქნა მიღწეული და პუტინმა თავისი პოზიცია არ შეცვალა.

დამატებითი განსხვავება ეხება საუბრის შეფასებას: ტრამპმა ის „შესანიშნავად“ შეაფასა და განაცხადა, რომ პუტინს მოლაპარენზება სურს; ISW-მ და ბლუმბერგის წყაროებმა კი შეაფასეს, რომ პუტინმა საუბარი ბრძოლის ველის დამახინჯებული სურათის გადასაცემად გამოიყენა და მისი მოლაპარენზებების პოზიცია 2025 წლის ნოემბრის ამერიკული სამშვიდობო გეგმის შემდეგ არ შეცვლილა.

წყაროები ასევე განსხვავდებიან ნამდვილი მოლაპარენზებების დაწყების ვადებზე: კრემლმა და უიტკოფმა მიუთითეს დამატებითი სამმხრივი მოლაპარენზებების დაგეგმვაზე; ბლუმბერგის წყაროები კი აცხადებენ, რომ სერიოზული მოლაპარენზებები 2027 წლამდე ნაკლებად სავარაუდოა.

კონტექსტი

სპეცწარმომადგენლების ვიზიტები ჩატარდა რუსეთის სახელმწიფო სათათბიროს (სახელმწიფო დუმის) არჩევნების ფონზე, რომელიც დაგეგმილი იყო 18-20 სექტემბრისთვის. ბლუმბერგის ცნობით, პუტინმა ამერიკელი დელეგაცია საღამომდე დაელოდა და უიტკოფმა და კუშნერმა ამ დროს რამდენიმე საათი ძვირადღირებულ მოსკოვის რესტორანში პუტინის წარმომადგენელ კირილ დმიტრიევთან ერთად სადილს მოჰყვეს. 2025 წლის 15 აგვისტოს ტრამპი და პუტინი ანკორიჯში, ალასკაზე შეხვდნენ. 2025 წლის ნოემბერში აშშ-მა 28-პუნქტიანი სამშვიდობო გეგმა წარადგინა, რომელიც რუსეთისთვის მნიშვნელოვნად ხელსაყრელ� პირობებს შეიცავდა. უკრაინის თავდაცვის საკონტაქტო ჯგუფის (რამშტაინის ფორმატი) ფარგლებში აშშ-ის თავდაცვის მინისტრის მოადგილემ ელბრიჯ კოლბიმ განაცხადა, რომ მოკავშირეებმა ხანგრძლივი კონფლიქტისთვის უნდა მოემზადონ.